Sociale dienst zag verbijsterd toe hoe directeur met geld smeet

De inmiddels beruchte Space Wagon staat druipend van de regen op de parkeerplaats van de Rotterdamse sociale dienst aan de Willem Ruyslaan....

Van onze verslaggever

Hans Horsten

ROTTERDAM

'Krosse zei ons dat even langs zijn neus weg aan het einde van een vergadering. We keken elkaar verbijsterd aan', zegt M. Buitendijk, voorzitter van de ondernemingsraad (OR) van de sociale dienst. 'Toen hadden we voor het eerst het gevoel: dit moet een keer fout gaan. Voor de goede orde, de sociale dienst heeft een vervoersafdeling die ook ten dienste staat van de directie. Krosse hoefde maar te bellen en er stond een auto klaar om hem overal naar toe te brengen. Maar ja, een Opel Astra, hè'.

De Rotterdamse sociale dienst likt zijn wonden. Tot twee jaar terug stond de dienst nog te boek als een bolwerk van solidariteit met de armen in de welvaartsmaatschappij. Nergens wist men meer over de armoede en de verpaupering onder de 'minima zonder marge'.

Nergens ook was zoveel ervaring opgedaan met het oprekken van collectieve regelingen tot individueel maatwerk. Dat was ook hard nodig: in Rotterdam leven bijna tweehonderdduizend personen op het bestaansminimum. Onder de directeuren I. Dales en P. Laman kreeg de sociale dienst bij de politiek een reputatie die de grenzen van de gemeente Rotterdam ver oversteeg. Tegelijkertijd echter bestond er een grote achterstand bij het afhandelen van de papierwinkel en stapelden klachten van cliënten over de logheid van de dienst zich op.

Om die reden werd in mei 1995 Krosse, een no nonsense-PvdA'er uit Tilburg, naar Rotterdam gehaald. Hij wilde orde op zaken stellen in de uit zijn voegen gegroeide bureaucratie. Er moesten mooie kantoren komen met vriendelijke medewerkers aan de balie en veel dienstbetoon. 'Het eten bij McDonald's is niet geweldig, maar het optreden naar de klant perfect. Waarom zou dat bij een sociale dienst niet kunnen?', zei hij eind vorig jaar in de Volkskrant.

Inhoudelijk oogde zijn visie minder imponerend: op tijd die uitkering, de rest is franje. Gewoon die nieuwe bijstandswet uitvoeren en verder niet zeuren.

Krosse had zo zijn eigen methoden om zijn personeel te motiveren. 'Als ik ze hier maar hard genoeg in de ballen knijp, dan komt er vanzelf creativiteit boven', zei hij tegen een staffunctionaris. Conflicten op alle niveau's waren het gevolg. Bij de Algemene Beroepscommissie ligt een stapel bezwaarschriften van medewerkers van de sociale dienst tegen maatregelen die Krosse tegen hen nam. Minstens drie op een zijspoor gezette stafmedewerkers hebben een juridische procedure lopen.

De wijze waarop Krosse werd benoemd, legde de kiem voor de problemen. De ex-PvdA wethouder uit Tilburg was een kandidaat uit het old boy network van zijn partij. Wethouder H. Simons schoof hem begin 1995 als enige gegadigde naar voren.

Dat wekte verbazing bij zijn sociaal-democratische gemeenteraadsfractie in Rotterdam. 'Simons werd enorm kwaad als wij vragen stelden over die kandidatuur. We hadden ons daar niet mee te bemoeien', weet PvdA-raadslid P. Aubert, destijds voorzitter van de fractie, zich te herinneren.

De PvdA heeft in die periode ook een mogelijke benoeming van adjunct-directeur S. Czyzweski bij Simons aangekaart. Hij genoot de voorkeur van de staf van de dienst. 'Toen we Simons vroegen waarom Czyzewski niet als nieuwe directeur in beeld kwam zei hij: ''Czyzewski is een gepasseerd station''. Als we doorvroegen werd hij woedend', zegt Aubert.

De gemeenteraad had er vervolgens twee vergaderingen voor nodig om Krosse aan te stellen. Ook de PvdA slikte bezwaren tegen de ondoorzichtige aanstellingsprocedure in. De partij had een politiek motief. 'De positie van Simons zou in het geding kunnen komen als wij ons blijvend hadden verzet tegen Krosses kandidatuur', aldus Aubert.

Waarschijnlijk is dat Simons zich reeds aan Krosse had gecommitteerd toen Czyzewski alsnog op het toneel dreigde te verschijnen. 'Al bij een van de eerste gesprekken heeft Krosse aan Simons gevraagd of hij de enige kandidaat was', aldus een bron in het Rotterdamse stadhuis. 'Simons heeft toen ja gezegd.'

Al snel na zijn entree in Rotterdam werd duidelijk dat Krosse de sociale dienst zwaar op de maag lag. Er ontstond een sfeer van haat en nijd, want Krosse maakte er geen geheim van de Czyzewski-vleugel kwijt te willen.

Het personeelsblad Weekjournaal drukte steeds meer boze brieven af van medewerkers van de dienst die zich ergerden aan het beleid van Krosse. De dienstverlening is knudde, liet hij te pas en te onpas weten. Helemaal ongelijk gaven zijn criticasters hem niet. Overigens tonen kwartaalrapportages aan dat de sociale dienst nog steeds moeite heeft de aanvragen voor bijstand of een bijzondere uitkering binnen de voorgeschreven termijnen af te handelen.

Al snel deden geruchten de ronde dat Krosse (salaris: twee ton per jaar) zich een uitbundige levenswandel permitteerde op kosten van de dienst. De sociale dienst, vertrouwd met cliënten die tot in details op de kleintjes moeten letten, zag verbijsterd toe hoe de nieuwe directeur met geld smeet. Ook de OR vroeg in die tijd een paar keer of het wel allemaal koosjer was wat er gebeurde. Het antwoord van Krosse: 'Dit hoort bij mijn arbeidsvoorwaarden. Ik heb dat zo met het gemeentebestuur geregeld'.

De val van Krosse werd twee weken geleden ingeluid met een tip van buiten, waardoor de gemeentelijke accountantsdienst werd gealarmeerd. Een eerste onderzoek wijst volgens de gemeente uit dat hij voor 'ettelijke tienduizenden guldens' over de schreef is gegaan. Als wethouder Simons zijn partijgenoot vertelt dat de accountants de boeken nog verder gaan doorspitten, houdt Krosse de eer aan zichzelf. 'Want als mijn integriteit in het geding is, kan ik niet bij de sociale dienst blijven functioneren', zegt hij.

Krosse is naar eigen zeggen 'onherstelbaar beschadigd' door de wijze waarop hij de afgelopen week in Rotterdam over de tong is gegaan. 'Ik ben neergezet als iemand die zelfs een zonnebril op kosten van de gemeenschap aanschaft. Waar heb je het dan over? Voor een deel heb ik de problemen aan mezelf te wijten, maar elke uitgave voor de sociale dienst kan ik tot de laatste cent verantwoorden'.

Hoeveel wisten de politiek verantwoordelijken en wanneer? Deze vraag houdt de Rotterdamse gemeenteraad volop bezig, nu duidelijk is dat Krosses uitspattingen betwiste privé-leven een publiek geheim was. Ex-PvdA-fractievoorzitter P. Aubert kreeg bijna een jaar geleden voor het eerst lucht van Krosses exorbitante uitgavenpatroon. 'Maar ik hield het toen op laster. Je hoort dat soort roddels vaker als er ergens een reorganisatie speelt'.

Simons bezweert dat hij pas sinds kort op de hoogte is van Krosses affaires. Wat hij in ieder geval al wel minstens een half jaar weet, is dat Krosse op voet van oorlog verkeerde met een groot deel van zijn management. In de zomer van 1996 boden twee Rotterdamse journalisten een verhaal van deze strekking aan bij Vrij Nederland en het Rotterdams Dagblad. Beide bladen zagen van publicatie af, na het verhaal onder meer aan Simons te hebben voorgelegd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden