NieuwsAli Kushayb

Soedanese rebellenleider Kushayb opgepakt voor oorlogsmisdaden

De loopbaan van de Soedanese militieleider Ali Kushayb eindigt in het detentiecentrum van het Internationaal Strafhof in Den Haag (ICC). De ‘Kolonel der kolonels’ schrijft geschiedenis als eerste Soedanese oorlogsmisdadiger die daadwerkelijk is uitgeleverd wegens zijn vermoedelijke aandeel in het ‘schoonvegen’ van Darfur. Daar werden in 2003 en 2004 tweeënhalf  miljoen mensen van huis en haard verdreven. 300 duizend mensen vonden de dood.

Ali Kushayb, in hechtenis in het Internationaal Strafhof in Den Haag.

Kushayb wordt beschuldigd van 22 gevallen van misdaden tegen de menselijkheid en 28 gevallen van oorlogsmisdaden. Het is uniek dat hij eindelijk is opgebracht, want de arrestatiebevelen tegen de voormalige Soedanese president Omar al-Bashir en andere hoofdrolspelers in het conflict in Darfur zijn al dertien jaar oud. Afrikaanse landen stonden niet te trappelen hen op verzoek van het Internationaal Strafhof te arresteren.

Over zijn vermoedelijke misdaden zijn de gruwelijkste details bekend, maar Kushaybs levenswandel is schimmig. Zijn leeftijd staat niet vast. Waarschijnlijk is hij in 1957 geboren als zoon van een Noord-Afrikaanse veehouder. Zijn officiële naam is Ali Muhammad Ali Abd–Al-Rahman, maar hij gaat door het leven als Kushayb, dat op vijf  manieren wordt gespeld.

Duivels te paard

Hoe hij precies van gewoon soldaat opklom, weet niemand, maar hij maakte naam bij de milities van de janjaweed. Deze ‘duivels te paard’ zijn beruchte veedieven. Ze laten zich voorstaan op hun Arabisch bloed en voelen zich superieur aan niet-islamitische bevolkingsgroepen in Soedan die van akkerbouw leven en als ‘zwarte Afrikanen’ worden gezien. Met die stammen hebben de janjaweed langlopende conflicten over schaarse hulpbronnen, zoals land en water. Vandaar dat de regering in Khartoem bij de janjaweed aan het juiste adres was voor assistentie bij het neerslaan van een opstand van niet-islamitische bevolkingsgroepen in Darfur. Dat vuile werk knapten de ‘Arabische’ janjaweed graag op voor de ‘Arabische’ regering in Soedan.

De veedieven te paard veranderden in vechtmachines toen iedere ‘Arabische’ man in het bezit van een paard of kameel een geweer werd beloofd, plus maandelijkse soldij van 116 dollar en een vrijbrief dit inkomen naar hartelust aan te vullen met plunderingen. Zo rekruteerde Kushayb in het Wadi Salih-gebied in het westen van Darfur vele manschappen voor zijn janjaweed-milities. Tussen augustus 2003 en maart 2004 had hij duizenden janjaweed onder zijn bevel.

Orgie van geweld

Als ‘Emir van de mujahideen’ – een eretitel voor leiders van islamitische religieuze strijders – voelde hij zich nooit te goed om met zijn soldaten mee te doen aan een plundering, verkrachting of moordpartij. Volgens overlevenden had zo’n militie van Kushayb slechts negentig minuten nodig om 150 mensen, onder wie dertig kinderen, af te slachten, al kon zo’n orgie van geweld ook vijf dagen doorgaan.

Kushayb, die verantwoordelijk wordt gehouden voor honderden moorden, tientallen verkrachtingen en het verjagen van 40 duizend burgers uit hun dorpen, had echter meer in zijn mars. Hij schopte het tot tussenpersoon van de Soedanese regering in Khartoum. Die gaf hem geld en wapens, die hij doorsluisde naar de janjaweed in zijn gebied. Zijn belang werd in 2005 geïllustreerd door het feit dat hij een voertuig en satelliettelefoon kreeg om beter beschikbaar te zijn voor de bazen in Khartoum.

Vlucht uit Soedan

Rond 2013 liet het geluk hem in de steek, toen een onbekende schutter hem twee kogels in zijn schouderblad joeg. Nadat hij in 2017 door een rivaliserende stam werd beschuldigd van poging tot moord op een veehandelaar, werd het stil rond Kushayb. Uit angst dat de democratische transitieregering in Soedan hem zou arresteren, stak hij eind februari dit jaar met zijn bodyguards de grens met de Centraal Afrikaanse Republiek over. Daar hield hij zich in een uithoek schuil tot hij zich maandag overgaf. Mocht het na vermoedelijk jaren van juridische procedures tot een veroordeling komen, dan wacht hem  levenslang. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden