Reconstructie

Smet op juridisch pronkstuk: hoe de twijfel groeit in Tanger

Marokko, Nederland en de 'Mocro Wars'

'Slechts' 20 jaar cel wegens liquidaties en pogingen tot moord op agenten: dat was niet de bedoeling toen Nederland een verdrag sloot met Marokko.

De politie heeft op 29 december 2012 in de Amsterdamse Staatsliedenbuurt de plek afgezet waar een auto met kalasjnikovs onder vuur is genomen. Foto Amaury Miller / HH

In mei 2014 reist een flinke delegatie van het Openbaar Ministerie en de Nationale Politie naar Marokko om het strafdossier van Hamza B. officieel over te dragen. De Marokkaanse minister van Justitie, Mustapha Ramid, heeft kort daarvoor zijn handtekening gezet onder een nieuw samenwerkingsverdrag. Om te voorkomen dat Nederlands-Marokkaanse criminelen met een dubbel paspoort zich veilig wanen in het land van hun ouders, is afgesproken dat Marokko ze berecht. Het land levert geen onderdanen uit, maar wil ook niet langer een schuilplaats zijn voor criminelen die in het buitenland misdrijven plegen.

Nederland heeft een belangrijke eis: de Marokkaanse rechters mogen niet de doodstraf opleggen. Er komt een compromis; de doodstraf kan worden opgelegd, maar zal niet worden uitgevoerd.

Hamza B. is de eerste die na de ratificering van het verdrag in Marokko wordt berecht. Hij is een van de verdachten van de wildwestschietpartij in de Amsterdamse Staatsliedenbuurt op 29 december 2012.

Mocro war

Justitie wil er alles aan doen om de daders te vervolgen. De schietpartij in Amsterdam kent qua brutaliteit en geweld amper een precedent. Onder het oog van tientallen getuigen wordt met machinegeweren geschoten op vijf personen. Het beoogde slachtoffer, de crimineel Benaouf A., kan wegkomen. Twee van zijn vrienden worden doodgeschoten.

Een van de kogels doorboort de muur van een kinderkamer op een woonboot. Ook wordt gericht geschoten op twee motoragenten, die de schietpartij ternauwernood overleven door zich op het wegdek te laten vallen en onder hun rijwielen te schuilen. Kogels doorboren het motorblok.

De daders zijn spelers in wat de 'Maroc War' of 'Mocro War' is gaan heten - een groep jonge, nietsontziende Marokkaans-Nederlandse criminelen die zijn betrokken bij internationale drugshandel, een reeks roofovervallen met grof geweld en tal van liquidaties in Nederland en Antwerpen.

De zaak-Hamza B. in zeven data

22 april 2012
Redouan Boutaka (31) wordt gedood in een Amsterdams waterpijpcafé, Rida Bennajem en Alexander Gillis worden genoemd als daders.

18 oktober 2012
Najeb Bouhbouh (34) zou door ‘vriend’ Chris Bouman gelokt zijn naar een hotel in Antwerpen. Benaouf A. zou de ‘coördinator’ zijn, de schutters zouden Marchano P. en Rida Bennajem zijn geweest.

1 december 2012
Nederland ratificeert een juridisch samenwerkingsverband met Marokko, zodat verdachten die naar Marokko vluchten onder Marokkaans recht worden vervolgd en berecht voor een delict dat in Nederland is gepleegd.

Voorbeeldproces

De politie begint een klopjacht op de daders. Hamza B. vlucht direct na de liquidaties naar Marokko, waar hij denkt veilig te zijn. Maar enkele maanden later vangt de Nederlandse politie in een afgeluisterd telefoongesprek op dat zijn vriendin hem komt opzoeken. De Marokkaanse justitie wordt op de hoogte gebracht. Als B. zijn vriendin wil ophalen van het vliegveld wordt hij gearresteerd.

Door het verdrag met Marokko kan Hamza worden berecht voor de schietpartij in Amsterdam. Het moet een voorbeeldproces zijn. 'De samenwerking laat zien dat vluchten vanuit Nederland naar Marokko niet loont', juicht het OM in een persbericht.

Niet iedereen is zo enthousiast over het Marokkaanse proces tegen B., dat in juli 2014 begint. Hamza B., die vastzit in de gevangenis van Tanger, is 'gemarteld', zegt Hamza's Marokkaanse advocaat Achmed el Jondi tijdens de eerste zitting. 'Hij is na zijn arrestatie door de politie geschopt en geslagen.'

Die woorden liggen gevoelig, omdat fysiek geweld tegen verdachten niet wordt getolereerd door justitie in Nederland. Hamza's Nederlandse advocaat, Gabriël Meijers, heeft vanaf het begin grote bedenkingen bij een proces in Marokko. 'Het is de vraag of hij daar een eerlijk proces krijgt.'

29 december 2012
Benaouf A. (30) en twee vrienden worden in de Amsterdamse Staatsliedenbuurt beschoten met automatische wapens. Benaouf A. overleeft, zijn vrienden worden gedood. De schutters nemen ook twee motoragenten onder vuur. Twee verdachten krijgen in mei 2015 levenslang: Adil A. (25) en Anouar B. (34). Hamza B. (27) wordt in 2013 opgepakt en vastgezet in Marokko. De eveneens als verdachte aangemerkte Derkaoui van der Meijden wordt in de zomer van 2014 geliquideerd op de Borneokade in Amsterdam.

22 juli 2014
Eerste zitting in het proces tegen Hamza B. in Tanger.

23 december 2014
B. veroordeeld tot 20jaar.

Bivakmuts

De zittingen in Tanger worden vele malen uitgesteld, soms om futiele redenen, en de advocaten van B. krijgen niet alle stukken op tijd, mede omdat alles moet worden vertaald.

Ook wordt duidelijk dat bij de vertaling van het dikke strafdossier in het Arabisch grote fouten zijn gemaakt. In het Marokkaanse dossier staat dat Benaouf A. Hamza B. 'heeft herkend en heeft bevestigd dat hij zich onder de daders bevond'. In werkelijkheid heeft Benaouf A. gezegd dat hij een andere dader heeft herkend, omdat deze zijn bivakmuts te laat over zijn hoofd trok. Hij heeft later via-via gehoord dat Hamza B. de auto bestuurde, maar hij heeft B. nooit 'gezien'.

Dan duikt B.'s ex-zwager Abdelkhaliq Belhaj op bij een zitting in Tanger. Hij spreekt hardop het vermoeden uit dat de rechters zijn omgekocht. Belhaj is niet onpartijdig. Hij was tot 2005 getrouwd met de zus van Hamza. Nadat het huwelijk was misgelopen werd hij onder vuur genomen voor zijn woning in Amsterdam. Hij werd geraakt door zeventien kogels, maar overleefde de aanslag wonderwel. Belhaj en de politie verdenken Hamza, maar er is niet voldoende bewijs.

Smeergeld

De Amsterdamse recherche verhoort Belhaj over de beschuldigingen van omkoping en corruptie. De ex-zwager legt een gedetailleerde verklaring af. Hij noemt de namen van personen en autoriteiten die zijn beschuldigingen kunnen bevestigen. Een Marokkaanse officier van justitie bevestigt de verklaring. Hij vertelt dat hem smeergeld is aangeboden. Als hij het aanbod afslaat, wordt hij van de zaak gehaald.

De ex-zwager doet tevens een opmerkelijke voorspelling: Hamza B. zal, in weerwil van het strenge Marokkaanse rechtssysteem, niet tot de doodstraf of levenslang worden veroordeeld. Hij krijgt gelijk. De 27-jarige B., medeverdachte van twee liquidaties en pogingen tot moord op twee motoragenten, krijgt 'slechts' 20 jaar celstraf. Een paar maanden later worden zijn medeverdachten in Nederland tot levenslang veroordeeld.

Zowel het OM als de advocaat van de beschoten motoragenten, Abdessamad Lemrabet, gaat in hoger beroep. Lemrabet zegt aanvullende bewijzen te hebben voor corruptie, en getuigen die het kunnen bevestigen. Hij vraagt de Hoge Raad in Marokko om rechters te vervangen. Het is de vraag hoe Marokko hierop reageert. Corruptie erkennen is een flinke blamage voor het Marokkaanse rechtssysteem. Niets doen betekent dat Hamza B. in Tanger toch beter af is dan in Nederland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.