'Sociaal-democraten verloren in EU door eigen schuld'

De sociaal-democraten hebben hebben fors verloren bij de Europese verkiezingen. ‘Dat mogen ze zichzelf verwijten.’

De Europese sociaaldemocraten zijn de grote verliezers geworden van de verkiezingen voor het Europees Parlement, eind vorige week en het afgelopen weekeinde. Eigen schuld, vindt Thomas Klau van de Parijse afdeling van de denktank European Council on Foreign Relations. ‘De sociaal-democraten hebben ook boter op hun hoofd bij het ontstaan van de financiële crisis, maar daar hebben ze nooit eerlijk over gedaan.’

Financiële meltdown
Volgens Klau spelen er ook binnenlandse factoren uit verschillende landen mee bij de nederlaag van de sociaaldemocraten. ‘In Groot-Brittannië is Labour twaalf jaar aan de macht. Al voor de crisis was er sprake van Labour-vermoeidheid. En in Frankrijk is de Socialistische Partij in een permanente burgeroorlog verwikkeld. Eerst om de Europese Grondwet en vervolgens om de leiding van de partij.’

Maar belangrijker is volgens hem dat de sociaal-democraten door de kiezer medeverantwoordelijk worden gesteld voor de financiële meltdown. ‘En niet ten onrechte. In de oppositie hebben ze wel om maatregelen geroepen om meer greep te krijgen op de financiële sector, maar eenmaal in de regering hebben ze te weinig gedaan. Of ze hebben er zelfs toe bijgedragen dat er nauwelijks toezicht was, zoals in Groot-Brittannië.’

Politieke blunder
De sociaal-democraten hebben volgens Klau verder hun eigen graf gegraven doordat sommige van hun leiders, zoals de Spaanse premier Zapatero en zijn Britse collega Brown, vóór de verkiezingen hun steun hebben uitgesproken voor een nieuwe termijn voor José Manuel Barroso als voorzitter van de Europee Commissie. ‘En dat terwijl hij bij de (conservatieve) EVP behoort! Dat was een enorme politieke blunder. Voor de kiezers moet dat een enorme afknapper zijn geweest. Uiteindelijk gaven de politici daarmee toch aan: het maakt niet uit wat je stemt. Barroso wordt weer Commissievoorzitter.’

Ook de lauwe steun voor de EU is de sociaal-democraten volgens hem opgebroken. ‘Toegegeven: de nationalistische en eurosceptische partijen hebben winst geboekt. Maar tegelijk zijn de partijen beloond die een pro-Europese boodschap uitdroegen, zoals de Groenen. In Frankrijk hebben die bijna de socialisten ingehaald. Een duidelijker pro-Europese boodschap zou de socialisten waarschijnlijk meer hebben opgeleverd. ’

Geen nationalistische vloedgolf
Hoewel de socialistische PES-fractie flink heeft verloren ten opzichte van de EVP, zal het Europees Parlement volgens Klau niet ingrijpend veranderen. ‘De socialisten zijn zwakker, maar de Groenen hebben weer iets gewonnen. Ik denk niet dat dat veel zal veranderen aan de politieke agenda van het parlement.’

Ook de opmars van de nationalistische en eurosceptische partijen zal daaraan weinig veranderen, denkt Klau. ‘Gezien de crisis had je wel kunnen verwachten dat die het goed zouden doen. Maar er is ook weer geen sprake van een ware nationalistische vloedgolf die over heel Europa slaat, zoals sommigen eerst vreesden.’

Dus hij is het niet eens met de conclusie van socialistenleider Martin Schulz dat er een ‘re-nationalisering’ van Europa plaatsvindt? ‘Nee, dat lijkt me een verkeerde conclusie. Je kunt het Europese electoraat niet als een geheel zien. Er is een deel van het electoraat dat meer Europa wil, maar er is ook een minderheid die tegen Europa is. Die groeit weliswaar, maar het blijft toch een minderheid. De Europese leiders kunnen niet achterover gaan leunen bij deze uitslag, maar er is ook geen reden voor allerlei doemscenario’s.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden