Sloop en nieuwbouw succes in Bijlmer

Een beleid van sloop en nieuwbouw heeft een problematische wijk in de Bijlmer omgetoverd in een wijk waar het goed wonen en werken is, zegt Elvira Sweet....

Elvira Sweet

Onderzoekers van de Universiteit Utrecht stellen dat sloop en nieuwbouw in zwakke wijken niet helpen, omdat daarmee de problemen worden verplaatst (Voorpagina, 9 juli). Ze leggen daarbij de link met het Actieplan Krachtwijken.

Ik zie het als een gemiste kans dat het onderzoek alleen heeft plaatsgehad in Den Haag, Utrecht en Leiden. De Bijlmermeer is hierin niet betrokken. Dit terwijl het een gebied betreft waar sinds 1992 een stedelijke herstructurering heeft plaatsgehad die zijn weerga niet kent. Inmiddels is 90 procent van de aangewezen hoogbouwflats gesloopt, het merendeel van de andere flats is gerenoveerd en er zijn meer dan 4.000 nieuwbouwwoningen in aanbouw of opgeleverd.

Uit de vernieuwingsoperatie van de Bijlmermeer vallen heel wat lessen te trekken. Bovendien ligt in ons stadsdeel ook een krachtwijk, de EGK-buurt. Daarom voel ik mij als voorzitter van het Amsterdamse stadsdeel Zuidoost, met 130 nationaliteiten en 80.000 inwoners, geroepen onze ervaringen met u te delen.

Getoetst aan de praktijk van alledag, is de stelling van de onderzoekers absoluut niet houdbaar. Integendeel, de ervaring leert dat sloop en nieuwbouw helpen om het tij in een problematische wijk ten goede te keren!

Uit onderzoek blijkt namelijk dat de fysieke vernieuwing van de Bijlmermeer succesvoller verloopt dan de meeste mensen ooit verwacht hadden. De grootscheepse sloop en renovatie, waarbij we maar liefst de helft van de 12.500 sociale huurwoningen slopen en de andere helft grondig renoveren, leidt tot een gevarieerde woonwijk, wat betreft zowel woningen als sociaal-economische positie van de bewoners. De herhuisvesting heeft daarbij steeds onze volle aandacht gehad. Hierbij was de inzet om mensen in staat te stellen een wooncarrière binnen de wijk te maken.

Het resultaat is dat de Bijlmermeer langzaamaan een ‘gewone’ wijk wordt waar het goed wonen, werken, opgroeien en ontspannen is. Bewoners wonen juist langer in Zuidoost en de middenklasse komt terug. Doordat mensen bewust kiezen voor de wijk, voelen zij zich veel meer betrokken bij de wijk. Missstanden stellen ze eerder aan de kaak, waardoor vernieling en vervuiling hebben plaatsgemaakt voor een schone en leefbare omgeving. Vorig jaar waren we het schoonste stadsdeel van Amsterdam en inmiddels is het bij ons veiliger dan gemiddeld in Amsterdam.

Dat is ooit anders geweest. Iedereen kan zich nog wel de beelden herinneren waarbij de Bijlmermeer werd voorgesteld als het eerste getto van Nederland. Op de ingeslagen weg voortgaan, was dan ook geen optie. De Bijlmermeer was een doorgangshuis geworden, waar mensen betrekkelijk eenvoudig een woning konden krijgen, maar waar ze ook snel weer uit wegtrokken zodra ze het financieel beter kregen of ergens anders een passende woning konden vinden. Van binding met de wijk of buurt was geen sprake. Onveiligheid, leegstand van maar liefst 25 procent en verloedering waren de negatieve resultaten. De problemen hadden ook erg te maken met het toenmalig woonconcept van hoogbouw honingraatflats. Het welbevinden van onze bewoners is dus zeker gelieerd aan de kwaliteit van de woningen, wat pleit voor sloop en herbouw.

Daarmee zeg ik overigens niet dat sloop en herbouw de enige panacee is. Fysieke ingrepen gaan bij ons hand in hand met maatregelen op sociaal-economisch terrein. Dit geldt ook voor het wijkactieplan. We moeten investeren in kansen zodat alle bewoners in onze samenleving kunnen participeren en een krachtige wijk ontstaat. Het is zaak bewoners die kampen met een zwakke maatschappelijke positie en een veelvoud aan problemen perspectief te bieden. Wij hebben daartoe in het wijkactieplan trapsgewijs een vijftal ambities geformuleerd: iedereen een plek, prettig woon- en leefklimaat, elkaar kennen, investeren door leren en meedoen door werk.

Wonen is dus niet de enige, maar wel de eerste ambitie. Het gaat om het investeren in stenen én in mensen. Wat betreft het sociale domein investeren we in participatie, werk, scholing en onderwijs en hebben we een nieuwe sociale infrastructuur ontwikkeld die aansluit bij de behoeften van onze bewoners. Ik noem in dit verband het multifunctionele verenigingsgebouw De Kandelaar en de atelierruimten voor kunstenaars.

Hierbij kijken we uiteraard naar de wijkoverstijgende effecten van beleid. Het kan niet zo zijn dat we problemen gaan verplaatsen. Daar zijn we bestuurder van het gehele stadsdeel voor en niet alleen van de EGK-buurt. Sterker nog, niet alle problemen kunnen we binnen de wijk oplossen dus ook daarom zullen we wel moeten. De gebiedsgerichte dimensie biedt goede mogelijkheden om impulsen te identificeren waar de wijk behoefte aan heeft en blijkt ook voor de bewoners een heldere aanvliegroute. Sloop en nieuwbouw zijn daarbij in Zuidoost absoluut noodzakelijke impulsen geweest.

Ik nodig de onderzoekers en anderen van harte uit naar Zuidoost te komen om hun blikveld te verruimen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden