REPORTAGE

Snel je boterham opeten en niet meer naar huis in de pauze

In het basisonderwijs is een omkering gaande. Niet langer duurt de schooldag als vanzelfsprekend tot drie uur en is de woensdagmiddag vrij. Nieuwe roosters passen beter in het drukke leven van de 21ste eeuw.

Beeld Marcel van den Bergh

Als om twaalf uur 's middags de bel gaat op basisschool 't Talent begint voor een deel van de leerlingen een nieuw ritueel. Vanuit de klaslokalen sprinten meer dan tachtig kinderen de gang op. Knalroze prinsessentrommels worden uit knalroze tassen gegraaid.

En dan is het stil. De leerlingen hebben een kwartier de tijd om hun boterham naar binnen te werken. Voor sommigen een grote opgave - daarom mag er even niet gepraat worden.

Voor in de samengevoegde groep 3 en 4 werpt een blonde jongen een misprijzende blik op de plakken kaas op zijn boterham. Na lang aarzelen neemt hij een hap en begint uiterst traag te kauwen. Nog tien minuten op de klok.

Kinderen lunchen op basisschool 't Talent in Schijndel. 't Talent is overgestapt op een continurooser. Beeld Marcel van den Bergh

Op school blijven

Net als veel basisscholen is 't Talent onlangs overgestapt op een nieuw rooster. Sinds dit jaar geldt op de kleine school in het Brabantse Schijndel het vijf-gelijke-dagenmodel: elke dag om 8.45 uur beginnen en om 14.15 weer klaar. Nieuw is ook dat alle kinderen elke dag op school blijven tussen de middag: een kwartier eten, een kwartier buiten spelen - en dan hup de les weer in.

Het vijf-gelijke-dagenmodel is in trek: 16 procent van de scholen stapte er de laatste jaren op over. 'Veel ouders vragen er om', zegt Sanne Smeenk van andereschooltijden.nl. Ze begeleidde de afgelopen jaren zeker 35 scholen bij de overstap naar een nieuw rooster. Bijna allemaal kozen ze voor een model waarbij de kinderen tussen de middag op school blijven.

Een belangrijk argument voor ouders is dat hun kind 's middags al overblijft op school. De tussentijdse opvang wordt op veel scholen steeds drukker en duurt voor sommige kinderen te lang. Met het nieuwe rooster zijn ze eerder vrij en blijft er meer tijd over voor sportclubjes en muziekles.

Bij welke schooltijden leerlingen het best gedijen is niet bekend. Er is nog geen vergelijkend onderzoek naar de roosters gedaan. Wel constateren veel leraren op scholen die zijn overgegaan op een continurooster, dat hun pupillen sindsdien geconcentreerder werken.

'Bij traditionele schooltijden moet een deel van de leerlingen na de middagpauze opnieuw opstarten', zegt Liesbeth van der Woud van Duo Onderwijsonderzoek, dat onderzoek deed naar schooltijden. 'Dat geeft maar onrust.'

Neem bijvoorbeeld Roel (10) uit groep 7 van 't Talent. Voordat de school dit jaar overstapte op het vijf-gelijke-dagenmodel ging hij elke dag naar huis voor het middageten. 'Roel was typisch zo'n leerling die veel moeite had om na de pauze weer te wennen aan de regels van school', zegt zijn leraar. 'Nu blijft hij in het ritme.'

Lees verder onder de afbeelding.

Oude basisschoolrooster gaat snel overboord

Schoolkinderen eten hun boterhammen steeds vaker in de klas in plaats van thuis. Nog maar de helft van de basisscholen hanteert traditionele schooltijden. Populair is het continurooster, waarbij kinderen een korte pauze op school hebben en vroeg vrij zijn. Lees hier het hele artikel.

De kinderen moeten stil zijn tijdens de lunch, zodat ze zich op hun boterham kunnen concentreren. Beeld Marcel van den Bergh

Veel duidelijker

Ook Frank Claassen, de vader van Roel, is blij: 'Voor ons is de weekstructuur nu veel duidelijker. En het brengt Roel rust.'

Scholen zijn verplicht een ouderraadpleging te houden bij een overstap. 'Hoe ze dat doen, en wat ze vervolgens met de uitslag doen, mogen scholen zelf invullen', zegt Dorine Wiersma Ouders & Onderwijs.

Daar gaat het wel eens mis. Zo haalde basisschool de Regenboog op Urk de toorn van veel ouders op de hals, toen ze nadat de meeste ouders hadden tegengestemd, besloot toch over te gaan op een nieuw rooster. Een paar ouders dreigden hun kinderen van school te halen. Uiteindelijk besloot de school opnieuw een enquête onder de ouders te houden.

Bij 't Talent in Schijndel verliep de overgang een stuk soepeler. 'Tachtig procent van de ouders was voor', zegt directeur Suzanne Jäger. 'Dat maakte het simpel.' Eenmaal over ziet ze 'alleen maar voordelen.'

Toch is nog niet iedereen overtuigd. 'Ik vind het maar niks', zegt de 10-jarige Roel somber. Hij somt met weemoed op: 'Vroeger ging ik op maandag, woensdag en donderdag bij papa en mama eten. Op dinsdag naar mijn opa en op vrijdag naar mijn andere opa.' Vooral bij de opa's was het feest: vlokken op brood en na afloop nog even op de computer.

De zevendegroeper heeft zijn boterhammen op en staat op het punt het schoolplein op te hollen. Maar niet voordat hij nog een laatste opmerking heeft geplaatst. 'Ik doe dit nu al een tijdje, maar ik zie het niet meer zitten.'


1. Traditionele schooltijden

Nog altijd het populairste model: de helft van alle basisscholen houdt dit rooster aan. School begint rond half negen en eindigt omstreeks drie uur. Tussen de middag hebben de kinderen minimaal een uur pauze om naar huis te gaan. Woensdagmiddag is vrij.

+ Kinderen kunnen tussendoor naar huis om stoom af te blazen

- Het uitstapje langs huis haalt leerlingen uit de schoolmodus, waardoor het even duurt voor ze weer geconcentreerd zijn. Voor kinderen die overblijven duurt de pauze soms te lang.


2. Het continurooster

Het populairste alternatief. Leerlingen blijven op school voor een korte pauze, en zijn vaak om 14.45 uur of eerder vrij. Woensdagmiddag is ook vrij.

+ Leerlingen blijven geconcentreerd. Ouders hoeven niet meerdere keren op een dag op en neer om te halen en te brengen. Docenten zijn eerder klaar.

- Ouders die hun kind toch al lieten overblijven zijn vaak duurder uit. Zij moeten hun kind nu extra lang naar de duurdere buitenschoolse opvang sturen.


3. Het vijf-gelijke-dagenmodel

Een variant op het continurooster met als grote verschil dat de woensdagmiddag niet vrij is. Leerlingen hebben elke dag hetzelfde schema: van omstreeks half negen tot twee uur, met een korte middagpauze op school.

+ Nog meer rust en regelmaat voor leerlingen, ouders en leraren. Niet alle clubjes en naschoolse activiteiten hoeven op de vrije woensdag.

- Nog meer uren op de buitenschoolse opvang. Sommige ouders missen een deel van de vrije woensdagmiddag.


4. Het bioritmemodel

Dit type rooster wordt nog op weinig scholen gebruikt. 'Maar het is het enige dat waarvoor wetenschappelijke basis bestaat', zegt Sanne Smeenk van andereschooltijden.nl Het idee: kinderen leren het beste 's morgens tussen tien en twaalf. Na 2,5 uur pauze, sport en cultuur, repeteren ze aan het eind van de middag de eerder opgedane kennis.

+ Het sluit aan bij het natuurlijke ritme van het kind. Leraren kunnen de lange pauze gebruiken om te vergaderen.

- De lange middagpauze kost ouders die hun kind anders thuis zouden opvangen meer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.