Sluitpost van een pretpakket

In de weldadig koele catacomben van het Utrechtse onderwijsinstituut Blankestijn neemt Feiko Postma, docent maatschappijleer, met een van zijn leerlingen het eindexamen in zijn vak door....

Docent Postma is graag bereid de 32 vragen over de multiculturele samenleving, politieke besluitvorming en criminaliteit en rechtsstaat aan een nadere analyse te onderwerpen. Maar in dit mooie voornemen wordt hij gehinderd door een lid van het ondersteunend personeel. Nog voordat Postma de examenopdrachten erbij heeft kunnen halen, worden deze bijkans uit zijn handen gegrist.

De officiële speeltijd is nog niet verstreken, en op de Nederlandse Antillen zijn de examinandi zelfs nog niet begonnen. Buiten de stiltegebieden waar wordt getentamineerd, mogen de vragen dus nog niet worden geopenbaard. Zo is het spel, en dit zijn de regels.

Postma oogt wat verongelijkt. Zoveel vormelijkheid is hij niet gewend. Noodgedwongen geeft hij à l'improviste zijn visie op het examen. Een ding is zeker: de vragenstellers van het Cito hebben geleerd van de fouten die vorig jaar bij maatschappijleer zijn gemaakt. Toen zat het venijn 'heel gemeen' in de staart, en bevatte het examen, aldus Postma, te veel kennisvragen.

De kandidaten werden hoegenaamd niet op hun creativiteit aangesproken. En dat is nu juist zo leuk aan dit vak. Als de kandidaat op overtuigende wijze en met vertoon van plausibele argumenten naar het foute antwoord toe redeneert, kan hij daar voor worden beloond. En dat is toch een onmiskenbaar voordeel ten opzichte van die rigide meerkeuzevraag.

Over de gretigheid van zijn leerlingen koestert hij geen illusies. Maatschappijleer fungeert bij de meesten als sluitpost van een pretpakket. En op een als zodanig herkenbare vorm van maatschappelijke betrokkenheid laten de meesten zich niet betrappen.

Nee, dat was in zijn middelbareschooltijd wel anders. 'De verkiezingen van 1972 werden op het scherp van de snede beleefd. Zelfs in Goes, waar ik op school zat. De helft van de leerlingen was het program van de PPR toegedaan. De rest afficheerde zich als VVD'er. Geen vriendschap overleefde die tegenstelling.' In de kamer die directeur Blankestijn voor het conclaaf beschikbaar heeft gesteld, heeft Postma inmiddels gezelschap gekregen van drie leerlingen. Zij kijken wat glazig voor zich uit als herinneringen aan de glorietijd van de polarisatie worden opgehaald, en gaan over tot de orde van de dag. Of er gerookt mag worden in de kamer van de directeur, en of melting pot hetzelfde behelst als de multiculturele samenleving. Wat moet ook alweer onder maatschappelijk middenveld worden verstaan, en wat onder rentmeesterschap?

De aanvankelijke overmoed van Ronald Huijbregts verkeert gaandeweg in twijfel. Zeker als de dwingende logica van klasgenoot Maurice Baumgarten niet geheel strookt met de zijne. 'Ik vind alles best, ik heb toch een voldoende', besluit Huijbregts in een poging zijn eerste examendag te redden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden