PROFIEL

Sluwe tacticus met hart voor de underdog

De vakbondsbaas die de Franse regering in de tang houdt, is 'een van de jongens', niet te beroerd om zelf een autoband in het vuur te gooien.

Philippe Martinez groeide op in een welvarende buitenwijk van Parijs, maar wel in een bescheiden flatje. Beeld AFP

Aan het begin van de week was hij nog de leider van een ouderwetse vakcentrale die de laatste jaren gestaag terrein verloor. Nu is Philippe Martinez de man die de Franse regering op de knieën kan dwingen.

Hoeveel stakingen en blokkades, hoeveel chaos kan Frankrijk verdragen als op 10 juni het Europees Kampioenschap voetbal begint? Is Philippe Martinez de man die de Euro 2016 gaat verpesten?

Philippe Martinez (55), de voorzitter van de Confédération général du travail (CGT), oogt als een archetypische vakbondsman: een robuuste verschijning met borstelige wenkbrauwen en een druipsnor. Hij groeide op in Rueil-Malmaison, een welvarende voorstad van Parijs, waar de Spaanse immigrantenfamilie Martinez een overigens bescheiden flatje bewoonde.

Communistische trekjes

Sympathie voor de underdog zat er al vroeg in. 'Als we cowboy en indiaantje speelden, wilde hij altijd indiaan zijn, om zich aan de kant van de onderdrukten te bevinden', zei een jeugdvriend.

In 1982 trad hij als technicus in dienst bij Renault in Boulogne-Billancourt - de legendarische, inmiddels afgebroken fabriek waar zo veel sociale strijd is geleverd. Hij maakte snel carrière als vakbondsman. Lange tijd was hij voorzitter van de metaalbond van de CGT. Vorig jaar werd hij gekozen tot voorzitter van de centrale zelf. Hij is de opvolger van Thierry Lepaon, die zijn appartement voor een ton had laten verbouwen, op kosten van de CGT. Dat zal Martinez niet gebeuren: hij woont in een bescheiden huisje in de Parijse banlieue, rijdt in een oude Renault Scénic en draagt nooit een stropdas, zelfs niet als hij op het Elysée wordt ontvangen. Martinez is een van de jongens, een mec sympa, niet te beroerd om bij een blokkade zelf een autoband in het vuur te gooien.

De CGT komt uit het communisme voort, en haar cultuur heeft nog altijd communistische trekjes. Gisteren werden alle nationale kranten getroffen door een staking, omdat ze hadden geweigerd een communiqué van Martinez tegen de arbeidswet af te drukken. Alleen de communistische L'Humanité lag in de kiosk, inclusief het pamflet van de vakbondsleider.

Zelf was Martinez lange tijd lid van de communistische partij, maar in 2002 leverde hij zijn partijkaart in, zonder te zeggen waarom. Links en orthodox is hij nog altijd. 'Martinez is een man van de klassenstrijd', aldus econoom Bernard Vivier. 'Toch staat hij wel open voor discussie.' Als voorzitter van de metaalbond speelde hij een constructieve rol bij de pijnlijke herstructurering van de Franse autoindustrie.

Maar als voorzitter van de CGT gooit hij de beuk erin. Het is verleidelijk om hem te beschouwen als een jusqu'au-boutiste, zoals de Fransen dat zo fraai zeggen, iemand die tot het einde gaat en liever een nederlaag lijdt dan zijn principes verloochent. In werkelijkheid is Martinez is een geslepen tacticus die om rationele redenen voor de confrontatie heeft gekozen.

Beeld afp

Stakingen gerechtvaardigd

De laatste jaren is de aanhang van de CGT afgenomen, maar zij is nog altijd sterk in de sectoren waar het land platgelegd kan worden. Met de stakingen weet Martinez zijn achterban te mobiliseren en de CGT een nieuw elan te geven.

Martinez begreep hoe zwak de regering is. President Hollande en premier Valls zijn impopulair en hebben nauwelijks gezag meer. Ze hebben de Fransen niet kunnen overtuigen van het belang van de nieuwe arbeidswet. Volgens een peiling vindt 62 procent van de burgers de stakingen gerechtvaardigd. De verantwoordelijkheid voor de chaos wordt bij de regering gelegd.

Martinez speelt een partij poker met premier Valls. Als de stakingen te lang duren, kan de publieke opinie zich tegen de CGT keren. Maar voorlopig heeft Martinez zijn tegenstanders met de rug tegen de muur van de Euro 2016 weten te manoeuvreren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden