Snowden krijgt asiel in Rusland

Het misnoegen over onthulde aftapprogramma's was al groot bij de Amerikaanse regering. Nu heeft de klokkenluider een Russische pas. Verdiept dit de kloof tussen Poetin en Obama?

MOSKOU - Edward Snowden heeft tijdelijk asiel gekregen in Moskou. Na meer dan een maand heeft hij het Moskouse vliegveld Sjeremetjevo verlaten.

Zijn vader sprak via de televisie zijn grote dank uit aan 'de Russische natie en president Vladimir Poetin'.

Datzelfde deed de organisatie WikiLeaks, die claimt Snowden de afgelopen maand te hebben ondersteund, zonder de Russische president bij naam te noemen. 'We danken het Russische volk en alle anderen die hebben geholpen meneer Snowden te beveiligen. We hebben een slag gewonnen, nu nog de oorlog.'

De Amerikaanse president Obama is 'extreem teleurgesteld' over het asielbesluit. Zijn woordvoerder noemde een en ander niet bevorderlijk voor de band tussen de VS en Rusland. Het Witte Huis 'bekijkt opnieuw' of Obama deelneemt aan de G20-top begin september in Sint-Petersburg. Daar zou hij president Poetin ontmoeten.

De Republikeinse senator en oud-presidentskandidaat John McCain tweette: 'Snowden blijft in het land van transparantie en mensenrechten. Tijd om weer eens de resetknop in te drukken.' Dit laatste verwijst naar eerdere pogingen van president Obama om de relatie met Rusland te verbeteren.

Snowden is er met zijn openbaringen over Amerikaanse aftapprogramma's van internet- en telefoonverkeer in geslaagd zowel de Amerikaanse als de Russische leiders in verlegenheid te brengen. De regering-Obama, die vorig jaar nog plannen lanceerde om klokkenluiders te beschermen, wil koste wat het kost de 'verrader' Snowden kunnen berechten in de VS.

Propagandastrijd

Voor president Poetin, in wiens land kort geleden nog de overleden klokkenluider Magnitsky 'schuldig' werd bevonden terwijl een nog levende (Navalny) tot 5 jaar strafkolonie is veroordeeld, is het opnemen van een gevluchte Amerikaanse klokkenluider een ideaal instrument om punten mee te scoren in de propagandastrijd met het Westen. Desondanks kreeg Poetin er snel genoeg van - wellicht omdat hij als oud-spion heimelijk tot de minderheid van Russen (en Amerikanen) behoort die Snowden een 'verrader' vinden. Poetin liet Snowden een maand bungelen in de transitruimte van een vliegveld en waarschuwde hem dat hij geen verdere onthullingen moest doen die de VS zouden schaden.

Dat Snowden deze eis eerst aangreep om te bedanken voor asiel in Rusland om daar later op terug te komen, zegt iets over de precaire situatie waarin hij zich de afgelopen weken bevond. Zonder Amerikaans paspoort - en met de luchtvaartroutes naar Zuid-Amerikaanse landen die hem asiel aanboden geblokkeerd - resteerde hem weinig keus dan voorlopig te blijven in het Rusland van Dostojevski (wiens boeken hij in de transitruimte las) en Anna Chapman (de oud-spionne die hem via Twitter een aanzoek deed).

Volgens Snowdens Russische advocaat bevindt de Amerikaan zich op een geheime 'veilige plek'. 'Hij is de meest gezochte man ter wereld. Hij moet aan zijn veiligheid denken.' Hij sloot niet uit dat Snowden in contact zal treden met de pers. Snowden heeft asiel gekregen voor een jaar, een termijn die jaarlijks verlengd kan worden. Hij mag in Rusland vrij reizen, maar kan met zijn huidige pas Rusland (nog) niet uit.

In Washington werden deze week 'in het publiek belang' sommige details gepubliceerd van de geheime programma's om telefoons af te tappen. Blijkens peilingen beschouwt meer dan de helft van de Amerikanen Snowden als een klokkenluider, terwijl meer dan de helft van de Russen erachter staat hem de asielstatus te verlenen.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden