Soennieten laten zich niet kisten

De soennieten zijn massaal thuis gebleven. Dat maakt de Iraakse verkiezingen minder representatief, maar voor de toekomst van het land hoeft dat geen ramp te zijn....

De commentatoren in de Arabische wereld spreken al van oneerlijke verkiezingen, omdat de soennitische Arabieren niet vertegenwoordigd zijn. Dat is deels waar, maar niet onoverkomelijk. Uit angst voor aanslagen hebben veel soennieten niet kunnen of willen stemmen. Daarbij komt dat kandidaten aan 'criteria voor geschiktheid' moesten voldoen. Irakezen met banden met de Ba'ath-partij van Saddam Hussein vielen daar niet onder. Dat gold voor individuele politici, maar ook voor partijen en lijstverbindingen. Wat valt er dan nog te stemmen?

Er bestaat slechts één grote, populaire soennitische partij, de Iraakse Islamitische Partij. Die trok zich officieel terug wegens bedreigingen. De kandidaten deden echter wel mee. Partijleider Mohsen Abdul Hameed liet weten dat de gekozen kandidaten in het parlement kunnen plaatsnemen op persoonlijke titel.

Bij gebrek aan officiële partijen nemen geestelijken de honneurs waar namens de soennieten. Zij zitten evenmin stil. Want niet-stemmen betekent nog niet dat de soennieten elke aanspraak op een politieke rol laten lopen.

Sjeik Ibrahim al-Adhami van de Vereniging van Moslimgeleerden (de meest invloedrijke soennitische groep die tot een boycot opriep) zei het treffend: 'Verkiezingen zijn één ding, de grondwet is iets anders.' Deze imam van de Abu Hanifa-moskee, de meest anti-Amerikaanse van Bagdad, stelde dat alle soennieten moeten deelnemen aan het samenstellen van de nieuwe grondwet.

De sjeik heeft een punt. Want de shi'itische partijen en de Koerdische alliantie hebben bezworen dat er in het nieuwe Irak een rol zal zijn weggelegd voor de soennitische broeders. Het land moet een soort federatie worden met gelijke rechten voor alle etnische en religieuze groepen.

Deze verkiezingen zijn een opmaat voor de werkelijke onderhandelingen. Het nieuwe parlement moet een regering aanstellen die een definitieve grondwet ontwerpt, waarover in oktober wordt beslist. Als die wordt goedgekeurd volgen in december verkiezingen, anders moet opnieuw een interim-grondwet worden gemaakt.

Het zal er die nieuwe regering alles aan gelegen zijn om soennieten, Koerden en shi'ieten op één lijn te krijgen. Dat is nodig, want de nieuwe contouren van Irak moeten nog vorm krijgen. Er is gestemd, maar niemand heeft duidelijk gemaakt hoe het verder moet met Irak. Koerden willen zo autonoom mogelijk zijn, shi'ieten willen als meerderheid na decennia eindelijk regeren, soennieten (20 procent van de bevolking) willen niet worden buitengesloten. Dat is de enige zekerheid.

Mochten de soennieten menen dat ze worden buitengesloten, dan kunnen ze dezelfde truc toepassen waarmee de Koerden de shi'ieten te slim af dachten te zijn: het vetorecht. Beducht voor te veel shi'itische regels lieten zij in de interim-grondwet opnemen dat de grondwet wordt afgewezen als drie provincies tegen zijn. De Koerden hebben er vier.

Maar de soennieten kunnen ook rekenen: zij hebben een meerderheid in zeker drie provincies. Soennitische leiders wachten dan ook met belangstelling de uitnodiging van het nieuwe parlement af om geraadpleegd te worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden