smartphone is een vorm van onvrijheid

Jeroen van Kan (43) presenteert De Avonden op Radio 6. Tot Bevrijdingsdag zit hij, samen met vier anderen, opgesloten in Castrum Peregrini, een voormalig onderduikadres in Amsterdam.

Veel boeken mee?

Ja, er is weinig ander vermaak. Ik neem de nieuwe van Paul Auster mee, Winter Journal. Hij komt bij ons langs. En ik neem een boek mee dat gaat over de onderduikers van Castrum Peregrini aan de Herengracht 401 in Amsterdam. Het heet Zolang wij gedichten schrijven kan ons niets gebeuren van Claus Victor Bock. Ik ga ook Vrij Man van Nelleke Noordervliet lezen. Ik interview haar de week daarna voor De Avonden. Ik ben een onverbeterlijke lezer. Ik lees heel veel beroepsmatig natuurlijk, zo'n acht boeken in de maand. Daarbuiten probeer ik ook te lezen als er tijd over blijft. Dat is toch lastig. Je loopt het risico dat je alleen nog maar boeken leest waar je iets mee wilt, waardoor je je moet beperken tot levende schrijvers. Dode laten zich moeilijk interviewen.

Wat gaan jullie doen op het onderduikadres?

Veel lezen en praten. Ik heb wel de beschikking over een laptop, maar die mag ik alleen gebruiken om het programma te monteren. In theorie is er internet, maar dat is afgesloten. Er is een programma samengesteld en er komen allerlei mensen langs. Zoals socioloog Zygmunt Bauman en hoogleraar Rob van der Laarse. Het idee is dat we ons een week lang afsluiten. Een zoektocht naar de essentie van vrijheid, heet dat dan.


Wat ga je het meest missen?

Buiten kunnen zijn, gewoon de straat op kunnen. En het steeds checken van email en internet.


Doe je dat veel? Op een smartphone?

Ja, behoorlijk veel. Eerst denk je dat een smartphone steeds meer vrijheid geeft, maar eigenlijk is het omgekeerde waar. Het is een vorm van onvrijheid. Je kunt wel snel iets opzoeken en over al je gegevens beschikken. Maar het is moeilijker geworden om je van de wereld af te sluiten.


Je hebt een tijdje Twitter geprobeerd.

Dat is dezelfde onvrijheid. Sociale media hebben een hoog tamagotchi-gehalte: je moet ze voortdurend voeden, anders kwijnen ze weg. Voor je het weet loop je de hele dag met een virtueel gietertje al die tuintjes water te geven. Ik deel al genoeg via de radio. Op Facebook is het ook een dilemma wie je accepteert als vriend. Abdelkader Benali voegde mij toe als vriend, terwijl ik hem nooit gesproken heb. Ik heb hem geaccepteerd, maar op straat lopen we elkaar voorbij zonder te groeten.


Ga je iets op tv missen?

Ik denk het niet. Ik kijk steeds meer terug, in plaats van live. Als ik helemaal geen heb zin in een boek, en dat gebeurt heel zelden, dan ga ik camp kijken. Bijvoorbeeld Barbie's Bruiloft, die show van Natasja Froger, Echt Scheiden, of Help mijn man is klusser. Die programma's verschaffen je toegang tot een belevingswereld die je niet kent. Je voelt je soms als een antropoloog op Borneo. Natuurlijk drijven al die programma's op Schadenfreude. Na afloop waardeert 90 procent van de kijkers zijn leven hoger. Ze denken: gelukkig ben ik niet zo dom of klunzig of hard tegen mijn ex. Het zijn programma's die vooral leuk zijn om met een groep te kijken. Samen je verbazen om anderen.

Wat is dan niet leuker met een groep?

Goede vraag. Een boek lezen is lastig met een groep.


Haro Kraak

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden