Sociaal bewogen, maar niet ideologisch bevlogen

Hamit Karakus trekt de lijst van de PvdA bij de gemeenteraadsverkiezingen in Rotterdam. Is dit de man die Leefbaar van de winst kan houden? Hij is geen straatvechter. 'Het is de vraag of hij voldoende kan begeesteren.'

De wind op Rozenburg blaast gemeen koud als Hamit Karakus (48) met een bot schaartje een lint doorknipt. 'Ik kom graag op Rozenburg. De sfeer is goed', zegt hij opgewekt tegen de verzamelde koukleumers. De sobere plechtigheid is het slotakkoord van de gang naar zelfstandigheid van de markt. Voortaan is die van de marktkooplui zelf. De markt is de gemeente te duur geworden. 'Ik hoef niet de beheerder van de markt te zijn', zegt Karakus, voordat hij een rondje langs de kramen maakt.


Zijn jas oogt gekleder dan die van de ambtenaren en marktkooplui om hem heen, zijn schoenen zijn modieuzer, zijn haren beter gekapt. Toen hij in 2006 als wethouder in Rotterdam aantrad, noemden ze hem de George Clooney van het stadhuis, vanwege zijn vriendelijke oogopslag en milde glimlach. Ook acht jaar later is 'charmant' nog steeds het eerste woord dat vriend en vijand in de mond nemen om hem te typeren.


Karakus heeft zich ontpopt als een bestuurder van het klassieke soort. Hij is een regelaar, een pragmaticus pur sang, iemand die volhardt en met creatieve oplossingen op de stoep van de minister staat als andere gemeenten nog opgewonden lopen te ageren. Maar hij is te weinig politicus, zeggen niet alleen tegenstanders. Te weinig straatvechter om straks Joost Eerdmans van Leefbaar Rotterdam van het lijf te houden. In de peilingen is Leefbaar nu met 15 zetels veruit de grootste. De PvdA duikelt met vier zetels verlies naar de tweede plaats.


'Karakus heeft gevoel voor leed en verdriet van mensen, voor huisuitzetting, voor burenlast. Je klopt nooit vergeefs bij hem aan. Hij heeft geen praatjes, geen poeha, hij houdt geen kaarten voor de borst; allemaal hele goede eigenschappen, maar het zijn ook eigenschappen die in campagnetijd hun keerzijde hebben', zegt partijgenoot Peter van Heemst, die hem destijds binnenhaalde als wethouder.


Leefbaar versus PvdA. Politieke partijen in Rotterdam gruwen van de gedachte dat de verkiezingen ook deze keer zullen ontaarden in een wedloop tussen die twee partijen. Ook Leefbaar Rotterdam wil er niets van weten. Fractielid Ronald Buijt: 'Het is puur wensdenken van de PvdA. Ze zijn er alleen maar op uit ons te kunnen wegzetten als het kwaad, als de partij die slecht is voor de allochtonen. Na acht jaar kennen we dat verhaal wel.'


Als de SP Karakus uitdaagt voor een publiek debat over sociaal Rotterdam, laat de wethouder geen misverstand bestaan over de vraag waar zijn prioriteiten liggen. Beste Leo, schrijft hij eveneens in een open brief aan Leo de Kleijn, lijsttrekker van de SP. Zij hoeven samen het debat niet te voeren over het sociaal beleid, daar komen zij wel uit. Wat hem betreft gaan de verkiezingen over de vraag of de stad straks naar links of naar rechts buigt, of de PvdA aan de macht is of Leefbaar Rotterdam. In onversneden campagnetaal schrijft hij: 'Gaat de gure kille wind weer waaien in Rotterdam?'


'Hij durft niet. Ik vind dat zwak en jammer', zegt De Kleijn. 'Het heeft mij verbaasd dat hij lijsttrekker is geworden. Hij draagt geen politieke ideologie uit, hij is niet de man van de visies, hij is ook niet scherp in het debat. Hij moet polariseren wil hij het redden, maar dat talent heeft hij niet.'


Vier jaar geleden verloor Karakus in eigen kring de strijd om het lijsttrekkerschap van de bevlogen Dominic Schrijer. Schrijer keerde na een conflict over bezuinigingen Rotterdam de rug toe. Deze keer had de wethouder niemand uit eigen kring te duchten. Hij werd met stip gekozen tot de machtigste man van de PvdA in Rotterdam. Maar de opkomst was laag, het aantal uitgebrachte stemmen minimaal en de verkiezingskoorts afwezig. 'Het is de vraag of hij voldoende kan begeesteren om te winnen', sombert Van Heemst.


Karakus zelf is de laatste die aarzelt. Als wethouder noch als lijsttrekker. Een wethouder die twijfelt, laat de hele stad twijfelen, vindt hij. Bestuurders zijn er om de koers uit te stippelen, niet om mensen angst aan te praten of mensen in paniek te brengen over de ravage die mogelijke bezuinigingen in de zorg of sociale uitkeringen kunnen aanrichten. Hij zegt het regelmatig: als dat politiek is, dan ben ik daar niet van.


De kritiek ergert en emotioneert Karakus, maar aan de toonhoogte is dat zelden te merken. Hij is een slimme veelprater. Hij kent zijn dossiers en die van zijn collega's. Hij is thuis in de gemeentelijke financiën. Hij schuwt het detail niet en hij zal niet aarzelen er anderen mee om de oren te slaan. Hij is eigenwijs en overtuigd van zijn eigen gelijk. Nog met geen vier span paarden omver te trekken, zegt een ingewijde in de Rotterdamse politiek.


'Ik vind het een probleem dat hij nooit eens ruiterlijk zal toegeven dat er ook dingen fout zijn gegaan', zegt Ronald Buijt. Leefbaar verwijt de wethouder de andere kant op te hebben gekeken bij wantoestanden in Rotterdamse mosliminternaten, waar kinderen illegaal en ondermaats onderwijs kregen. De toestroom van Polen zou hij schromelijk hebben onderschat, ondanks zijn inspanningen migranten uit Midden- en Oost-Europa uit handen te houden van huisjesmelkers en malafide ondernemers.


'Debatteren is niet zijn scherpste kant', beaamt ook Jantine Kriens, tot vorig jaar de directe collega van Karakus op het stadhuis. 'Nee, hij is geen dominee, hij is niet ideologisch bevlogen, maar zijn kracht is zijn vasthoudendheid in combinatie met zijn charme. Hij zal van deur tot deur gaan om de Rotterdammers te laten zien wat er allemaal is gebeurd de afgelopen jaren. Zijn politieke bron is rechtvaardigheid, daar draait het bij hem om. Niemand mag overkomen wat zijn vader is overkomen, de geschiedenis van de eerste gastarbeiders telt voor hem.'


Karakus is een jongen van acht jaar als zijn ouders met hem en zijn zusje op straat worden gezet. Ze zijn radeloos. Zijn moeder is zwanger. Ze woonden bij opa in K¿r¿ehir, een plaats in het midden van Turkije. Oma is overleden en tussen opa en vader botert het niet. Ze trekken in bij een oom van de moeder, die een tweekamerwoning heeft. Het was een hel, zou Karakus later zeggen. Ineens is ook zijn vader vertrokken. 'Naar Allemagne', zegt iedereen en ze bedoelen Europa.


Hij zal vanavond wel terug zijn, denkt Hamit, maar pas na maanden komt de vader het gezin halen. Karakus herinnert zich het vliegveld waar grote blonde mensen aan zijn zwarte haren voelen. Hij ziet zijn eerste grote stad en leert dat die Steenwijk heet. Het verblijf in Nederland is tijdelijk, beloven hun ouders de kinderen en vooral elkaar. Als een leraar vindt dat Hamit naar de havo moet, weigert de vader. In Turkije heeft hij niks aan boekenwijsheid. Hamit mag wel naar de technische mavo. In de fabriek van zijn vader krijgt hij zijn eerste baan.


Politici wijzen hem op fondsen om zijn verdere studie te bekostigen, want studeren wil hij. Van fabrieksarbeider wordt hij politieagent, makelaar en tenslotte wethouder. Als politieman komt hij bij mensen achter de voordeur en proeft hij armoede en andere wanhopige ellende. Soms laten ze hem voor de deur staan, omdat er binnen geen stoel is om op te zitten. 'Ik schaam me dood', zegt hij over de verlaten vrouw, die met een berg schulden en drie kinderen moet rondkomen van twintig euro in de week.


Als makelaar leert hij de bouwwereld van binnenuit kennen. Waar andere gemeenten door de economische crisis de rem erop gooien, bouwt Rotterdam onverdroten voort. 'Natuurlijk heeft hij ook goede dingen gedaan. Iemand die acht jaar wethouder in Rotterdam is, heeft niet alleen maar slechte dingen gedaan', zegt Roald Buijt van Leefbaar Rotterdam. 'Maar het is wisselend. Nieuwe woningbouw is achtergebleven en hij heeft ons veel lege vierkante meters kantooroppervlak gebracht. Tegen slechte projecten als Calypso en Forum staan goede projecten als De Rotterdam en de aanpak van het verloederde Stadhuisplein.'


'Leegstandontkenner', wordt hij ook wel genoemd. 'Een bedrijf hou je niet vast, een bedrijf vertrekt als de plaats waar het zit ongeschikt is', verdedigt Karakus zich tegenover de gemeenteraad. Rotterdamse bedrijven willen in het centrum zitten, in het Hart van Zuid, heeft hij geleerd. Nooit zal hij nalaten eraan toe te voegen dat Rotterdam, meer dan welke andere grote stad ook, van leegstaande kantoren woningen weet te maken.


Notaris Hamith Breedveld, naamgenoot bij toeval, treft de wethouder met grote regelmaat aan tafel vanwege gecompliceerde vastgoedtransacties. Hij noemt het een knappe prestatie dat Karakus ook na acht jaar nog recht overeind staat. 'Ik vind hem boerenslim en dat is een compliment. Hij is pienter, heeft politiek gevoel, is niet arrogant en niet bang. Hij is een bouwer en dat wordt weleens onderschat. Hij is eigenwijs, nee, niet eigenwijs, hij is trots, een trotse man, iemand die wars is van gezichtsverlies. Het is zijn kracht, maar hij moet oppassen, het kan ook zijn zwakte worden. Trots kan je ook in de weg gaan zitten.'


CV


1965 Geboren


1988-1990 Politieagent van politie Rotterdam-Rijnmond


1990-1995 Politieagent basiseenheid Oude Noorden


1995-1998 Brigadier van politie district Schiedam


1998-2006 Adjunct-directeur bij Atta Makelaars


2004-2006 Vice-voorzitter PvdA Rotterdam


2006-2010 Wethouder Wonen en Ruimtelijke Ordening


2010-2014 Wethouder Wonen, Ruimtelijke Ordening, Vastgoed en Stedelijke Economie, coördinerend wethouder Rotterdam-Zuid en beleid Midden- en Oost-Europeanen. Eerste loco-burgemeester.


Hamit Karakus is getrouwd en heeft drie kinderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden