Sneeuwuilen namen de boot naar Nederland

AMSTERDAM - Uilenliefhebbers kunnen dezer dagen hun lol niet op. Na het tumult rondom de sperweruil in Zwolle en de waarneming van de bijzondere dwerguil, beleeft Nederland nu een kleine invasie van sneeuwuilen, voor veel vogelliefhebbers een van de mooiste uilen die er bestaan en erg bekend sinds Harry Potter.


Liefst vijf verschillende sneeuwuilen zijn in de afgelopen weken gezien (wit, een meter hoog, spanwijdte tot 1,5 meter, gele ogen), verspreid over Nederland. Plaatsjes als Edam en Avenhorn beleefden, vanwege de uil, ook een invasie van vogelspotters.


Dat er soms een sneeuwuil in de winter afzakt naar Nederland is niet ongebruikelijk; de laatste dwaalgast werd in 2008 gezien op Texel. Maar vijf verschillende exemplaren van een vogel die doorgaans alleen boven de poolcirkel te vinden is - ze zijn gezien in Limburg, op Vlieland, op Terschelling en zelfs in Amsterdam - dat riep bij vogelkenners wel de vraag op: hoe kan dat? In Noord-Amerika is er op dit moment sprake van een invasie van sneeuwuilen, na een erg goed broedseizoen en wel heel veel sneeuwval in het arctische deel van Canada. Maar dat is in Noord-Scandinavië en op de Russische toendra's, waar de sneeuwuilen in Nederland doorgaans vandaan komen, juist niet aan de hand.


De Groninger Frans van der Esch (57) heeft de vermoedelijke verklaring gevonden: de uilen zijn meegevaren met een containerschip uit Newfoundland, Canada. Hoe hij dat weet? 'Ik heb het gezien, ik zat zelf op het schip.' Van der Esch voer op 7 december als passagier mee op een containerschip van New York naar Europa. Twee dagen later, 50 mijl uit de kust van Newfoundland, kreeg het schip opeens bezoek van negen 'grote witte vogels'. Van der Esch wist het direct: sneeuwuilen. Want het toeval wilde dat hij de vogels kende uit zijn vroege jeugd. 'Ik had op Vlieland een sneeuwuil gezien, maar mijn biologieleraar wilde me niet geloven. Ik heb me toen uitgebreid verdiept in deze vogel.'


De uilen aan boord waren vermoedelijk uit de kust geraakt vanwege de hevige storm en konden niet meer terug. 'Ze waren duidelijk uitgeput. En ze konden geen kant meer op.' Dus voeren de vogels (foto's bevestigen dat het sneeuwuilen zijn) mee naar Europa, in de beschutting van de containers. 'Soms werden ze ongeduldig en ze waren natuurlijk hongerig. Dan vlogen ze weg, laag over het water, alsof ze aan het jagen waren. Maar op zee kunnen deze vogels helemaal niets.'


Op 12 december, voor de kust van Spanje, waren er volgens Van der Esch nog vijf sneeuwuilen aan boord. Eén voor één verdwenen ze, toen het schip verder noordwaarts voer. 'Ik denk dat ze de oversteek maakten naar de kust.' De laatste twee uilen verdwenen op 15 december, vlak voor de kust van Zeeland.


Eenmaal weer thuis in Groningen hoorde hij twee weken later dat er op Vlieland een sneeuwuil was gezien. 'Ik dacht: dat moet wel een van mijn uilen zijn.' Dat denkt Ruud van Beusekom van Vogelbescherming Nederland ook: 'Dat kan haast niet anders.'


De vraag is nu: waar gaan de dichtgevederde, op kou ingestelde uilen naartoe als het warmer wordt? Van Beusekom: 'Het kan zijn dat ze weg terug zoeken naar arctisch Canada, via Schotland, IJsland en Groenland. Maar misschien gaan ze zich wel vestigen in Scandinavische of Russische toendra's.'


Voor Frans van der Esch is de cirkel in ieder geval rond. 'Een sneeuwuil op mijn favoriete eiland Vlieland, waar ik hem als jongetje al zag. En dat ik er zelf bij was toen hij overkwam. Ja, het lijkt haast wel voorbestemd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden