Sobere Obama verzet zich in toespraak tegen oorlogstaal Republikeinen

In een sobere korte toespraak zondagavond heeft president Obama opgeroepen tot eenheid, en de verdediging van Amerikaanse waarden. Hij zal de strategie tegen Islamitische Staat en andere terroristen niet wijzigen. Wel kondigde hij een aantal maatregelen aan om de toegang tot Amerika aan te scherpen, en deed hij een beroep op volksvertegenwoordigers om de gevaarlijkste vuurwapens aan banden te leggen.

President Barack Obama tijdens zijn toespraak in het Witte Huis.Beeld epa

Obama voelde zich vooral geroepen zijn aanpak van terrorisme te verdedigen. Na de aanslag in San Bernardino waarbij woensdag veertien doden vielen, ligt hij zwaar onder vuur van Republikeinse presidentskandidaten, omdat hij zich te zwak tegen IS zou verweren. Nog maar een op de drie Amerikanen steunt hem in zijn aanpak.

Dus legde hij het nog een keer uit. Het opjagen en uitschakelen van terroristen met drones, het trainen en uitrusten van tienduizenden lokale troepen, het verstoren van de economie en financiën van Islamitische Staat, de pogingen tot een wapenstilstand in Syrië: dat zijn de pilaren waarop Obama's strategie rust, en blijft rusten. Wel zei hij de strijd te intensiveren, zoals hij ook deed na de aanslagen in Parijs, door meer commando's naar het gebied te sturen.

Hij verzette zich wederom tegen Republikeinse oorlogstaal. Veel conservatieve politici pleiten voor het sturen van grote aantallen soldaten naar Syrië. 'We moeten niet weer in een kostbare grondoorlog verzeild raken. Dat is precies wat IS wil.'

'Terrorisme ontwikkelt zich'

Obama erkende dat het terrorisme zich de afgelopen jaren heeft ontwikkeld. 'Terwijl wij beter zijn geworden in het voorkomen van complexe aanvallen zoals 9/11, hebben terroristen zich toegelegd op minder ingewikkelde geweldsdaden, zoals de massa-schietpartijen die maar al te gewoon zijn geworden in onze maatschappij.'

De president wil daarom kijken of de screening voor visa scherp genoeg is. De vrouwelijke terrorist in San Bernardino kwam een jaar geleden op een K1-visum, oftewel een 'verloofdenvisum', naar de Verenigde Staten. Ook reizigers die geen visum nodig hebben zullen beter worden onderzocht, kondigde hij aan.

Ook riep hij zoals verwacht het (door de Republikeinen gedomineerde) parlement op de verkoop van semi-automatische wapens aan banden te leggen. 'Ik weet dat er mensen zijn die tegen elke aantasting van het recht op wapens zijn. Maar inlichtingen- en opsporingsdiensten, hoe effectief ook, zullen nooit elke wannabe-schutter kunnen herkennen. Wat we wel kunnen, is het moeilijker voor hen maken om te doden.'

Cryptisch maar mogelijk verstrekkend was deze zin: 'Ik spoor leiders uit de tech- en politiewereld aan om het terroristen moeilijker te maken om technologie te gebruiken om aan gerechtigheid te ontkomen.' Dat werd door mensen uit de techwereld zelf geïnterpreteerd als een oproep om encryptie kraakbaar te maken, zodat versleutelde berichten toch kunnen worden ontcijferd - een heet hangijzer in burgerrechtenkringen.

Beeld reuters

Eenheid

Uiteindelijk was Obama's speech vooral een oproep tot eenheid. 'We moeten ons niet tegen elkaar keren, en niet toestaan dat deze strijd wordt gedefinieerd als een oorlog tussen Amerika en islam. IS is geen islam.'

Hij verwacht enerzijds dat moslims zich uitspreken 'tegen interpretaties van de islam die niet verenigbaar zijn met religieuze waarden zoals tolerante', maar ook dat álle Amerikanen discriminatie op basis van geloof verwerpen - zoals de speciale visumbarrières voor moslims, voorgesteld door sommige Republikeinen. 'Als we die weg op gaan, verliezen we. Het zaaien van verdeeldheid, het verraad van onze waarden speelt groepen als IS in de kaart. Moslims zijn onze vrienden, onze buren, onze collega's, onze sporthelden, en ja, de mannen en vrouwen in uniform die bereid zijn te sterven om ons land te verdedigen.'

Obama verwees nog even subtiel naar de Republikeinse presidentsrace, waarin steeds xenofobischer wordt gepraat over nationale veiligheid. 'Laten we zelfs in campagnetijd, zelfs als we netjes debatteren over wat ik en toekomstige presidenten moeten doen om ons land veilig te houden, niet vergeten wat ons uitzonderlijk maakt. Vrijheid is sterker dan angst. We kunnen elke druk aan als we ons verenigen rond onze gezamenlijke idealen.'

'Is dit alles?', twitterde Republikeins presidentskandidaat Donald Trump een minuut na de toespraak. 'Tijd voor een nieuwe president.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden