Snellere beslissing justitie over status geëist Asielzoekers wanhopig door lange wachttijden

Precies twee jaar zit Iraniër M. Hamid met vrouw en twee kinderen nu in de asielprocedure en precies één keer, zegt hij, is hij door de immigratiedienst IND gehoord....

JEROEN TROMMELEN

Van onze verslaggever

Jeroen Trommelen

DEN HAAG

Hamid woont in het asielzoekerscentrum in Groesbeek. Hij kwam vrijdag met een groep lotgenoten naar Den Haag, waar bij staatssecretaris Schmitz gepleit werd voor een drastische verkorting van de asielprocedures. De actie, ondersteund door manifestaties en demonstraties op twaalf plaatsen in Nederland, is een initiatief van Vluchtelingenwerk en het Steunpunt gezondheidszorg Vluchtelingen Pharos.

Twee jaar wachten op een beslissing komt geregeld voor, maar is nog een uitzondering. Termijnen van één of anderhalf jaar daarentegen zijn in de asielcentra al niets bijzonders meer, is de ervaring van de organisaties. Volgens hen leidden de lange onzekerheid en wachttijden de afgelopen maanden tot allerlei wanhoopsdaden van vluchtelingen, zoals hongerstakingen, vechtpartijen en zelfmoordacties.

Schmitz erkende gisteren de ernst van die situatie. Ze deed de organisaties echter geen concrete beloften. Volgens haar zal geprobeerd worden de nieuwste lichting asielzoekers extreem lange wachttijden te besparen. Tegelijk wordt de groep in behandeling genomen die nu al het langste wacht.

Generieke of eenmalige oplossingen, zoals het verlenen van verblijfsvergunningen aan de grote groep asielzoekers die toch niet kan worden teruggestuurd, wijst ze af. Schmitz: 'Eén of anderhalf jaar wachten is ook in mijn ogen te lang. We kennen dit probleem al jaren. VluchtelingenWerk vergeet echter een belangrijk aspect, en dat is dat in 1993 en 1994 het aantal asielzoekers twee maal groter was dan verwacht.'

Justitie heeft zich volgens Schmitz voorgenomen nog dit jaar de wachttijden terug te brengen tot aanvaardbare proporties. Hoe lang die termijn is, weten de protesterende organisaties ook niet. Volgens het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) is de eis van Vluchtelingenwerk om asielzoekers na zes maanden over te plaatsen naar een kleinschalige opvang, niet reëel. In sommige centra zouden de mensen makkelijk anderhalf jaar kunnen blijven.

De volgens hen vage toezegging van Schmitz ging vluchtelingenwerkers uit de opvangcentra niet ver genoeg. Op sommige plaatsen is sprake van acute nood, waardoor bijvoorbeeld het aantal asielzoekers toeneemt dat in de illegaliteit belandt.

Het asielcentrum in Zaandam heeft de afgelopen maanden te maken gehad met een opmerkelijk stijging van het aantal weglopers, zegt coördinator T. Litjens.

Van de 185 bewoners verdwenen er vorig jaar twintig spoorloos. De eerste drie maanden van dit jaar waren het er al 22. 'Men probeert op allerlei manieren weg te komen. Van migratie naar Canada tot onderduiken in de illegaliteit. Het wordt de mensen gewoon te veel.'

Het Zaanse asielcentrum is gehuisvest in voormalige gebouwen van het belastingkantoor en het arbeidsbureau. De sanitaire voorzieningen zijn slecht.

'Het is een heel ongeschikte ruimte', zegt Litjens. 'Vijftien mensen zijn in behandeling bij de Riagg. Er zijn vechtpartijen, we hebben gezinnen die uit elkaar vallen omdat de vader of moeder vertrekt. Soms moet de politie er aan te pas komen, en daar reageren de andere bewoners dan weer hysterisch op.'

Van de extra inspanning om de groep langst wachtende asielzoekers te behandelen, zeggen de vluchtelingenwerkers niets te merken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden