Sociale wetten zijn in India vooral stain-de-weg

Al een halve eeuw strijdt Kailash Satyarthie, de man die eerder deze maand de Nobel-prijs voor de Vrede won, onvermoeibaar tegen kinderarbeid en sociaal onrecht in India. De Indiase premier Modi sprak namens het hele land zijn trots uit. Maar kinderarbeid en uitbuiting zijn nog steeds aan de orde van de dag, zoals het recente rapport van SOMO aan het licht bracht. Hoe kan dat?

Beeld reuters

Onrecht en idealisme gaan altijd en overal hand in hand; in India misschien wel in het bijzonder. Satyarthie is in zijn land dan ook bepaald geen roepende in de woestijn; de gebrekkige sociale wetgeving en slechte arbeidsomstandigheden zijn al decennialang een steen des aanstoots voor talloze binnenlandse ngo's. Dat geldt vooral voor de opsluiting en uitbuiting van kinderen en vrouwen in de textielindustrie.

Ook spreken Indiase kranten er uitgebreid schande van als er in textielprovincie Tamil Nadu weer een groep opgesloten, uitgebuite fabrieksmeisjes wordt ontdekt en worden slachtoffers van ongelukken in onveilige fabrieken uitgebreid geïnterviewd. Op de website van het ministerie van Textiel staat onder het kopje 'missies' dat de minister zich inzet voor 'een betere levenskwaliteit' van werknemers.

Toch schiet het niet op. 'Ik zit hier al veertien jaar en ik zie weinig progressie', zegt Coen Kompier, in Delhi werkzaam voor de International Labour Organisation (ILO), het VN-orgaan dat zich wereldwijd inzet voor gedegen arbeidswetgeving.

Kastedenken

Op zoek naar redenen voor de stagnatie gaat de beschuldigende vinger naar de bobo's van de kledingindustrie. En dat is niet onterecht. Het zijn de industrie-bazen die het zogeheten Sumangali-systeem levend houden, waarbij meisjes uit de laagste kasten drie jaar opgesloten werken voor hun bruidsschat. De bobo's worden daarbij geholpen door zowel de megaorders afkomstig uit Europa en Amerika als door het officieel afgeschafte, maar in de praktijk springlevende kastedenken.

Ook de Indiase politiek treft blaam. Dat zoiets als Sumangali überhaupt kan bestaan, is het gevolg van gebrekkige sociale wetgeving en de laksheid bij het na-leven van de wetgeving die er wel is.

India heeft een slavernijwet, maar die is heel summier en gemakkelijk te omzeilen. Datzelfde geldt voor de wetten over kinderarbeid, die niet voldoen aan internationale afspraken. In India mogen kinderen werken, al moeten ze sinds 2009 wel verplicht naar school en is er een verbod op lichamelijk zwaar werk voor kinderen onder de 14.

Sociale wetgeving

Met de verkiezing van de hindoe-nationalistische premier Narendra Modi en zijn BJP lijken de vooruitzichten versomberd. Zoals een indrukwekkende reeks staatsbezoeken aan mogelijke economische bondgenoten de afgelopen maanden duidelijk maakte, heeft Modi het aanjagen en moderniseren van de Indiase economie tot een haast heilige missie verheven. Sociale wetgeving lijkt hij daarbij in de eerste plaats te zien als een beer op de weg.

In de vijf maanden dat Modi nu aan de macht is, versoepelde hij de Factory Act, waardoor kleinere fabrieken gevrijwaard zijn van alle vormen van inspectie. Ook maakte hij het makkelijker voor bedrijven om mensen aan te nemen als 'leerling' waardoor bedrijven het toch al lage minimumloon kunnen omzeilen.

Anderzijds is het de Indiase overheid niet ontgaan dat Europese en Amerikaanse bedrijven noodgedwongen meer waarde zijn gaan hechten aan 'eerlijk' geproduceerde kleding. Het promotie-orgaan van de textielsector, AEPC, heeft dan ook sinds kort een eigen certificering voor sociaal en milieutechnisch correct geproduceerde kleren en stoffen ontwikkeld, Disha genaamd.

Volgens Kompier is dat een goede zaak, maar was de drijfveer hiervan niet het verbeteren van de mensenrechten. India wilde er vooral de concurrentiepositie ten opzichte van Bangladesh mee verstevigen.

Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden