Slotakkoord van het festivalseizoen: Lowlands prikkelt de fantasie met vreemde decors

Met zeventig bands in vier grote circustenten, komieken, film- en theatervoorstellingen, en een camping die plaats biedt aan zo'n 25 duizend bezoekers is Lowlands meer dan een gewoon popfestival....

HET IS HET laatste grote festival van het zomerseizoen, en het enige driedaagse popevenement van de Lage Landen: A Campingflight to Lowlands Paradise, dat vandaag begint in Dronten. Met zo'n zeventig bands in vier grote circustenten, film- en theatervoorstellingen, stand-up comedians en een camping die plaats biedt aan zo'n 25 duizend bezoekers, is Lowlands meer dan een gewoon popfestival.

De naam is ontleend aan een legendarisch sixties-festival in Utrecht, dat zijn faam vooral te danken had aan het feit dat de hoofdact, Jimi Hendrix, niet kwam opdagen. Wat betreft opzet en aankleding ligt Lowlands vooral in het verlengde van eerdere multi-culturele evenementen van organisator MOJO/Double You Concerts, zoals Pandora's Music Box uit het midden van de jaren tachtig en Ein Abend in Wien. Ook op Lowlands wordt de fantasie van de bezoeker geprikkeld door vreemde decors (zoals de fraai verlichte metershoge eenhoorns van de eerste editie), surrealistische acts en andere niet-muzikale evenementen.

Begin deze week was Lowlands al uitverkocht. Dat was nog niet eerder gebeurd sinds het festival twee jaar geleden voorzichtig van start ging. 'Het eerste jaar werden negenduizend passepartouts verkocht', zegt Ben Giezenaar van MOJO/Double You Concerts: 'Vorig jaar waren dat er zestienduizend. Beide keren moest er geld bij, maar dat hadden we ingecalculeerd. Het streven was in het derde jaar geen verlies meer te draaien. Dat is gelukt.'

Giezenaar verwacht dat Lowlands in de volgende jaren wel iets groter opgezet zal worden: 'Op termijn moet dat gebeuren, maar het moet een natuurlijke groei zijn. Het ligt er ook een beetje aan hoe het terrein eruitziet met zoveel mensen. We hadden dit jaar wel 35 duizend kaarten kunnen verkopen. Dat doen we dus bewust niet, omdat we het in de hand willen kunnen houden.'

Bij meerdaagse festivals moeten praktische problemen adequaat worden opgelost, waaronder dat van de sanitaire voorzieningen. Een beetje afzien in regen en modder is niets vergeleken bij het moeten betreden van toiletten die niet berekend zijn op een grote stroom bezoekers. Bekende internationale evenenementen als Woodstock (driehonderdduizend bezoekers) of Glastonbury (honderdduizend) bleken op dit punt ruimschoots tekort te schieten. Giezenaar: 'Daarom willen we ook gelijkmatig groeien, zodat we niet voor allerlei infrastructurele verrassingen komen te staan. We willen er zeker van zijn dat zo'n grote hoeveelheid mensen zich comfortabel voelt op die plek.'

Lowlands was voor een belangrijk deel geïnspireerd op het Deense Roskilde, een van de grootste en bekendste Europese zomerfestivals, zegt Giezenaar: 'Toen we Lowlands begonnen, waren er nog geen meerdaagse festivals in Nederland. Op Pinkpop zagen we dat de groep mensen die een dag of zelfs twee dagen van tevoren kwam kamperen, elk jaar groter werd. Dus blijkbaar was er behoefte aan een meerdaags evenement. Dan ga je kijken wat je kunt opzetten en spring je in het diepe. In drie jaar hebben we het op het niveau gekregen waarop we het wilden hebben.'

Lowlands is het daverende slotakkoord van een zomer met ook dit jaar weer een record aantal popfestivals. Het Europese festivalseizoen heeft de afgelopen tien jaar een immense groei doorgemaakt, waarbij het aantal grotere en kleinere popevenementen ook in Nederland zo ongeveer is verdubbeld. Maar volgens Ben Giezenaar is er, in ieder geval op dit moment, nog geen sprake van overkill: 'Dat zou pas het geval zijn als veel festivals de mist in gaan. Daar is geen sprake van. Je moet er wel voor zorgen dat er niet te veel festivals in dezelfde categorie worden gehouden.'

Met het muziekprogramma vaart Lowlands een heel andere koers dan bijvoorbeeld Dynamo (met vooral metal en hard rock) en Pinkpop, dat het in de laatste jaren vooral moet hebben van gevestigde namen en geheide publiekstrekkers. In Dronten ligt de nadruk vooral op avontuur, op genres en stromingen die nog in beweging zijn, bands die nog maar weinig of zelfs helemaal niet op de Nederlandse podia te zien zijn geweest.

'Nieuw, alternatief, spraakmakend', zijn volgens Giezenaar de criteria waaraan een groep moet voldoen om een plaats te verdienen op Lowlands: 'Met alle boekers van Double You - dat zijn er een stuk of zeven - maken we elk jaar een lijst. Tijdens ons overleg vallen er heel wat namen, ik denk wel zo'n tweehonderdvijftig. Daar blijven er uiteindelijk zeventig van over.'

Ook dit jaar vormt het Lowlands-programma weer een staalkaart van bewegingen en stromingen die zich de afgelopen twaalf maanden sterk hebben gemanifesteerd, van de nieuwe punk (ruim vertegenwoordigd met Green Day, NOFX, Pennywise, Supersuckers, Dickies, No Fun At All en de Nederlandse groep De Heideroosjes), tot metal-funk, hardcore, hip hop (Lordz Of Brookyn), grunge en ten slotte bijna alle vertakkingen van de dansmuziek.

In de laatste categorie ligt, evenals bij de vorig jaar door de Megadog-organisatie aangeklede danstent, de nadruk op de Engelse muziek, met Tricky,

Dreadzone, Fluke, The Chemical Brothers en The Prodigy - de Engelse techno-ravers die dit jaar zijn doorgebroken naar het grote publiek. Afsluiter op de zaterdagavond is Underworld, dat vorig jaar ook al het hoogtepunt was van het programma in de danstent. De Amsterdamse dj Paul Jay en de godfather van de Detroit-techno Juan Atkins staan achter de draaitafels.

Waar valt naar uit te kijken? Met zo'n groot aanbod aan nieuwe bands is dat nauwelijks te voorspellen. Zelf verwacht Ben Giezenaar veel van Hedningarna, een Zweeds-Finse groep, die Scandinavische volksmuziek in een modern (elektronisch) jasje steekt en met een door dj Sasha gemaakte remix van het nummer Kruspolska succes had in Engeland.

Hoe breed het Lowlands-programma ook mag wezen, toch zijn er een paar opvallende lacunes aan te wijzen. Zo is er geen spoor van jungle te ontdekken (mogelijk omdat deze nieuwe, zwarte tak van de dansmuziek in Nederland nog nauwelijks voet aan de grond heeft gekregen), en evenmin van de grote Engelse rage van dit moment, de nieuwe generatie Britse bands die is samengebracht onder de noemer Britpop. Terwijl Oasis en Blur, die momenteel een strijd voeren om de eerste plaats op de singles-lijst, al eerder te zien waren op Engelse festivals als Glastonbury, schitteren ze op Lowlands door afwezigheid. Toegegeven, Oasis was (voor de grote doorbraak) vorig jaar al te zien op Lowlands. Volgens Giezenaar is er ook allesbehalve sprake van opzet: 'Als ze beschikbaar waren geweest en hadden gewild, dan hadden ze er zeker gestaan. Want natuurlijk willen we die bandjes hebben, ze zijn hartstikke leuk.'

Wel is op het laatste moment Black Grape nog toegevoegd aan het programma. De nieuwe groep van voormalig Happy Mondays-zanger Shaun Ryder, die deze week binnenkwam op de eerste plaats van de Engelse hitlijsten met de langspeler It's Great When

You're Straight. . . Yeah, maakt op Lowlands haar debuut in Nederland. Net als The Foo Fighters, de nieuwe band van ex-Nirvana-drummer Dave Grohl, die veel indruk maakte met het recent verschenen Foo Fighters. Vertegenwoordigers uit het (post-)grunge-kamp zijn verder Soundgarden (die vorig jaar verstek lieten gaan), Mudhoney en The Melvins, de band die aanspraak kan maken op de eretitel 'grondlegger van de grunge'. Het trio van zanger-gitarist King Buzzo was het grote voorbeeld voor wijlen Nirvana-zanger Kurt Cobain.

Andere Amerikaanse gitaarbands op Lowlands zijn onder meer Buffalo Tom, Yo La Tengo en Throwing Muses, stuk voor stuk groepen die al een gedegen live-reputatie hebben opgebouwd in het Nederlandse clubcircuit. Een optreden om naar uit te kijken is het Nederlandse debuut van Guided By Voices. Dit uit Dayton, Ohio, afkomstige vijftal is een van de best bewaarde geheimen van de Amerikaanse gitaarpop. De groep van zanger-componist Robert Pollard heeft zo'n negen albums op haar naam staan, maar pas met het laatste, Alien Lanes, brak ze in Nederland door.

Guided By Voices maakt prachtige gitaarliedjes in sixties-stijl. Vaak zijn het nauwelijks meer dan snel opgezette schetsen van songs. Pollard lijkt de ideeën uit zijn mouw te schudden, en inderdaad te worden 'geleid door stemmen': nog voor een idee goed en wel op de band staat, dient zich al een nieuwe song aan. Zondagavond, op de derde en laatste festivaldag, zal de groep aantreden voor The Melvins, de afsluiters in de Charlie-tent.

Nederlandse bands zijn er dit jaar in zo ongeveer alle categorieën. Acid Junkies en Human Beings spelen in de danstent, Dopegezinde Gemeente, Bettie Serveert Lunch (een speciaal Lowlands-programma) en de surfband Treble Spankers in de Delta-tent. 'Nederhop' is vertegenwoordigd met het rapgezelschap Dutch Masters en de Amsterdamse Osdorp Posse, die zaterdag samen met de Heideroosjes in de Charlie-tent optreden.

Van alle groepen die de organisatie op het oog had, is er maar één waarvan Giezenaar het echt jammer vindt dat ze niet op Lowlands te zien zal zijn: Smashing Pumpkins. 'Die waren te duur. Onze financiële draagkracht is daar op dit moment niet groot genoeg voor.'

Smashing Pumpkins - twee jaar geleden voor het laatst in Nederland te zien in het Utrechtse Vredenburg - behoeft nauwelijks nog introductie. De Amerikaanse groep is vermoedelijk al te groot en te bekend voor Lowlands, dat de bezoeker toch vooral een kijkje gunt in de toekomst: de nieuwe muziek die het concertaanbod op de Nederlandse podia voor het komende jaar zal bepalen.

De VARA- en VPRO-radio zenden live uit tijdens het Lowlands-festival. Zondag 27 augustus is er bij de VPRO-tv twee uur Lowlands live.

Lowlands E-mail: HTTP://WWW.VPRO.NL/LOWLANDS

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden