'Sluiten? Ik was hier net gewend'

Het zijn vooral vrouwen van in de 80, de bewoners van verzorgingshuis Corel in Deven-ter. Ze hebben het er naar hun zin, maar nu moet 'hun plekje' tot hun verdriet dicht.

DEVENTER - Mevrouw Jansen (88) prutst onwillekeurig aan het vilten werkje dat ze voor zich op tafel heeft staan. Nog een paar naadjes stikken, dan is het rode tasje af. Maar ze kan zich moeilijk concentreren. Sinds mevrouw Jansen te horen kreeg dat ze moet verhuizen uit verzorgingshuis Corel in Deventer, slaapt ze slecht. 'Ik weet gewoon niet hoe het verder moet. Vorig jaar is mijn man overleden, toen moest ik over naar een kleinere kamer. Ik was net gewend aan mijn plekje. Maar vorige week zeiden ze: je moet hier ook weg.'


Achter haar brillenglazen wellen tranen op. 'Ik weet nu niet waar ik terechtkom.' Dan begint ze te snikken. Een buurvrouw knijpt bemoedigend in haar arm. 'Ze doen allemaal of het logisch is dat we hier weg moeten', zegt Jansen. 'Ja, voor de directeur zal het wel logisch zijn. Maar voor ons toch niet?'


Priemende vingers, boze aantijgingen en tranen vallen directeur Ko Portengen ten deel sinds hij vorige week aankondigde dat een van de vijf locaties van de Solis Zorggroep in Deventer sluit. Per 1 juli wordt de huur bij Vestia opgezegd, eind van het jaar staat het verzorgingshuis leeg. Portengen garandeert dat alle negentig bewoners een plek zullen krijgen in een van zijn andere vier huizen in Deventer. Maar dat stelt niet echt gerust. 'Een vrouw zei: mijn moeder is 93. Die gaat deze verhuizing niet overleven. En dat is úw verantwoordelijkheid.'


Portengen laat de mensen razen, begrijpt hun woede en verdriet. Had hij de keus, dan zou Corel open blijven, bezweert de directeur. 'Maar de bezuinigingen dwingen ons hiertoe.' Het klinkt tegenstrijdig in tijden van vergrijzing, maar Solis kampt met lege bedden en dus een geldtekort. 'De mensen krijgen geen indicatie meer voor verblijf in een verzorgingshuis', zegt Portengen. 'Ze moeten langer thuis wonen. Dat is een deel van het verhaal.'


Aan de andere kant worstelt Portengen met de regiobudgettering voor de verzorgings- en verpleeghuizen. Volgens een verdeelsleutel wordt bepaald hoeveel de AWBZ-zorg in een regio maximaal mag kosten. In Deventer zijn verhoudingsgewijs veel laagopgeleiden en veel lage inkomens, wat leidt tot een hogere zorgvraag. Maar volgens Portengen worden die gegevens niet meegewogen in de verdeelsleutel. Voor het regiobudget geldt: op is op. 'Maar mensen met een indicatie houden wel recht op zorg. We moeten dus ouderen opnemen terwijl we niet weten of de zorg die we leveren wel wordt betaald. Wie het nog snapt, mag het zeggen.'


De bejaarde dames die in de activiteitenruimte dicht op elkaar zitten te borduren en te naaien, begrijpen het in elk geval niet. De meeste van hen wonen in een aanleunwoning rondom het gebouw van Corel. In tegenstelling tot de bewoners in het verzorgingshuis hoeven zij niet weg, maar de zorgen zijn er niet minder om. Ze raken straks hun activiteiten kwijt. De goedgebekte mevrouw Berghorst (83) heeft er 'de zenuwen' van. 'Weet u, ik moet bezig blijven. Als ik dit niet meer kan doen' - ze wijst naar de kussensloop waarop ze in grove steken een paardenhoofd borduurt - 'dan kunnen ze mij wel opvegen'.


En hoe moet het met eten, als Corel er niet meer is? Nu komen de bewoonsters van de aanleunwoningen vaak naar de gemeenschappelijke ruimte voor hun avondmaal. 'Tja, ik zou misschien iets kunnen koken in mijn appartement', zegt mevrouw Van der Leur (84). 'Maar dan zit ik daar in mijn eentje te kauwen. Dan is er toch ook niks meer aan?' Tranen in haar blauwe ogen. 'Dit hier is alles wat ik nog over heb.'


Vereenzaming en ondervoeding liggen thuis op de loer, stelt Portengen. Hij schetst de toestand van de gemiddelde bewoner voor zij het verzorgingshuis in komt. 'Het zijn bijna allemaal vrouwen van in de tachtig. Ze hebben lang voor hun zieke echtgenoot gezorgd en dat is ten koste gegaan van hun fysieke kracht. Door al dat zorgen zijn hun sociale contacten opgedroogd. Dan overlijdt hun man en zitten ze alleen. De mensen zijn op, nemen niet meer de moeite om te koken, vermageren. Het risico op valincidenten in de woning neemt toe. Dat is de groep van wie het kabinet nu zegt: die kunnen thuis voor zichzelf zorgen.'


Toch bestaan ze wel, de zelfredzame types die staatssecretaris Van Rijn in zijn achterhoofd moet hebben gehad toen hij zijn plannen voor de ouderenzorg ontvouwde. Neem mevrouw Hafkamp (84) die vijf jaar geleden na een beroerte bij Corel terechtkwam. Als een van de weinigen grijpt ze het opdoeken van het verzorgingshuis aan voor een terugkeer naar haar eigen woning in Twello. 'Mijn familie zei steeds: verkoop dat huis toch. Gelukkig heb ik niet geluisterd.' Ze tuurt uit het raam, een trein richting Zwolle raast voorbij. Naast haar op de vensterbank zit kanarie Mozart in zijn kooi. Die zal haar straks naar Twello vergezellen.


Met hulp van de thuiszorg gaat het wel lukken, denkt Hafkamp. Het enige dat ze vreest, zijn de eenzame nachten. 'Maar ik ben een optimistisch mens, weet u. Ik lees veel, doe mijn revalidatieoefeningen. Ik fiets elke dag een uur.' Als ze de verbaasde blik op haar rolstoel ziet, wijst ze naar het trapapparaat in het hoekje van de kamer. 'Fietsen op dat ding bedoel ik. Maar in mijn hoofd fiets ik de hele Veluwe over.'


870 locaties voor ouderenzorg dicht

De komende jaren sluiten volgens een schatting van adviesbureau Berenschot ongeveer 870 locaties voor ouderenzorg de deuren. Het totaal aantal plekken neemt af van 158 duizend nu naar pakweg 95 duizend in 2019. Dat is het gevolg van de bezuinigingen op de langdurige zorg. Steeds minder ouderen maken aanspraak op een plek in een verpleeg- of verzorgingshuis. Langer thuis wonen is het credo. In de praktijk zal het verzorgingshuis in de toekomst verdwijnen. Alleen mensen wier gezondheid zo slecht is dat zij verpleegd moeten worden, krijgen nog een plek in een instelling. 'Ik besef dat verhuizing voor oudere mensen emotioneel kan zijn', schrijft staatssecretaris Van Rijn (Volksgezondheid) donderdag aan de Tweede Kamer. Hij verzekert echter dat huidige bewoners van zorginstellingen niet hoeven te vrezen dat zij gedwongen op zichzelf moeten gaan wonen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden