Sobere Bernhard van Kaaitheater

'Ik heb een muur van zwijgen om hem opgetrokken', zegt de generaalsvrouw over haar man in Thomas Bernhards Het Jachtgezelschap....

Het leven als één grote dodelijke ziekte, dat is de essentie van Het Jachtgezelschap (1974), een van de vroege stukken van Bernhard. Het brengt de generaal, zijn vrouw en de schrijver, die op bezoek komt, samen. Daaromheen cirkelen de kevers en de dood.

Bernhards personages hebben zich in dit landgoed teruggetrokken. De generaal is een liefhebber van de jacht, maar er valt niets meer te jagen. De schrijver praat zoals een schrijver nu eenmaal praat: in metaforen, observaties, vergelijkingen. De vrouw trekt zich aan zijn woorden op, in een amechtige poging de pijn van het leven te bezweren.

Het Jachtgezelschap kreeg ruim tien jaar geleden een memorabele opvoering van Toneelgroep Amsterdam. Nog steeds staan de beelden daarvan helder voor ogen: een grote witte ruimte, overal hertengewijen, acteurs die met gruwelijke rubberen maskers tot een soort mummies waren verworden.

In de nieuwe versie van het Brusselse Kaaitheater, nu op tournee in Nederland, is van een dergelijke uitbundigheid geen sprake. Alle uiterlijk vertoon is weggesneden, kleine rollen zijn geschrapt, de personages dragen sombere kleding, en de humor die wel degelijk ook bij Bernhard hoort, is verdwenen.

In deze opvoering ligt derhalve het accent volledig op de tekst, die door Steven van Watermeulen, Frieda Pittoors en Dirk van Dijck erg mooi wordt uitgesproken. Een beetje ingeleefd zelfs, dus niet op de mechanische wijze waarop acteurs doorgaans de repetitieve teksten van Bernhard plegen te behandelen.

Het vergt van de toeschouwer alertheid, inspanning en uithoudingsvermogen om deze exercitie uit te zitten. Dat twee muzikanten de tekst af en toe met onheilspellende viool- en hoornklanken doorkruisen, maakt het geheel er niet luchtiger op. Alleen de terugkeer van het Vlaamse acteerfenomeen Dirk van Dijck is opzienbarend - ieder woord dat hij zegt, heel zijn mimiek is intens theatraal.

'De dood is mijn thema, omdat het leven mijn thema is', heeft Thomas Bernhard eens over zijn werk gezegd. Dit Jachtgezelschap geeft aan die opvatting inktzwart en meedogenloos gestalte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden