'Sloop prestigeflat onbegrijpelijk'

Achtergrond

Zwarte Madonna moet volgens bouwdeskundigen behouden blijven

'Je moet gebouwen

niet slopen omdat

ze uit de mode zijn'

De sloop van drie grote gebouwen in de Haagse binnenstad kan én moet worden vermeden, vindt de oppositie in de gemeenteraad. De drie verkeren in redelijke tot zeer goede staat. Een ervan was nota bene een sociaal paradepaardje.

Van onze verslaggever

Arnold Koper

DEN HAAG

'Als de Zwarte Madonna een appartementencomplex met particuliere eigenaren was, zou geen mens op de gedachte komen het gebouw te slopen. Maar met sociale huurwoningen mag dat kennelijk wel.'

Voor projectontwikkelaar René Strijland bewijzen de sloopplannen van wethouder Arend Hilhorst (PvdA) hoe ver de Haagse sociaal-democraten van hun oorspronkelijke sociale doelstellingen zijn afgedwaald. 'In 1985 was de Zwarte Madonna nota bene een prestigeproject. Prachtig vonden ze het dat er in het hartje van de stad woningen voor gewone mensen konden worden gebouwd. En nu zou datzelfde complex van sociale huurwoningen alweer gesloopt moeten worden. Daar kan ik met mijn verstand niet bij.'

Samen met Gerard van Otterloo, stedenbouwkundige en destijds wethouder volkshuisvesting voor de PvdA, heeft Strijland de afgelopen maanden hard gewerkt aan een alternatief masterplan van de Haagse oppositiepartijen. Daarin worden de voorstellen van wethouder Arend Hilhorst van bouwzaken (ook PvdA) op de korrel genomen.

Hun kritiek spitst zich toe op Hilhorsts voorstel om op de plek waar nu nog de Zwarte Madonna en twee ministeries staan, vijf nieuwe hoogbouwtorens neer te zetten. Ook de voorgenomen verbouwing van het gebied rond het Centraal Station, even verderop, kan volgens hen niet door de beugel. Als is het maar omdat het plan nu nog een tekort van 168 miljoen euro vertoont.

De oppositie lijkt het tij mee te hebben: het rijk bezuinigt, de kantorenmarkt zit in een dal en dan kan de gemeente de tering maar beter naar de nering zitten. Maar het belangrijkste is voor haar toch dat de sloop van de drie panden kan worden vermeden.

Tijdens een wandeling naar het omstreden sociale huurcomplex van architect Carel Weeber zegt Strijland: 'Toegegeven, de dofzwart betegelde gevel drukte aanvankelijk een somber stempel op de stad. Maar sinds de bouw van het veelkleurige Resident-complex detoneert hij zeker niet meer met zijn omgeving.'

Bovendien zou de Zwarte Madonna door het aanbrengen van nieuwe roestvrijstalen buitenkozijnen een snelle en betaalbarefacelift kunnen ondergaan. Hetzelfde geldt voor de moeilijk verhuurbare winkelplint en de nu nog wat desolate en openbaar toegankelijke binnentuin.

Maar het gebouw zelf verkeert nog in puike staat en de woningen van Weeber zitten, hoewel wat klein naar de normen van vandaag, geheid in elkaar. Daar komt bij dat de bewoners tegen een geringe vergoeding beschikken over een overdekte parkeerplaats onder de tuin. Strijland: 'Eigenlijk woon je hier op een toplocatie, en dat blijkt ook wel uit de 36 miljoen euro die de gemeente nu aan eigenaar Haagwonen wil betalen voor een gebouw dat in 1985 voor 14 miljoen euro werd gebouwd.'

Ook de ministeries van Binnenlandse Zaken en Justitie pal daarnaast zijn zeker niet tot op de draad versleten, vindt Niek van Vugt van het architectenbureau Ellerman, Lucas en Van Vught. Dat is gespecialiseerd in kantoorprojecten voor grote opdrachtgevers. Van Vugt deed voor de Haagse oppositie een quickscan naar een herontwikkeling van beide gebouwen. 'Het is zeker waar', zegt hij, 'dat de technische installaties moeten worden vernieuwd en ook de indelingsmogelijkheden zijn niet meer van deze tijd.'

Maar daarvoor zijn slimme oplossingen te bedenken. Dat bewees zijn kantoor al bij de verbouwing van het Paleis van Justitie langs de Utrechtse Baan in Den Haag en bij de transformatie van het hoofdkantoor van de voormalige Nederlandse Middenstandsbank tot het Atriumgebouw langs de Zuidas in Amsterdam.

Van Vugt: 'Ik heb er niets op tegen als versleten gebouwen tegen de vlakte gaan. Maar als dat vooral gebeurt omdat de architectuur niet meer in de jongste mode past, vind ik het wel bedenkelijk worden. Dan wis je elk decennium alle sporen van het verleden uit. Dat hebben we nog nooit gedaan en het is slecht voor de stad. De komende jaren komen er in Nederland waarschijnlijk honderden kantoorgebouwen uit de jaren zestig en zeventig vrij. Als die nog in goede staat verkeren, moeten opdrachtgevers en architecten vooral de mogelijkheden tot hergebruik onderzoeken. Dat getuigt van goed rentmeesterschap.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden