Sneeuw à la Sotsji

Het was één van de grootste uitdagingen voor de Winterspelen: garanderen dat op de pistes van subtropisch Sotsji genoeg sneeuw zou liggen. Een Finse sneeuwexpert bracht redding.

SOTSJI - De lucht boven de bergen rondom Sotsji is strakblauw. Toch dwarrelt er sneeuw op de hagelwitte piste waar donderdag de eerste snowboardwedstrijd van de Winterspelen plaatsvindt. Tientallen kanonnen spuiten verse sneeuw over de steile helling met gevaarlijk hoge springschansen.


Aan de bergen rondom de pistes is te zien dat de Winterspelen niet zonder de kunstsneeuw kunnen; alleen de pieken van de Kaukasus zijn bedekt met sneeuw. Er ligt misschien net genoeg voor het eerste deel van de afdaling. Ter hoogte van het Rosa Khutor Extreme Park bieden de bergwanden een troosteloze aanblik. Veel kale struiken en bomen, geen sneeuw. Hier werken zes Nederlandse snowboarders de komende weken hun vijf verschillende disciplines af.


Met vierhonderd sneeuwkanonnen hoopt de Russische organisatie de problemen te voorkomen waarmee Vancouver vier jaar geleden kampte. In Canada moesten de pistes met hooibalen worden opgebouwd. Helikopters voerden sneeuw aan om de snowboardwedstrijden te kunnen laten doorgaan. Skiwedstrijden moesten herhaaldelijk worden uitgesteld vanwege de slechte sneeuw en het mistige weer, veroorzaakt door het milde zeeklimaat.


In de bergen rondom Sotsji, dat nauwelijks ervaring heeft met het organiseren van ski- of snowboardwedstrijden, is overvloedige sneeuw evenmin vanzelfsprekend. De kuststad kent een subtropisch klimaat. In 2013 werden sommige olympische testwedstrijden afgelast vanwege het ontbreken van sneeuw. Andere vonden plaats in extreem natte sneeuw. Een jaar eerder werden skiwedstrijden afgelast vanwege regen.


Om een blamage te voorkomen, hebben de Russen met behulp van de Finse sneeuwexpert Mikko Martikainen een noodplan ontwikkeld. Vanaf vorig jaar zijn enorme hoeveelheden sneeuw verzameld en opgeslagen. Op veertien locaties werden enorme sneeuwhopen gecreëerd. Om het smelten van de sneeuw te beperken, zijn de hopen afgedekt met een soort aluminiumdekens die dienden als isolatiemateriaal. De hopen lagen als futuristisch kuilvoer op de hellingen.


De methode is in essentie simpel, zei Martikainen tegen Sports Illustrated: 'Maak sneeuw in de winter, verzamel de sneeuw in het voorjaar, haal het isolatiemateriaal vroeg in de winter weg en verspreid de sneeuw over de hellingen.'


Volgens de Fin is vorig jaar 1 miljoen kubieke meter sneeuw verzameld, waarvan de helft aan het begin van deze winter beschikbaar was om pistes te bouwen. De rest was gesmolten. De laatste maanden heeft het opnieuw gesneeuwd, waardoor er ook verse sneeuw beschikbaar was voor de vijf olympische locaties, die zich bevinden op hoogten van tussen de 600 en 2.000 meter. Er zijn aparte gebieden voor alpineskiën, schansspringen, bobsleeën, langlaufen en snowboarden.


Op alle locaties zijn zwarte sneeuwkanonnen geplaatst op metershoge palen. Ze hebben veel weg van de straalmotoren van een vliegtuig. Ze verspreiden een wolk van mist als ze aanstaan. Volgens de Russische organisatoren beschikt Sotsji over de grootste kunstmatige sneeuwinstallatie van Europa. Op een speciale 'sneeuwplantage' zou bij temperaturen tot 15 graden Celsius sneeuw kunnen worden geproduceerd.


Dat lijkt niet nodig. Het vriest in de bergen en de vooruitzichten op koel winterweer zijn volgens meteorologen gunstig. In de kou produceren de kanonnen eenvoudig sneeuw door samengeperste lucht en water de droge vrieslucht in te spuiten. De lucht zet uit en de waterdamp bevriest, waardoor sneeuw ontstaat.


Voor de skiërs en snowboarders levert de kunstsneeuw geen onoverkomelijke problemen op. Het is een van typen sneeuw waarin ze gewend zijn te sporten; naast verse, natte, oude en ijzige sneeuw. Veel wintersportgebieden beschikken over kanonnen, ondanks de bezwaren van sommige milieubewegingen. Die vinden sneeuwmachines energieverspilling.


Onder pistebouwers vinden die klachten weinig gehoor. Zij hebben het liefst zo min mogelijk verse sneeuw. 'In de perfecte wereld zou de sneeuw volledig door mensen zijn gemaakt', zei de Canadees Rod MacLeod vier jaar geleden in de aanloop naar Vancouver.


Verse sneeuw staat gelijk aan overlast, vertragingen, onzichtbare wedstrijden en extra werk. Afgelopen weekeinde moest in St. Moritz een wereldbekerwedstrijd worden geannuleerd wegens sneeuwval en mist. Die wedstrijd was naar Zwitserland verplaatst wegens sneeuwgebrek in Duitsland.


Voor pistebouwers is sneeuw een grondstof die ze nauwgezet bewerken. Alleen op televisie lijkt een olympische skipiste op een normale, luchtige sneeuwhelling. In werkelijkheid is het een spekgladde ijsbaan waarop zelfs ervaren recreanten niet worden toegelaten. Het zou levensgevaarlijk zijn. De lucht is met rupsvoertuigen uit de sneeuw gereden. Het is de bedoeling dat de piste vormvast is, zodat de omstandigheden voor alle sporters min of meer gelijk zijn.


Op sommige snowboardpistes is de sneeuw was losser, zoals de slalom en de snowboardcross. Maar niet op de freestyle-onderdelen: de halfpipe en de springschansen zijn fraai vormgegeven sculpturen van ijs, gemaakt door en voor de mens. Al ligt de kunstsneeuw misschien zelfs te hoog opgestapeld.


Op dinsdag, na de training, blijken veel snowboarders schrik te voelen voor de schansen die volgens de Nederlandse deelneemster Cheryl Maas de hoogste zijn die ze ooit heeft gezien. Verschillende sporters zijn geblesseerd geraakt en de parcoursbouwer besluit de piste aan te passen. 'Ik ben geïntimideerd door de hoogte van de sprongen', zegt Maas. 'Als je ergens te kort springt, ga je rechtstreeks het ziekenhuis in.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden