Snel loopt Boerenveen langs weduwe Gonçalves

Etienne Boerenveen, voormalig rechterhand van Desi Bouterse , weet zich met de pijnlijke situatie amper raad. Gehaast en zenuwachtig poogt de legerofficier vrijdag het gerechtsgebouw binnen te komen....

Moeder en dochter weten zich met de bizarre situatie op de marinebasis bij Boxel geen raad. ‘Ik kan iedereen recht in de ogen kijken’, had het voormalige lid van het Militaire Gezag kort daarvoor nog gezegd. ‘Dat doe ik al 25 jaar.’ ‘Ik was er vanuit gegaan dat dit helaas niet te vermijden was’, zegt Gonçalves, internationaal bestuursvoorzitter van Amnesty International, berustend als de legerofficier naar binnen is gelopen.

De hoofdverdachte, ex-legerleider Bouterse , schittert door afwezigheid, evenals vijftien andere verdachten, maar Suriname beleeft met de start van het 8 Decemberproces toch een historisch moment. Wat een kwart eeuw voor onmogelijk werd gehouden – dat ex-militairen in de beklaagdenbank zitting zouden nemen om te worden aangeklaagd voor moord – wordt in Boxel bewaarheid.

Met een mengeling van nervositeit en duidelijke weerzin komen de negen verdachten, vijf burgers en vier militairen, het terrein op van het speciale gerechtsgebouw. Bij de poort moeten ze tot groot ongenoegen hun auto uit; het resterende stuk naar de rechtszaal moeten ze lopen. Zonder familie, lijfwachten of aanhangers.

‘Ik ben zo blij, dat kunt u zich niet voorstellen’, zegt Iwan Krolis, een van de linkse adviseurs begin jaren tachtig van Bouterse , cynisch over zijn gang naar de rechtszaal. ‘Zou u niet blij zijn, na al die jaren van verdachtmakingen, om de achtergronden te horen van deze zaak?’

Bouterse -vertrouweling Imro Themen, net als Krolis in 1982 actief voor de linkse partij PALU, wandelt rustig het terrein op en noemt de 25 jaar sinds de Decembermoorden ‘een kwelling’. Hij zegt: ‘Ik ga de waarheid nu horen. Dat dit een grote grap is.’

Het tweetal meldt zich een uur voor het begin van de zitting bij de krijgsraad, direct gevolgd door de nabestaanden die gezamenlijk in een bus worden gebracht. Eddy Daal, broer van de vermoorde vakbondsleider Cyrill Daal, is zichtbaar geëmotioneerd en kan in de rij, wachtend om naar binnen te gaan, minutenlang geen woord meer zeggen. ‘Dit is de laatste stap die wordt gezet’, betoogt Henry Behr, broer van journalist Bram Behr, over de rechtszaak die een klein jaar gaat duren.

Maar waar is Bouterse nou? ‘Hij komt, hij zit vermoedelijk vast in het verkeer’, houdt zijn advocaat Irwin Kanhai, die de hele week verkondigde dat de oud-bevelhebber heus zou komen, nog stug vol. ‘Weet u, de weg hier naar toe is zeer slecht.’ Kanhai kan, net als zijn cliënt de afgelopen maanden, wel lachen om de zeer zware veiligheidsmaatregelen rond het complex. ‘Shit, wapens mogen niet naar binnen’, sneert hij voor hij het gebouw in gaat. ‘Maar wat moet ik dan met mijn wapen?’

Momenten later staan wederom vermoedelijke daders en nabestaanden van de slachtoffers naast elkaar bij de ingang. Bouterses toenmalige lijfwacht Iwan Dijksteel, die de hele nacht in Fort Zeelandia was, maakt zich zichtbaar niet druk over het proces. ‘Ik zie wel wat er gebeurt’, aldus Dijksteel die geflankeerd wordt door een broer van de omgebrachte universiteitsdocent Suchrin Oemrawsingh. Dijksteel: ‘Deze mensen ken ik niet. En het is onzin dat ik toen een van de schutters was.’

Binnen, vlak voor het begin van de rechtszaak, keuvelen de verdachten gezellig op een balkon. Een voor een worden ze in de loop van de dag de zaal in gebracht om de aanklacht aan te horen. Geen van hen kijkt de nabestaanden in de zaal aan. Eddy Daal is na een eerste schorsing nog niet onder de indruk. ‘Mwah’, zegt hij een beetje teleurgesteld. ‘Ach, dit is nog maar pas het begin.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.