‘Solana en De Vries faalden’

Hard bewijs voor CIA-kampen is niet gevonden, maar Kathalijne Buitenweg (GroenLinks) vindt dat de CIA-commissie van het Europees Parlement ‘veel verder’ is gekomen dan gedacht....

Wat was er in Europa precies bekend over de CIA-vluchten die de VS uitvoerden met terreurverdachten? Volgens Javier Solana, Europa’s hoogste diplomaat, kwam het onderwerp enkel ter sprake tijdens een diner met Condoleezza Rice op 7 december 2005.

Maar uit vertrouwelijke notulen blijkt dat EU-functionarissen er onder meer op 3 mei 2006 uitvoerig over spraken met John Bellinger, de belangrijkste juridisch adviseur van Rice. De Amerikaan legde uitvoerig uit waarom de vluchten cruciaal zijn voor de ‘oorlog tegen terrorisme’ en dat dat de EU meer moest doen om de ‘hysterie’ over het thema in te dammen. Hij vond, vooral bij EU-voorzitter Oostenrijk, een welwillend oor.

Voor europarlementariër Kathalijne Buitenweg (GroenLinks) staat vast dat Solana van dit en andere gesprekken moet hebben geweten. ‘Hij heeft ons dus voorgelogen, óf een zeer selectief geheugen. Hij had ook kunnen zeggen dat de gesprekken een vertrouwelijk karakter hadden, maar ze niet moeten verzwijgen.’

Het is voor haar geen taboe om te spreken over hoe je terreurverdachten kunt overbrengen als er geen uitleveringsverdragen zijn. ‘Zo lang het maar niet op z’n Amerikaans gebeurt: illegaal en zonder waterdichte garanties voor de bescherming van de verdachten. Dát schort er nu aan. Maar het punt is dat wij als critici meteen worden gezien als een slappe hap die niets tegen terrorisme wil doen, maar dat is onzin. Nee, je moet kijken hoe het wél kan.’

Het dinsdag besproken conceptrapport van de Italiaanse europarlementariër Claudio Fava over de CIA-vluchten is hard voor veertien Europese regeringen, die weet moeten hebben gehad van die praktijken. Buitendijk: ‘Die regeringen hebben niet het fatsoen gehad ons te informeren over de naleving van mensenrechten in het kader van strafrechtelijke samenwerking en buitenlands beleid. Dat zijn ze wel verplicht.’

Het langverwachte CIA-rapport bekritiseert ook EU-terreurtsaar Gijs de Vries. Buitenweg noemt diens ‘grootste fout’ dat hij niet pro-actief is. ‘De Vries zegt voortdurend dat respect voor mensenrechten in onze strijd tegen terrorisme cruciaal is, want dat geeft ons moreel gezag. Dat ben ik met hem eens. ‘Maar als er dan problemen zijn, zegt hij: ja, ik las het ook in de krant. En vervolgens: sorry, hier gaan de lidstaten zelf over. Hij kan die regeringen inderdaad tot niets dwingen, maar hij moet ze wel het vuur aan de schenen leggen. Nu ga je twijfelen aan zijn functie én aan zijn persoon.’

Het grote manco blijft dat de onderzoekscommissie van het geen harde bewijzen heeft gevonden voor geheime CIA-detentiekampen in Polen en elders. Buitenweg beaamt het.

‘Natuurlijk hadden we graag precieze locaties boven tafel willen krijgen, maar dat is ook een tikje naïef. Toch zijn de aanwijzingen overtuigend. Er is in een jaar tijd veel meer aan het licht gekomen dan we konden hopen. En je ziet een kentering: er loopt nu een Duits parlementair onderzoek en de nieuwe Italiaanse regering wil ook niet alles meer toedekken. Er wordt vast nog meer bekend.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden