De Gids Werken

Snel vooruitkijken na ontslag

Uitgebreid de tijd nemen voor het verwerken van het verlies van een baan kan niet meer, zeggen experts. Even uithuilen en dan, eventueel met begeleiding, de arbeidsmarkt op, luidt het devies. 

Beeld Claudie de Cleen

Hoe schokkend het ook is om je baan kwijt te raken, je kunt maar beter vlug je tranen drogen. Het is zaak zo snel mogelijk een passende baan te vinden en niet te veel tijd te verliezen 'door te blijven hangen in het verleden', waarschuwen arbeidsmarkt-onderzoekers Maaike Kooter en Geert-Jan Waasdorp in het vaktijdschrift Loopbaanvisie.

'Natuurlijk mag er even stilgestaan worden bij het verlies van een baan, maar belangrijker is om snel vooruit te kijken' , schrijven zij in een artikel over trends op het gebied van werk en mobiliteit. Ook voor loopbaanprofessionals een hint: uitgebreid de tijd nemen voor de emotionele gevolgen van ontslag en de zoektocht naar een droombaan kan niet meer. De experts wijzen op studies van het UWV en het Centraal Planbureau waaruit blijkt dat 'niet-werken (lees: werkloos zijn) meer nog dan leeftijd de grootste discriminator is op de arbeidsmarkt'.

Fred Homan (46) uit Deventer is zo iemand die voortvarend op zoek ging naar ander werk, toen hij tijdens een grote reorganisatie weg moest bij zorggroep Carinova. Sinds vorige maand is hij senior adviseur op het gebied van werk en inkomen bij de gemeente Ede. Zijn oude contract had kunnen doorlopen tot eind dit jaar, maar dat is niet meer nodig.

'Natuurlijk had ik liever zelf de keus gemaakt om te vertrekken. Maar ik stond niet lang stil bij mijn ontslag. Het was in mijn voordeel dat ik ook tijdens mijn werk al af en toe sollicitatiegesprekken had gevoerd. En ik kreeg hulp van mijn werkgever en een mobiliteitsbureau.'

Hoe overleef je ontslag?

- Trek je niet terug, maar vraag anderen om hulp en advies.
- Accepteer de realiteit, des te sneller kun je verder.
- Kraak jezelf niet af, je hebt zelfvertrouwen nodig voor het vinden van nieuw werk.
- Maak een plan en stel prioriteiten.
- Kijk wat je ervan kunt leren. Misschien wil je wel ander werk of een ander leven.

Meer tips: HelpGuide.org

Niet pappen en nathouden

Ook Edwin Klomp vindt dat er tempo moet worden gemaakt. Hij is directeur van het psychologisch adviesbureau ASBR Compaz dat Homan en ruim 150 andere boventallige medewerkers van Carinova heeft geholpen bij het vinden van ander werk. 'We krijgen net een opdracht van een andere werkgever die moet reorganiseren. Hij kiest voor ons, omdat we niet houden van pappen en nathouden. Er zijn bureaus die te lang stilstaan bij zelfonderzoek. Zo'n aanpak vinden wij niet meer passen.'

Aan de andere kant komt het hard aan als mensen niet meer nodig zijn. Klomp: 'Ze komen vaak in een rollercoaster van emoties terecht, van frustratie en woede tot onzekerheid. Soms blijkt dat ze privé ook al klappen hebben opgelopen, bijvoorbeeld door een scheiding of een partner die ook net werkloos is. We hebben zelfs een keer meegemaakt dat iemand suïcide heeft gepleegd, ondanks alle begeleiding die hij kreeg. Zijn ontslag was de laatste druppel na een opeenstapeling van problemen.'

Maar ook bij mensen die onbewogen reageren, is het oppassen. Klomp was een keer bij een bijeenkomst waar werd bekendgemaakt dat een fabriek ging sluiten. Iedereen was ontdaan, maar één man tikte hem op de rug en zei: 'Kan ik meteen langskomen? Ik heb een vacature gezien waarop ik wil solliciteren.' Klomp heeft hem aangeraden eerst maar eens te laten bezinken wat hij net had gehoord. Een week later bleek dat de klap ook bij deze man hard was aangekomen. 'We zijn daar eerst mee aan de gang gegaan.'

Oude wonden

'In de vertraging zit de versnelling' is de slogan van Kiezen voor Kansen in Ermelo, een bureau dat is gespecialiseerd in 'verliesbegeleiding'. Het woord 'rouw' wordt vermeden - dat doet te veel denken aan de dood, zegt Marieke van de Weg, een van de trainers. 'Vaak haalt ontslag oude wonden open. Bijvoorbeeld bij een vrouw die ongewenst kinderloos was. Op haar werk had ze de moederrol op zich genomen, maar nu viel haar baan ook al weg.'

Na drie afspraken, individueel of in een groep, zijn mensen al een eind, merkt Van de Weg. 'Wij gaan praktisch te werk, bijvoorbeeld door te vragen wat er verandert na ontslag. De een is bang voor statusverlies. De ander maakt zich zorgen om de hypotheek of de studie van de kinderen. Moedig vond ik een man die zei: 'Zelfs mijn apparaatje werkt niet meer.' Hij voelde zich geen man meer. Zo veel invloed kan baanverlies hebben. Ik zie stoere mannen uit de techniek in tranen uitbarsten.'

Met dat beeld voor ogen waarschuwt ze: 'Ik hoor te veel bedrijven verkondigen dat ze alleen met bureaus in zee gaan die direct leren solliciteren. Of loopbaanadviseurs die zeggen: als mensen het moeilijk hebben, zoeken ze maar een psycholoog. Met een beetje begrip en menselijkheid zouden zij al meer bereiken.'

Aandacht voor 'rouw'

Voor Homan pakt zijn ontslag goed uit: zijn baan bij de gemeente Ede is een nieuwe stap in zijn carrière. 'Ik had snel de blik naar voren', zegt hij. Maar er zijn collega's die zich nog steeds moeilijk kunnen neerleggen bij hun gedwongen vertrek.

Als iemand zijn ontslag niet heeft verwerkt, is er weinig kans op een nieuwe baan, zegt Van de Weg. Niemand snapt waarom die persoon niet in beweging komt. Vaak is 'rouw' de boosdoener. Wij adviseren daar eerst aandacht voor te hebben. Dat hoeft maar een week of vier te duren.'

Iemand die blijft hangen in zelfmedelijden en verwijten, verspilt zijn tijd aan negativiteit, zegt Klomp. 'Je kunt maar beter accepteren dat je verder moet en gas zetten op het vinden van nieuw werk.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden