Smartphone áán, a.u.b.

App is de eerste film met een 'tweede scherm'. V vroeg de regisseur waarom, ging zelf kijken en dacht aan eerder gebruikte smaakversterkers in de film.

Zijn eerste film Claustrofobia ging online in première, zijn tweede film App is 's werelds eerste die een smartphone-app integraal onderdeel maakt van een film. Regisseur Bobby Boermans (1981) is niet bang voor innovaties.


Is de in de film geïntegreerde app meer dan een gimmick?

'Ik ontken niet dat het ook een marketingding is, maar in de film werkt het wel - de app speelt immers een belangrijke rol in het verhaal. Je moet het niet doen bij een kostuumdrama of iets dergelijks, maar bij een grote sciencefictionblockbuster kan het ook werken. Beter zelfs, als er meer tijd en geld beschikbaar is. Er is nu al flink wat interesse van buitenlandse studio's. Maar is het een gimmick? Een marketingtruc? Komt er navolging? Ik heb het antwoord op die vragen ook niet in petto.'


Hoe kwam je op dit idee?

'Ik wilde in eerste instantie een coole film voor jongeren maken. Zij zitten allemaal vast aan hun telefoon, ook in de bioscoop, dachten mijn producent en ik. Wat nou als die telefoon evil wordt? We besloten een app te ontwikkelen, waarbij het second screen op je telefoon synchroon loopt met de gebeurtenissen op het bioscoopscherm, via een onhoorbaar geluid dat aan de film is toegevoegd. Die techniek is in eerste instantie door Philips ontwikkeld om filmpiraterij tegen te gaan.'


Ik vond het opvallend goed werken, maar ik miste een échte mindfuck. Een moment waarop de app een foto uit je eigen fotoalbum laat zien bijvoorbeeld. Was zoiets mogelijk?

'De app kan, als de gebruiker toestemming geeft, je Facebook leegtrekken, je locatie via gps weergeven, je naam uitspreken, filmpjes uit je telefoon laten zien, ze helemaal opfokken en doorsturen naar vrienden en collega's. We hebben uitgebreid over de mogelijkheden gesproken en besloten dit allemaal niet te doen. Als je bij de eerste film die deze technologie gebruikt te ver gaat, kan het zich tegen je keren. Ik weet ook niet of ik mij er heel relaxed bij had gevoeld. Maar geloof mij, over een jaar of drie zijn we onze huidige ethische grens ruim voorbij.'


Je krijgt veel aandacht met deze toevoeging, ook in het buitenland. Ben je meer filmmaker of zakenjongen?

'Ik heb vijf jaar in de VS gestudeerd. Dat film en marketing onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn, is een van de belangrijkste zaken die ik daar heb geleerd. Wij zijn in Nederland erg van het handje ophouden voor films, maar alleen die hand ophouden werkt niet. We mogen wel een beetje meer ondernemersschap tonen. Arne Toonen (Black Out) en Steffen Haars (New Kids), goede vrienden van mij, doen dat ook. Ik ben van de generatie die denkt: fuck it, we willen gewoon films maken.'


Extra: FILMGIMMICKS

Smell-O-Vision, AromaRama, Odorama

Na geluid en kleur kwam geur - het leek een logische volgende stap toen enkele filmmakers vanaf de jaren vijftig met geureffecten aan het experimenteren sloegen. Het Smell-O-Visionconcept bleef echter beperkt tot één film, Scent of Mystery (1960). Onder meer filmvakblad Variety schreef hoe de geuren met een luid sissend geluid vrijkwamen, hoe geur te laat bij de neuzen van filmkijkers arriveerde en hoe de verschillende geurtjes, zo'n dertig in totaal, op een gegeven moment als een niet te definiëren soep door elkaar dreven. De grootste problemen werden uiteindelijk opgelost, maar het kwaad was al geschied. Jaren later haalde de uitvinding volgens lezers van Time de Top 100 Worst Ideas of All Time.


Emergo, Percepto en Illusion-O

De Amerikaanse pulphorrorproducent William Castle was in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw berucht vanwege zijn filmgimmicks. Tijdens de climax van House on Haunted Hill (1959) vloog een lichtgevend skelet aan een touwtje door de zaal wanneer een levend skelet in de film achter de vrouw van Vincent Price aanhobbelt. Het effect, 'Emergo' gedoopt, gaf niet altijd het beoogde resultaat; in sommige gevallen werd het skelet met drank en snoep bekogeld door balorige bezoekers. Voor The Tingler (1959) liet Castle kleine vibrerende motortjes in een aantal bioscoopstoelen installeren. Wanneer een wezen dat in het ruggemerg (!) van mensen leeft, ontsnapt, trilden enkele stoelen. Bezoekers die 13 Ghosts (1960) bezochten, kregen een brilletje van rood en blauw cellofaan, waarmee ze zelf kozen of ze de spoken in de film wilden zien ('Illusion-O').


Interactieve film

Bij Mr. Sardonicus (1961), ook een werkje van producent Castle, kregen bezoekers een lichtgevend kaartje met daarop een duim: tijdens de slotscène mochten zij bepalen of de titelfiguur het einde van de film zou halen. Tijdens vertoningen in drive in-bioscopen mochten de bezoekers op het beslissende moment wel/niet met hun lampen knipperen. Naar verluidt koos iedereen structureel voor zijn dood, waardoor het tweede einde nooit werd vertoond. Het Tsjechische Kinautomat (1967) ging wat dat betreft veel verder. De film, een zwarte komedie, werd op negen punten stilgezet, waarop het publiek mocht stemmen hoe het verhaal verder ging (negeert meneer Novak een stopteken van de politie? Gaat hij ongeoorloofd een woning binnen?). Het stemsysteem gold overigens als kritiek op democratie: de film opent met een flash-forward waarin het huis van de hoofdrolspeler in brand staat - de uitkomst stond expliciet vast, wat het publiek ook zou kiezen. Hollywood zag er wel brood in, maar de communistische partij in Tsjechië zat op de patenten, waardoor deze variant nooit tot wasdom kwam.


De smartphone-app als tweede scherm zal de bioscoopzalen niet snel veroveren. Daarvoor zijn de films waaraan de app daadwerkelijk iets toevoegt te specifiek. 3D is langzamerhand ingeburgerd, maar de geschiedenis laat zien hoe lastig het is om externe ingrediënten toe te voegen aan de filmbeleving op het witte doek. Een overzicht van toevoegingen die meer publiek naar de bioscoopzalen moesten trekken, maar nooit verder kwamen dan ludieke gimmicks.


Extra: Revolutie uit de polder

'App is revolutionary in cinema. It presents an exciting challenge to the way audiences think about the medium, and this deal means that it has the potential to transform cinema around the world.'


Het invloedrijke Amerikaanse filmvakblad Variety liet vorige maand in een ronkend artikel Kees Abrahams, de ontwikkelaar van de telefoonapplicatie voor de Nederlandse film App aan het woord.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden