Softie af (beetje dan)

Lasse Hallström is succesvol met ingetogen films als Chocolat, maar zijn nieuwe film The Hypnotist is een heftige thriller. 'Het heeft wel wat, bloederige scènes met mijn naam erop.'

Op de tafel in het midden van de kamer staat de lunch uitgeserveerd, genoeg om een weeshuis te voeden. In een hotel aan de haven van Stockholm verbaast Lasse Hallström zich over de hoffelijkheid waarmee hij in zijn geboortestad wordt ontvangen. Zesentwintig jaar geleden maakte hij met Kinderen van Bolderburen zijn laatste werk op Zweedse grond, na zijn doorbraak als videoclipregisseur (ABBA) en maker van de prachtige, klassieke kinderfilm My Life as a Dog (1985).


Kort daarna vertrok hij naar de Verenigde Staten, waar hij zich ontwikkelde tot specialist in zachtaardig, licht excentriek drama. Hij behaalde zowel kritisch (What's Eating Gilbert Grape?, Oscarwinnaar The Cider House Rules) als commercieel (Dear John) succes.


Vorige winter keerde de 66-jarige filmmaker tijdelijk terug naar Stockholm om de succesvolle Lars Kepler-misdaadroman The Hypnotist (in Nederland uitgebracht als Hypnose) te verfilmen. Het resultaat werd direct verkozen tot de Zweedse inzending voor de Oscaruitreiking. De film haalde de uiteindelijke shortlist niet, maar dat verandert weinig aan de waardering die hem ten deel valt.


Hallström, gekleed in een ietwat sjofel spijkerjasje, over zijn thuiskomst: 'Het is goed voor mijn ego, maar ik weet niet of ik het verdien. Ik heb zo lang in het buitenland gewerkt. Om een aangenaam leven te leiden, neem ik af en toe regieklussen aan die veel geld opleveren. Niet alles wat ik heb gemaakt, is even goed.'


Het ging mis toen hij zich waagde aan een verfilming over het leven van de Italiaanse vrouwenverslinder Casanova (Casanova, 2005), gespeeld door wijlen Heath Ledger. De film flopte volledig - een deuk in het tot dan toe redelijk onkreukbare imago van de Zweed. 'Het was een tijdje lastig nieuwe klussen te vinden.'


Zijn redding werd Dear John (2010), een verfilming van het gelijknamige romantische verhaal van Nicholas Sparks, in de Verenigde Staten geroemd én verguisd als meester van het zwaar opgelegde sentiment (hij schreef onder meer The Notebook). De film stootte destijds als eerste superhit Avatar van de troon als aanvoerder van de wekelijkse bezoekerslijsten, maar op sympathie van het kleinere publiek dat hem zijn doorbraak bezorgde, hoefde hij niet te rekenen.


'Ik moet af en toe zo'n circusfilm maken', bekent de regisseur. 'Mijn expertise bestaat uit het verfilmen van grote romantische verhalen zoals Dear John of Safe Haven, een andere Sparksverfilming waaraan ik nu de laatste hand leg. Geloof het of niet, maar zo'n verhaal probeer ik zo eerlijk mogelijk te vertellen. Het is een dunne lijn tussen geforceerd, opgelegd sentiment en het eerlijk vertellen van een emotioneel verhaal.'


Hij noemt het een uitdaging, maar het klinkt alsof hij niet altijd even trouw is aan zichzelf. 'Helaas heb je gelijk', zegt Hallström. 'Mijn hart ligt niet bij dit soort films. Veel collega's doen overigens hetzelfde. Steven Soderbergh zei eens: de ene keer maak ik een film voor het grote publiek, de volgende keer maak ik er een voor mijzelf. Die filosofie bevalt mij wel.'


The Hypnotist valt wat hem betreft in de laatste categorie. Hallströms berustende aanpak past in elk geval uitstekend bij de Scandinavische misdaadverhalen die de afgelopen jaren stevig aan populariteit wonnen. Stockholm-noir, noemt hij zijn poging. Waarom ze zo succesvol zijn? 'Het heeft met de toon te maken. In Amerika lijkt het soms alsof alles dat gemaakt wordt harder schreeuwt dan het vorige. De Scandinavische aanpak is zachtaardiger. Met herkenbare mensen in de hoofdrol die niet onfeilbaar zijn. Ik denk dat dit iets is wat we allemaal nodig hadden.'


Hij zegt geen extra druk te voelen, als Zweed die zich stort op een Scandinavische literaire hype. 'Ik wilde vooral een film maken met bijzondere, eigenzinnige personages. Ik legde de lat wat dat betreft hoog voor mijn acteurs. Het hoofdpersonage moet zich ontwikkelen.'


Contact met de schrijvers van de boeken die hij verfilmt, heeft hij liever niet. Bij Lars Kepler, het pseudoniem van het Zweedse schrijversechtpaar Alexandra en Alexander Ahndoril, dat al twee vervolgen op The Hypnotist schreef, bleef dat zelfs beperkt tot een kort praatje tijdens de première. 'Het is belangrijk dat je een bepaalde vrijheid behoudt', zegt Hallström. 'Om een goede boekverfilming te maken, moet je het oorspronkelijke verhaal een beetje oneerbiedig behandelen.'


'In The Hypnotist vond ik het bijverhaal over een huwelijk dat na de ontvoering van een kind uit elkaar valt het sterkst, dus haalde ik ook veel inspiratie uit boeken over ouders wier kinderen zijn ontvoerd. Ik vind het interessant te zien hoe rationeel mensen op zo'n situatie reageren. Tijdens een scène aan tafel vraagt zij zich af waarom hij in staat is te eten terwijl hun dochter is verdwenen. Dat kwam direct uit zo'n boek en heeft weinig met een thriller te maken.'


In 2001 zei hij in een interview met The Guardian dat zijn films best wat donkerder mochten. Het stigma van de lieve film-oom, succesvol met kalme, zachtaardige films als Chocolat, achtervolgde hem op dat moment al een tijdje. 'Dat gevoel werd de afgelopen jaren sterker. Ik bén ook een beetje een softie. Altijd aardig. Met deze film wilde ik laten zien dat ik mensen angst kan aanjagen.'


Hij kon zijn hart ophalen aan The Hypnotist, waarin de hoofdrolspeler, een uit Finland afkomstige politie-inspecteur, in een van de eerste scènes op de bloederige gevolgen van een gezinsdrama stuit en kokhalzend naar buiten rent wanneer hij een dood meisje op de bank treft. 'In het boek en het scenario was het allemaal nog veel grafischer. Daarin waren haar armen en voeten afgehakt. Dat ging mij te ver. Het is al heftig wanneer je zo'n beschrijving in een boek aantreft, maar in film gaat zoiets zelfs het shockeffect voorbij. Het zou exploitatie worden. De bizarre lichaamshouding waarin een van de slachtoffers wordt aangetroffen, maakt op mij veel meer indruk. Dat is echter.'


Dan zegt hij: 'Maar het heeft wel wat, een paar van die bloederige scènes met mijn naam erop.'


Extra: Een hele reeks

The Hypnotist van Lars Kepler, synoniem van het Zweedse schrijversechtpaar Alexandra en Alexander Ahndoril, is de eerste uit een serie verhalen over de in Stockholm woonachtige Finse politie-inspecteur Joona Linna. Het door Lasse Hallström verfilmde boek gaat over een gezinsmoord waarbij een getuige in coma raakt, waarna een hypnotiseur de identiteit van de moordenaar probeert te achterhalen. Zijn komst blijkt de zaak enkel ingewikkelder te maken. Van het tweede boek, Contract, komt in 2014 een film uit. Hallström houdt het na één film voor gezien.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.