Sluizer voltooit Phoenix

Door de drugsdood van jeugdidool River Phoenix kwam een voortijdig einde aan de opnames van de film Dark Blood. Nu, twintig jaar na dato en met de dood op zijn hielen, rondt regisseur George Sluizer (80) zijn thriller alsnog af.

Wat vooraf ging. In 1993 neemt George Sluizer (Spoorloos,The Vanishing) de thriller Dark Blood op in de woestijn van Utah, maar:


b als de crew na twee maanden filmen in Los Angeles arriveert voor binnenopnames overlijdt hoofdrolspeler River Phoenix (23) aan een overdosis, op de stoep voor nachtclub The Viper Room.


b eind jaren negentig wil de verzekeringsmaatschappij die opdraaide voor het verlies de ruwe opnames laten vernietigen. Sluizer besluit zijn werk te 'kapen', en laat de 700 kilo aan filmmateriaal verschepen naar Europa.


b in 2007 wordt de regisseur getroffen door een slagaderbreuk, die hij op miraculeuze wijze overleeft.


b Sluizer kondigt aan Dark Blood alsnog af te ronden.


Amsterdam, vorig weekend. George Sluizer (80) schuifelt naar zijn fauteuil, werpt zijn loopkrukken af en ploft neer. Gezwollen enkels, alerte blik. 'Waarom ik doorga? Omdat ik moet. Wie zegt dat? Niemand, je moet van jezelf. Waarom moest Van Gogh schilderen? Waarom moest Freddy Mercury zingen tot zijn laatste snik, terwijl hij aids had? Ik hou niet van dingen die onaf zijn. Liever dan dat die troep ergens in een kelder ligt, maak ik het zo goed mogelijk af, zodat mensen er eventueel iets aan hebben.'


De montage is nu afgerond, vandaag was hij druk met kleurcorrecties. Er is haast, binnenkort vertrekt Sluizer naar Zuid-Frankrijk, voor controleonderzoek in het ziekenhuis waar hij vijf jaar geleden voor dood werd afgeleverd. 'Ze hebben me van mijn middel tot aan mijn nek opengemaakt om de aders te verleggen. Binnenin is het nu een soort fietsband met uitstulpingen. In Nederland zouden ze niet meer hebben geopereerd. Volgens de statistiek ben ik al dood.'


Zijn praatvermogen kwam onbeschadigd uit de periode zonder bloedtoevoer. 'Daardoor lijk ik gezond, maar van de honderden miljoenen neuronenconnecties in mijn hersenen is zo'n 40 procent kapot. Ik denk niet via de snelweg, de bevelen aan mijn mond of benen lopen via de provinciale weg, of de dorpsweg. Het kost extra energie.'


De première van Dark Blood staat gepland voor september, op het Nederlands Film Festival. De filmdoop wordt gekoppeld aan een retrospectief van Sluizers werk en de presentatie van een bij uitgeverij Nijgh & Van Ditmar te verschijnen biografie (van Hans Heesen). De filmer: 'Als mijn gezondheid het toelaat, ben ik erbij.'


De familie Phoenix liet vorig jaar bekendmaken geen medewerking te verlenen aan de realisatie van Rivers laatste film. 'Zijn moeder is negatief: dat ik de dood van haar zoon misbruik, uit hebzucht. Dat is haar aangepraat door een van de financiers van Dark Blood, die op zijn veelgelezen blog beweert dat wat ik doe niet integer is. Allemaal onzin. Waarom zou het materiaal ongezien moeten blijven? Autoritair, soms wat hard - je kunt het allemaal van me beweren, maar integer ben ik juist wel.'


Eerder stond in The Hollywood Reporterdat Rivers acterende broer Joaquin (bekend van Gladiator) mogelijk een voiceover zou inspreken voor Dark Blood, omdat hun stemmen zo op elkaar lijken. Het leverde Sluizer boze telefoontjes op van de Amerikaanse agent van de acteur. 'Hij zei: je misbruikt Joaquins naam om geld los te krijgen, we kunnen 1 miljoen dollar claimen. Ik antwoordde: Dat doe ik helemaal niet, maar ga je gang. Dan claim ik reputatieschade en mijn prijs is 10 miljoen! Toen was het klaar.'


Daar Sluizer formeel geen eigenaar is van de film, is nog niet bekend of Dark Blood straks in de bioscoop of op dvd zal worden uitgebracht, of enkel in besloten kring mag worden vertoond. 'Als er iets aan wordt verdiend, heb ik recht op een stukje, vind ik. Met mijn bedrijf Sluizer Films heb ik 3 ton moeten lenen en bedelen om de afwerking te kunnen bekostigen. Als ik voor 31 december niks afbetaal, hang ik. Afgaand op wat de doktoren zeggen, zal ik zelf weinig last hebben van die financiële sores. Ik heb eerder al eens mijn auto en schilderijen verkocht voor een film. Maar voor mijn vrouw en kinderen is het niet zo leuk.'


Nadat zijn hoofdrolspeler overleed, hield Sluizer het voor gezien in Hollywood. 'Ik had er geen zin meer in. Overwoog zelfs helemaal te kappen met filmen. Op de begrafenis was ik behalve verdrietig ook ontzettend kwaad. Hoe durf je mij dit aan te doen? Misschien niet aardig, maar dat gevoel kun je niet ontkennen: drie jaar voor niks gewerkt.'


River Phoenix (Indiana Jones and the Last Crusade, My Own Private Idaho) was een veelgevraagd acteur. Enkel op basis van zijn naam was Dark Blood al verkocht aan vele landen. 'Ik wist wel dat hij drugs gebruikte, maar dat doet iedere acteur van die leeftijd. En anders drinken ze wel. Kiefer Sutherland, die ik regisseerde in de Amerikaanse remake van Spoorloos, die mocht je toch - ik zeg het aardig - een behoorlijke alcoholist noemen.


Voorafgaand aan de opnames van Dark Blood belde ik elke week vanuit Holland naar Rivers moeder. Een beetje belangstelling tonen, horen hoe het ging, ook met die drugs enzo. Maar er was niks aan de hand. In Utah ben ik vervolgens eerst vijf dagen met hem alleen gaan wandelen in de frisse lucht, langs de locaties. We kletsten veel over zijn kinderjaren en de familie Phoenix. Niet allemaal even lollig. De verhouding met zijn vader was niet zo best, dus ik werd al snel een soort vaderfiguur.'


In Dark Blood krijgt een jetsetstel in een Bentley (Jonathan Pryce, Judy Davis) motorpech in de woestijn, en biedt een half-indiaanse kluizenaar (Phoenix) hulp aan, waarna de onderlinge relatie ontspoort. Volgens het weinige wat bekend is over de film woont de indianenjongen op voormalig nucleair testgebied en wil hij een nieuwe wereld beginnen. Ook twintig jaar later wil Sluizer er niet veel over kwijt: 'De een zal het een psychothriller noemen, de ander een western of een liefdesverhaal. Ik zeg altijd: ik lever de geordende bouwstenen, maar de kijker moet daarmee zijn eigen film maken.'


Tijdens de opnames ondervond Sluizer problemen in de omgang met actrice Davis (Barton Fink, A Passage to India). 'Een zeer goede en intelligente actrice, maar ook lastig om mee te werken. Dan wilde ze weer niet van links worden gefilmd of weigerde ze buiten beeld repliek te geven bij de dialoog van haar tegenspelers. En als je een foutje maakte, dan hing je: ben jij regisseur?'


Ook Phoenix botste met Davis. Vanwege de frictie werden intieme scènes zoveel mogelijk uitgesteld. In de biografische documentaire Filmen over grenzen (2006, Hans Heijnen) memoreert Sluizer de eerste reactie van Davis toen hij haar 's ochtends vroeg op de hoogte bracht van de dood van haar collega: he was an unstable young man, he deserved to die. 'U vraagt er nu naar, maar ik herhaal die uitspraak niet graag. Ik schrok er toen echt van. Je bent een harde tante, dacht ik.'


Hij schat in dat er nog zo'n 20 procent ontbrak aan Dark Blood. 'Waar nodig hoor je straks mijn stem, die uitleg geeft. De gaten zijn opgevuld met stills uit de film, dan bevriest het beeld even. Ik ben altijd een zuinig filmer geweest. Ik kom uit de Hitchcockschool: je componeert eerst en dan zet je de camera pas aan. Dus er was weinig rommel over.'


Sluizer heeft de naam obsessief met zijn vak bezig te zijn; als hij filmt willen eten en slapen er nog wel eens bij inschieten. 'Ik holde naar locaties, anderen lopen. Als iemand goedemorgen zei, antwoordde ik: hou je mond, ik ben bezig. Dan vinden ze je een rotzak, maar ik heb veel aan mijn hoofd en wil niet onnodig afgeleid worden. Bij Spoorloos reed ik 's avonds na de opnames van de set bij Nîmes naar Nice, om geld te versieren bij een contact uit de onderwereld, voor benzine en eten. Er was niks meer, omdat de distributeur plots afhaakte, waardoor ook de financiering van het Fonds tijdelijk wegviel. Dan kwam ik 's ochtends om zes uur aan op de set en deed ik alsof ik net wakker was. De film beschermen, dat is je belangrijkste taak als regisseur.'


In de Nederlandse filmgemeenschap heeft de in Parijs geboren Sluizer altijd een aparte status ingenomen, al was het maar omwille van zijn ambitie. Voor zijn speelfilmdebuut Joao en het mes (1972) trok hij direct naar de binnenlanden van Brazilië, waar zijn crew uit geldgebrek soms dagen op sinaasappels teerde.


Hij filmt al zestig jaar, 'in 1948 begonnen, kabels sjouwen bij Bert Haanstra.'


Af is het nooit. Ook op krukken kun je regisseren, vindt Sluizer. Voor zijn volgende filmplan, een boekverfilming, verplaatst hij het gegeven van de roman In Babylon van Marcel Möring van de Nederlandse Veluwe naar de wildernis van Canada - het moet niet te makkelijk worden. Hij is er al locaties gaan spotten. 'Een knoert- harde film, waarvoor ik een dikke meter sneeuw nodig heb, niet zoals die 2 cm in Oorlogswinter. En het moet koud zijn, min dertig.'


De financiering is nog een punt. 'Ik ben moeilijk verzekerbaar.' Niet onoverkomelijk, bezweert hij. Zolang er op papier een vervanger is. 'Die het overneemt zodra ik dood neerval.'


George Sluizer (1932, Parijs)


Filmografie


1961


Hold Back the Sea (docu), Zilveren Beer Filmfestival Berlijn


1972


João en het mes


1975


Land of the Fathers (docu)


1977


A reason to Go (docu)


1979


Twice a Woman (naar de


roman van Harry Mulish)


1983


Adios Beirut (docu)


1988


Spoorloos (Nederlandse inzending voor de Oscars)


1992


Utz


1992


The Vanishing (remake van Spoorloos)


1993-2012


Dark Blood


1996


Dying to go Home


1997


The Commissioner


2002


Het stenen vlot (naar de roman van José Saramago)


2007


The Chosen One


2010


Homeland (docu)


Middels crowdfunding (www.cinecrowd.nl) kan het publiek bijspringen om de voltooiing van Dark Blood financieel te ondersteunen. Als tegenprestatie geeft Sluizer onder meer strookjes origineel filmbeeld weg (vanaf een investering van 50 euro) en kaartjes voor de première (vanaf 500 euro). Er is inmiddels 15.000 euro opgehaald. Ook het Nederlands Filmfonds draagt bij aan de realisatie.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden