nieuws Portugal

Socialistische Partij van Portugese premier Costa wint verkiezingen

In Portugal heeft de Socialistische Partij van zittend premier António Costa de verkiezingen gewonnen. De absolute meerderheid behaalt Costa niet, maar hij heeft een ruime keuze uit kleinere linkse partijen om een coalitie mee te vormen.

De Portugese premier en leider van de Socialistische Partij António Costa komt aan bij het hotel in Lissabon waar hij de verkiezingsuitslagen volgt. Beeld EPA

Costa (58) geldt als een voorbeeld voor sociaal-democratische partijen overal in Europa. Hij trad aan in 2015, vlak na economische de crisis, en beloofde te breken met het bezuinigingsbeleid van zijn voorgangers. Onder zijn leiding stegen de ambtenarenlonen, halveerde de werkloosheid en vertoonde Portugal een gestage economische groei.

Waar sociaal-democraten elders in Europa gedecimeerd zijn, wint Costa nu de verkiezingen in zijn land. Hij krijgt 37 procent van de stemmen. De socialisten verslaan daarmee ruimschoots de conservatieve Sociaal Democratische Partij, die 28 procent van de stemmen binnenhaalt.

Het is ook voor Portugal een verschuiving in de krachtsverhoudingen. Vier jaar geleden werden de conservatieven, ondanks hun sobere begrotingspolitiek, nog de grootste partij bij de verkiezingen. Er trad destijds een rechtse minderheidsregering aan, die evenwel al na tien dagen viel. Vervolgens verraste Costa door een coalitie te vormen met de Communistische Partij en het Links Blok.

Zo´n samenwerking was nog nooit vertoond in Portugal, maar de crisis dreef de linkse partijen in elkaars armen. ‘Geringonça’, werd de constructie genoemd, een woord dat nauwelijks te vertalen is. Stel je een aan elkaar gelaste en geplakte machine voor, die zich piepend en krakend voortbeweegt. Costa verraste opnieuw: hij reed er zijn regeringstermijn mee uit.

Opkomst

Na de verkiezingen van zondag zijn er volop mogelijkheden om nieuwe ‘geringonças’ te vormen, meldde de Portugese pers. Behalve zijn eerdere coalitiegenoten staat ook de Partij voor Mensen, Dieren en Natuur – die flink won – open voor onderhandelingen met Costa.

De opkomst vertoont met 54 procent een laagterecord. Het is een teken dat een groeiende groep kiezers zich teleurgesteld afwendt van de politiek. Hoewel Costa de lichtheid terugbracht in Portugal en daarvoor nu wordt beloond, zijn er ook veel Portugezen die menen dat ze te weinig merken van het economische herstel. Hun koopkracht is achtergebleven: de gemiddelde Portugees heeft minder te besteden dan een Slowaak of Litouwer.

Het maakte dat de ene na de andere beroepsgroep in staking ging. Costa toonde zich weinig gevoelig voor de noden van de arbeiders. Hij zette het leger in om de benzinestations te bevoorraden toen deze zomer de tankwagenchauffeurs het werk neerlegden. En toen dit voorjaar de leraren staakten voor meer salaris, dreigde Costa af te treden, omdat er volgens hem geen ruimte voor was op de overheidsbegroting.

De conservatieve president Marcelo Rebelo de Sousa had zaterdag nog een videoboodschap doen uitgaan om zijn landgenoten aan te sporen naar de stembus te gaan. ‘Uit overtuiging, uit vertrouwen, uit afkeer, uit realisme, wat de reden ook moge zijn, ga stemmen.’ De president benadrukte dat Portugal voor grote uitdagingen staat, zoals het lage geboortecijfer, de vergrijzing, klimaatverandering en internationale crises. Het lijkt weinig te hebben uitgehaald.

Linkse wonderdokter António Costa toverde Portugal om in een baken van stabiliteit. Wat is zijn geheim?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden