Smeets' Tourkeuken

Het kan geen toeval zijn dat de fictieve sportverslaggever Stijn Miller de omgekeerde initialen van auteur Mart Smeets heeft. Het kan ook geen toeval zijn dat Millers taalgebruik voor de tv-camera's alles weg heeft van dat van Smeets....

Na tien bundels met sportcolumns en korte verhalen (non-fictie) is Mart Smeets aan zijn eerste roman toe: De lange ontsnapping (Veen; ¿ 18,90). Hij zelf spreekt liever van een póging tot een roman. Tijdens een recent interview in Boekblad wierp hij de aanduiding 'literatuur' ver van zich. 'Ik schrijf geen literatuur, ik schrijf boekies. Flutliteratuur. Pulp. Léctuur. Gewoon wat ik beleef en wat ik anderen zie beleven.'

Het vermaak staat in De lange ontsnapping voorop, dat mag duidelijk zijn. Een amusante kijk in de Tourkeuken, die is gebaseerd op eigen belevenis en waarneming tijdens meer dan twintig Ronden van Frankrijk. Het boek heet verdichting te zijn, maar de werkelijkheid zit de fantasie voortdurend op de huid, de amoureuze avontuurtjes en route misschien daargelaten.

Smeets doet niet eens moeite er een echte sleutelroman van te maken, al verstopt hij zichzelf in de naam Stijn Miller. Wielrenners heten gewoon Richard Virenque, Jan Ullrich en Erik Dekker, ploegleiders heten Theo de Rooy en Cees Priem, de Volkskrant-verslaggevers heten Bert Wagendorp en Sietse van der Hoek.

Alleen het commerciële wereldje waarin Miller werkt en leeft sinds hij voor een gigantisch salaris bij de NOS is weggekocht, gaat achter gefingeerde namen en activiteiten schuil. Maar dan nog is er sprake van herkenning. Neem bijvoorbeeld Bart van der Heyden, de algemeen directeur van het gloednieuwe Sportkanaal. Het kost weinig moeite in het weinig vleiende portret dat Smeets van hem opbouwt, Ruud Hendriks te herkennen, voormalige topper bij het voormalige Sport 7, 'een tycoon in televisieland, en dat kwam mede ook door zijn verschrikkelijk grote waffel'.

Herkenbaar zijn ook de wieleranekdotes die Miller op zijn kijkerspubliek loslaat, het zweterige en jachtige van het rondtrekkende Tourcircus, de vermoeidheid die onafwendbaar de onervaren ploeg van Sportkanaal bekruipt ('Freshman's disease'), de irritatie, die onvermijdelijk is wanneer men drie weken op elkaars lip zit.

En verre van fictief is het conflict van Miller halverwege de Tour met zijn bazen thuis na een interview, afgenomen door Sietse van der Hoek voor het Folio-katern van de Volkskrant (in werkelijkheid ging het om de interviewer Ischa Meijer en het blad Vrij Nederland). Bazen voor wie de kijkcijfers heilig zijn, die de verslaggever bij voorkeur tot ledenpop degraderen en die zich hanig met hun sponsors in de Tourkaravaan dringen.

Smeets/Miller doet geen enkele moeite zijn afkeer te maskeren. Hij laat Van der Heyden tegen Miller zeggen: 'Volgens jou kan een mens maar op één manier werken: op de goede manier. (. . .) Ik denk dat het wél anders kan. Ik denk dat je beter moet beseffen dat we je een miljoen gulden salaris per jaar betalen om mensen thuis te vermaken. Dat laatste weiger je aan te nemen, en daarmee heb ík het dan weer moeilijk.' Het zegt veel over de commerciële tv-wereld en ook veel over Smeets' visie daarop.

Frans van Schoonderwalt

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden