Soeharto verankert zijn regime

Het nieuwe kabinet dat president Soeharto zaterdag bekendmaakte, ruikt meer dan ooit naar nepotisme en concentratie van de macht in handen van familie en getrouwen....

Van onze medewerker

JAKARTA

Al meer dan dertig jaar is er in Indonesië maar één man die de lakens uitdeelt: president Soeharto. En het ziet er niet naar uit dat hij van plan is daarin verandering aan te brengen.

Toen enkele weken geleden vaststond dat zijn beschermeling en langst zittende minister, B.J. Habibie, het vice-presidentschap zou krijgen, was te voorspellen dat Soeharto zijn stempel op een volgend kabinet zou drukken.

Soeharto blijft als hoogste baas als een spin in het web zitten maar gaat het wel wat rustiger aan doen. Dat valt niet alleen af te leiden uit de benoeming van de vele loyalisten in het kabinet, maar ook uit het takenpakket van de vice-president. Deze post had in het verleden slechts symbolische waarde. Maar de energieke Habibie krijgt werkelijke bevoegdheden. Hij moet de president gaan assisteren in de contacten met internationale organisaties als de Verenigde Naties, de Organisatie van Niet-Gebonden Landen en de Organisatie van Zuidoost-Aziatische landen, ASEAN. In de praktijk zal hij namens de president de honneurs waarnemen. Ook krijgt Habibie de coördinatie van de gehele industriële sector onder zijn beheer.

Veel speculatie is er over de dubbelfunctie van de pas aangetreden chefstaf van de strijdkrachten, generaal Wiranto. Hij krijgt tevens de portefeuille van Defensie en Nationale Veiligheid toegeschoven. Een dergelijke dubbelrol is niet nieuw. Eind jaren zeventig bekleede generaal M. Jusuf eenzelfde positie. Maar het vrij betekenisloze ministerschap van Defensie is in het verleden vaker gebruikt om kritische officieren weg te promoveren.

Waarnemers sluiten niet uit dat Wiranto op termijn eenzelfde lot wacht. De generaal staat weliswaar bekend als loyaal aan Soeharto - hij diende vijf jaar als zijn adjudant - maar wordt ook gezien als een iemand die het leger professioneler en onafhankelijker wil maken. Bovendien gaan er geruchten over een conflict met de schoonzoon van de president, Prabowo Subianto. Deze is nu belast met het commando over de strategische elite-eenheid Kostrad. Een eventuele verdwijning van Wiranto biedt hem de kans om weer een plaatsje door te schuiven naar de top.

Hoewel Soeharto met zijn nieuwe kabinet zijn macht in het binnenland versterkt, is het de vraag hoe de zakenwereld en het buitenland zullen reageren. Met name naar de reacties van het IMF en de VS wordt reikhalzend uitgekeken. De Amerikaanse ambassadeur was woensdag opvallend afwezig bij de inauguratie van Soeharto.

Het IMF besloot ruim een week geleden om een lening van 3 miljard dollar aan Indonesië op te schorten. Officieel heette het dat het fonds wilde wachten op de benoeming van het nieuwe kabinet. Maar de stap is door waarnemers tevens uitgelegd als een waarschuwing aan Soeharto dat hij ernst moet maken met de economische hervormingen die hij het IMF in januari beloofde.

De president viel begin maart onverwacht fel uit naar het pakket dat hij bestempelde als te liberaal en strijdig met de Indonesische grondwet. Ministers en hoge officieren sloten zich daarbij aan. Zij juichten internationale steun toe, maar wezen erop dat Indonesië zich geen dwangbuis laat aanmeten. Australië en Maleisië waarschuwden het IMF om voorzichtig te zijn gezien de zwakte van de Indonesische economie en het effect dat een ineenstorting ervan kan hebben op de regio.

De benoeming van de nieuwe ministersploeg lijkt een serieuze stap van Soeharto om de toekomst van zijn regime veilig te stellen. Maar de generaal laat vooral zien dat hij zich, ondanks de diepe economische recessie waarin zijn land verkeert, nog steeds door niemand de wet laat voorschrijven.

Gerrit de Boer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden