nieuws Soedan

Soedanees leger slaat protesten met geweld uiteen: volgens oppositie zeker dertig doden

Soedanese veiligheidstroepen hebben maandagochtend het vuur geopend op demonstranten in de Soedanese hoofdstad Khartoum. Hierbij zijn volgens een comité van dokters dat banden heeft met de oppositie, zeker dertig doden gevallen en mogelijk meer dan 200 mensen gewond geraakt. 

De situatie in Khartoum was de hele dag chaotisch en doet vrezen dat de maandenlange volksopstand die er in april toe leidde dat president Omar-al Bashir na dertig jaar afstand van de macht deed, nu alsnog wordt neergeslagen door het leger. Daarmee zou de crisis in het straatarme Oost-Afrikaanse land compleet zijn.  

Op diverse plekken in Khartoum was maandag rook te zien en klonken beschietingen, terwijl mensen bukkend voor kogels door de straten renden. Ook waren explosies te horen in de wijk in het stadscentrum waar tienduizenden demonstranten al maanden dagelijks vreedzame sit-ins houden om een nieuwe civiele regering af te dwingen. In het nabijgelegen ziekenhuis liggen mensen op de grond omdat er niet genoeg bedden zijn, zei arts Azza al-Kamel tegen persbureau AP.

Volgens ooggetuigen zou de plek van de sit-in maandagochtend zijn ingesloten door veiligheidstroepen van de zogeheten Rapid Support Forces (RSF), die eerder deze eeuw onder de naam Janjaweed verantwoordelijk waren voor de oorlogsmisdaden in Darfur en die momenteel actief zijn in Jemen. De politie hielp daarna de plek af te sluiten om te verhinderen dat er nieuwe demonstranten kwamen. ‘We werden van alle kanten bestormd’, zei demonstrant Amal al-Zein tegen persbureau AP. Andere aanwezigen vertelden aan aanwezige media dat hun tenten in de fik waren gestoken door veiligheidstroepen. 

In de clinch met criminelen

De militaire overgangsraad (TMC) die de controle over het land heeft sinds april, zegt dat het de plek waar de demonstranten vreedzaam protesteren, wilde schoonvegen omdat er vlakbij criminelen zouden opereren. Toen het leger met de veronderstelde delinquenten in de clinch raakte, verplaatste de strijd zich naar de plek waar de demonstranten hun sit-in hielden, zo verklaarde een woordvoerder van de overgangsraad de chaos.

Maar volgens de demonstranten hadden de veiligheidstroepen wel degelijk de intentie een einde te maken aan de protesten die al sinds december vorig jaar aanhouden. Vorige week waarschuwde de TMC al dat er een eind moest komen aan de dagelijkse demonstraties, omdat ze een ‘gevaar voor de samenleving’ zouden vormen. Khalid Omar Yousef, een van de demonstrantenleiders, noemde de bestorming een ‘staatsgreep’ tegen de volksopstand in Soedan. 

De Soedanese Vereniging van Professionals, de belangrijkste leidinggevende groep van de opstand tegen Bashir, heeft opgeroepen tot ‘burgerlijke ongehoorzaamheid’. ‘Dit is een kritiek moment in onze revolutie. De militaire overgangsraad heeft gekozen voor escalatie en confrontatie’, zo zei woordvoerder Mohammed Yousef al-Mustafa. ‘Dit zijn criminelen die behandeld moeten worden zoals Bashir. Het is nu zij of wij, er is geen andere weg.’

De opstand tegen de regering van president Omar al-Bashir begon in december vorig jaar. Jongeren gingen voor het eerst in jaren de straat op om te protesteren tegen de economische malaise en de onderdrukkende streng islamitische leefwijze die hen is opgelegd onder Bashir. Aanvankelijk leek de ‘Arabische Lente’ in Soedan kansloos omdat de regering van Bashir hard terugsloeg. Maar de opstandelingen hielden vol en in april van dit jaar werd Bashir dan toch gedwongen om na dertig jaar op te stappen.

Civiele regering

De militaire overgangsraad TMC die de controle overnam, beloofde met de opstandelingen te werken aan een overgangsregering waaraan ook burgers zouden deelnemen. Na drie jaar zou er via verkiezingen een civiele regering kunnen worden gekozen. De onderhandelingen zitten echter al weken vast, volgens de demonstranten omdat het leger de macht niet uit handen wil geven. Mogelijk oefent ook Saoedi-Arabië, die Soedan financiële steun beloofde, druk uit om een eind te maken aan de burgeropstand en is er sprake van een tweedeling binnen de veiligheidstroepen.

Leiders van de burgeropstanden hebben gezegd alle onderhandelingen met de TMC per direct af te breken en ‘de staatsgreep niet te erkennen’. In Omdurman, de zusterstad van Khartoum aan de overkant van de Nijl, gingen demonstranten maandag al direct weer de straat op om te protesteren tegen het geweld, ze gooiden barricades op van brandende autobanden en stenen. 

De Britse en Amerikaanse ambassadeurs in Khartoum – ze konden de beschietingen vanuit hun kantoor horen – waren de eerste buitenlandse vertegenwoordigers die het ‘buitensporig geweld tegen burgers’ direct veroordeelden. ‘Er is geen excuus voor dergelijk geweld’, aldus de Britse ambassadeur Irfan Siddiq op Twitter. Ook de Europese Unie, Duitsland, Egypte en de Afrikaanse Unie hebben de TMC opgeroepen een einde te maken aan het geweld tegen burgers. Voorzitter Moussa Faki Mahamat van de Afrikaanse Unie wil dat onderzocht wordt wie verantwoordelijk is voor de gewelddadige gebeurtenissen. Hij riep de TMC op zich te houden aan het akkoord van april en door te gaan met de onderhandelingen ‘die de weg vrij maken voor een door burgers geleide overgangsregering’. 

Lees verder

De protesten in Khartoem gaan zelfs na de val van president Omar al-Bashir door. Demonstranten willen ook af van de Arabische invloed op Soedan. ‘We zijn tegen hun inmenging, we willen hun geld totaal niet.’ Lees deze reportage, van vorige maand, van correspondent Mark Schenkel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden