Analyse

Snottebellenprotocol nu alweer onder vuur: ‘Matige voorspellende waarde’

Leerlingen van een basisschool in de Bilt dragen mondkapjes op de gang. Beeld Jeroen Jumelet / ANP
Leerlingen van een basisschool in de Bilt dragen mondkapjes op de gang.Beeld Jeroen Jumelet / ANP

Ook kinderen met een snotneus moeten vanaf deze week thuisblijven, om corona van school te weren. Er is eigenlijk maar een probleem: een loopneus is helemaal niet zo’n goede voorspeller van het virus.

Maarten Keulemans

Snottebellenprotocol, snottebellencoördinator, snotneuzenbeleid: aan nieuwe kandidaten voor het woord van het jaar deze week geen gebrek. ‘Ook kinderen met een milde neusverkoudheid, zoals een snotneus, blijven thuis’, zo luidt sinds maandag de nieuwe snotneusregel van het ministerie. ‘Zij laten zich testen bij de teststraat van de GGD.’ Met als gevolg: halflege klassen, gedoe bij de oppas, en drukte bij de teststraten.

Maar, zo zeggen experts: alle kans dat de kinderen die nu naar huis worden gestuurd helemaal geen corona hebben, terwijl veel van de échte coronagevallen gewoon op school blijven. De snotneus is namelijk bepaald geen goede voorspeller van of een kind het virus onder de leden heeft. ‘Totaal niet’, zegt epidemioloog en kinderarts Patricia Bruijning. ‘Je kunt bij kinderen corona niet onderscheiden van een willekeurige verkoudheid. En omgekeerd: als je alleen op snottebellen gaat varen, ga je veel infecties missen.’

‘Wij worstelen hier ook mee', zegt kinderarts, OMT-lid en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde Károly Illy daarom. ‘De huidige lijn zal ervoor zorgen dat er om de haverklap snotterende kinderen thuis moeten blijven. Dit hebben wij als OMT nooit geadviseerd. Ons advies is: zorg dat je twee keer per week alle kinderen test.’

Verkoudheid

Milde corona en verkoudheid lijken vaak sterk op elkaar. In een nieuwe, nog ongepubliceerde studie, waarbij Bruijning en haar collega’s kinderen maandenlang volgden op luchtwegklachten, vond men zelfs geen enkel verschil. ‘Het klachtenpatroon van corona is bij kinderen identiek aan een gewone verkoudheid’, zegt ze.

Maar dat wil nog niet zeggen dat iedere neusverkoudheid dús wijst op corona. Al helemaal niet bij jonge kinderen, die elk seizoen meerdere luchtweginfecties doormaken. ‘Daarom hebben we destijds gezegd: je hoeft niet alle kinderen met een snottebel meteen te testen’, brengt Bruijning het snotneuzenbeleid zoals dat tot dusver gold in herinnering.

‘Het is lastig te zeggen dat loopneuzen een duidelijk coronasymptoom zijn, omdat ze zo gewoon zijn, vooral in de winter’, stellen ook onderzoekers van het Britse ‘ZOE Covid’-project, waarbij honderdduizenden Britten in een app hun symptomen bijhouden. Van de mensen die positief testten op corona, had 60 procent een snotneus – en vier op de tien dus niet, aldus de Britse cijfers.

Hangerig

Misschien is corona bij kinderen beter te herkennen aan een combinatie met andere klachten, zoals hoofdpijn en hangerigheid, suggereert een recente Britse studie in artsenblad The Lancet Child & Adolescent Health. Van de haast tweeduizend onderzochte kinderen met (symptomatische) corona, had tweederde hoofdpijn en ruim de helft vermoeidheidsklachten. Andere veel voorkomende verschijnselen waren keelpijn, geur- en smaakverlies, hoesten, verhoging, spierpijn en zere ogen.

En dat zijn de kinderen met klachten. Een aanzienlijk deel – misschien wel de helft – merkt niets of nauwelijks iets van de corona-ontsteking. ‘Die infecties missen we als je alleen maar kijkt naar snotneuzen’, zegt Bruijning. ‘Ik denk dat het weren van snottebellen heus wel enige zin heeft. Maar iedereen twee keer per week testen, is gewoon beter.’

Massaal zelftesten op school stuit echter, dik een halfjaar nadat de sneltests voor het eerst werden ingevoerd, nog altijd op allerlei obstakels. In de klas testen ligt lastig, in verband met de privacyregels en kinderen die van hun ouders niet mogen meetesten, legt Bruijning uit. ‘Terwijl je het eigenlijk het beste klassikaal kunt doen, samen met de leraar, op school. Kinderen een zelftestje meegeven in hun rugzak en maar hopen dat het gebeurt, lijkt me redelijk kansloos.’

Hoe de snotneus tussen de oren kwam

Dat de snotneus hoog op de lijst van coronaklachten staat, komt door het RIVM. Op zijn lijst van ‘de meest voorkomende klachten bij covid-19’, staan ‘verkoudheidsklachten’ helemaal bovenaan, met daarachter tussen haakjes behalve keelpijn liefst drie symptomen van de neus: ‘neusverkoudheid, loopneus, niezen’.

Maar waarom? Het spoor voert terug naar een document over de ‘symptomatologie van covid-19’ dat in mei vorig jaar werd opgesteld door het richtlijnencentrum Landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding (LCI). Daarin vat men diverse onderzoeken samen, met als conclusie dat coronapatiënten ‘een breed palet aan klachten’ hebben.

Neusverkoudheid is er daarvan één, maar zeker niet de belangrijkste. Bij een van de eigen onderzoeken die het LCI aanhaalt, blijkt het symptoom ‘loopneus’ half zo vaak voor te komen bij coronapatiënten, dan bij patiënten die een ander luchtwegvirus onder de leden hebben. ‘Niet alleen klassieke luchtwegklachten zijn typerend voor covid-19’, concludeert de richtlijn dan ook.

Om vijf alinea’s verderop de loopneus alsnog uit te roepen tot het belangrijkste baken waaraan een mens een corona-infectie kan herkennen: ‘op basis van de huidige wetenschappelijke literatuur en expert opinion’.

Inderdaad heeft de loopneus een ‘matige voorspellende waarde’, erkent het RIVM desgevraagd. Maar ‘wat voor de publieke gezondheidszorg van belang is, is dat mogelijke covid-19-gevallen zo snel mogelijk geïdentificeerd en geïsoleerd worden. Dus ook personen met een lage verdenking moeten zo snel mogelijk worden getest en tot de uitslag bekend is in isolatie blijven.’ Vandaar dat men afgelopen zomer besloot de symptomenlijst te houden wat hij is.

De WHO noemt intussen als meest voorkomende symptomen koorts, hoesten, vermoeidheid en verlies van reuk- en smaakzin; de Europese gezondheidsdienst ECDC komt uit op de kernsymptomen koorts, hoesten, keelpijn, malaise en verlies van reuk en smaak. Zo komt het dat in ons land snotteren en niezen kernsymptoom is van corona, terwijl andere landen meer nadruk leggen op bijvoorbeeld hoesten en reuk/smaakverlies.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden