Smelten van ijskappen aan rand van Groenland inmiddels onomkeerbaar

Utrechtse onderzoekers hebben ontdekt waarom gletsjers en ijskappen op Groenland afsmelten. Ze zijn rond 1997 zo verzadigd geraakt met smeltwater dat al het nieuwe smeltwater sindsdien rechtstreeks de zee in loopt. Dat leidt tot zeespiegelstijging.

Smeltende ijskappen in een baai van Groenland Foto afp

Dat melden Utrechtse glaciologen vrijdag in het blad Nature Communications. Volgens de onderzoekers is het proces onomkeerbaar en een direct gevolg van de opwarming van het poolgebied.

Buiten de grote ijskappen van Groenland en Antarctica zijn de randgletsjers op Groenland het grootste oppervlak aan landijs op aarde. Onder normale omstandigheden is de ijsmassa in die gebieden in balans: 's zomers smelt het oppervlak wel, maar wordt het smeltwater vastgehouden door de samengepakte sneeuwlaag. Daarna vriest het in de winter vast aan het ijs.

Dat proces is sinds eind jaren vorige eeuw uit balans, schrijven de Utrechtse experts na onderzoek ter plekke van twaalf randgebieden rond Groenland. De sneeuwlagen zijn verzadigd geraakt, zodat nieuw smeltwater grotendeels wegvloeit naar zee.

Volgens hoofdauteur Brice Noël van de Universiteit Utrecht bereikt de zogeheten smeltlijn binnenkort ook de hoger gelegen ijskappen op Groenland. 'Die ijskap doet het nu nog goed. Maar de nettosmelt komt dichterbij.'

Het smeltende landijs op Groenland is oorzaak van ongeveer eenderde van de zeespiegelstijging op aarde. Alleen smeltend landijs geeft zeespiegelstijging; het drijvende zee-ijs van de Noordpool smelt wel, maar door de Wet van Archimedes stijgt het zeeniveau daardoor niet. Volgens de modellen van de onderzoekers kan rond het jaar 2100 eenvijfde tot een kwart van de rand van Groenland zijn ijs verloren hebben. Dat leidt tot centimeters extra zeespiegelstijging.

Voor het onderzoek maakte de Utrechtse groep gebruik van een nieuw en veel gedetailleerder model van de Groenlandse ijsmassa's. In dat model worden sneeuw en ijsmetingen uit de gebieden zelf gebruikt. De uitkomsten zijn volgens het artikel in Nature in goede overeenstemming met metingen door de Cryosat-2 kunstmaan.

De Amerikaanse poolonderzoekster Julienne Stroeve van het National Ice and Snow Data Centre in Boulder Colorado, noemt een omslag in 1997 waarschijnlijk. 'De laatste vijftien jaar is de versnelling van de smelt op Groenland onmiskenbaar', mailt ze vanuit het poolgebied, waar ze momenteel veldwerk doet.

Lees hier meer over de effecten van klimaatverandering op Groenland

Groenlands ijs smelt al een eeuw lang
De ijskap van Groenland is behoorlijk wispelturig, blijkt uit bestudering van oude luchtfoto's. De smelt is al zeker honderd jaar aan de gang, maar is sinds een jaar of vijftien abrupt versneld.

Dooi ijskap Groenland doet ongekend vroeg intrede
De voorjaarse dooi is ongekend vroeg ingetreden op Groenland. In twee dagen tijd heeft op 12 procent van de ijskap smelt plaatsgevonden, constateert het Danish Meteorological Institute (DMI). 'Deze uitzonderlijke meting past in het beeld van klimaatverandering.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.