Sluipende boycot tegen Israël

De lobby van de Palestijnse Autoriteit en haar vrienden lijkt succes te hebben. Steeds meer bedrijven trekken zich terug uit Israël. PGGM verkocht zijn aandelen in de banken in het land.

AMSTERDAM - Pensioenfonds PGGM heeft zijn beleggingen in vijf Israëlische banken verkocht. De banken zijn betrokken bij de financiering van Joodse nederzettingen in Palestijns gebied die volgens de Verenigde Naties illegaal zijn.


Het is de derde keer in korte tijd dat een Nederlands bedrijf zich terugtrekt uit Israël vanwege de nederzettingen. In september vorig jaar staakte ingenieursbureau Royal Haskoning zijn betrokkenheid bij een waterzuiveringsproject op de Westbank. En in december besloot waterbedrijf Vitens de voorgenomen samenwerking met het Israëlische waterbedrijf Mekorot op te zeggen.


PGGM, dat rond 140 miljard euro aan beleggingen beheert, had naar verluidt bijna 15 miljoen euro belegd in de vijf Israëlische banken (Hapoalim, Leumi, First International, Israel Discount Bank, Mizrahi Tefahot). Twee jaar lang werd met de banken gesproken. 'Vaak levert een dialoog iets op', zegt de woordvoerder. 'Nu helaas niet.' Volgens PGGM zijn de nederzettingen illegaal en verstrekken deze banken hypotheken aan de kolonisten. De Israëlische wet verbiedt het de banken onderscheid te maken tussen Israël en de nederzettingen. ABP, het grootste pensioenfonds in Nederland, is nog met Israëlische banken in gesprek.


Directeur Esther Voet van het Centrum Informatie en Documentatie Israël denkt dat het door het onduidelijke regeringsbeleid komt dat zo kort op elkaar drie bedrijven zich terugtrekken. In juli vorig jaar kwam minister Timmermans van Buitenlandse Zaken met zijn 'ontmoedigingsbeleid': Nederlandse bedrijven die zakendoen met bedrijven in de nederzettingen, kunnen daarop worden 'aangesproken', schreef hij aan de Tweede Kamer. Voet: 'Het is volstrekt onduidelijk wat de minister met dat ontmoedigingsbeleid bedoelt. Daarom nemen bedrijven maar het zekere voor het onzekere, want ze willen geen problemen.'


Maar of het zo simpel ligt, is de vraag. PGGM was al jaren bezig met de Israëlische banken. Het lijkt er meer op dat de wereldwijde lobby van de Palestijnse Autoriteit en haar vrienden effect heeft. Al in 2010 verkocht het Noorse staatsfonds GPF, met rond 400 miljard euro een van de grootste beleggers ter wereld, zijn belangen in twee Israëlische bouwbedrijven, al wordt dat besluit mogelijk herzien.


Transportonderneming Veolia en treinbouwer Alstom, beide betrokken bij het aanleggen van een railverbinding in Oost-Jeruzalem op, volgens de VN, Palestijnse grond, liggen al jaren onder vuur. Overal waar Veolia dingt naar een vervoersconcessie duikt de antinederzettingenlobby op. Op de website globalexchange.org wordt bijgehouden hoeveel contracten Veolia al misliep: voor 18 miljard euro tot nu toe.


Ook G4S, het grootste beveiligingsbedrijf ter wereld dat betrokken is bij de bouw van de beruchte muur rond de Palestijnse gebieden, loopt contracten mis onder verwijzing naar de betrokkenheid bij die muur. En het Amerikaanse Caterpillar, dat bulldozers leverde waarmee Palestijnse huizen werden gesloopt, werd verwijderd uit de 'ethische' beursindex van Wall Street.


De Europese Unie stelt zich ook steeds strenger op tegenover Israëls nederzettingenpolitiek. Een lucratief wetenschappelijk programma waarmee Israël een miljard euro aan Europees geld kan aanboren, is gesloten voor bedrijven met vestigingen in de nederzettingen. En producten uit de nederzettingen mogen niet in Europa worden ingevoerd als 'Israëlisch'.


Maar die strijd is nog lang niet gestreden. In Israël zelf is het verboden om onderscheid te maken tussen Israël en de nederzettingen, dus is een product uit de nederzettingen een Israëlisch product. Tot nu toe accepteert Europa dat.


'Teken van groeiende anti-Israëlstemming'


Het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken noemt het besluit van PGGM 'bijzonder teleurstellend en een nieuw teken van een groeiende anti-Israëlstemming in Nederland, een oude vriend'. Minister van Justitie Tzipi Livni, tevens onderhandelaar in de vredesbesprekingen met de Palestijnen, omschreef de sluipende boycot van Israëlische bedrijven onlangs als 'het glazen plafond van de Israëlische economie'. Volgens haar begint het met de bedrijven in de nederzettingen, maar dreigt het zich uit te breiden naar andere Israëlische bedrijven.


SGP-leider Kees van der Staaij zei woensdag in het Radio 1 Journaal dat relatie tussen Israël en Nederland op het spel staat door de besluiten van Vitens en PGGM zich terug te trekken. Van der Staaij is momenteel in Israël.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden