Slob maakt strafbaarstelling illegalen tot inzet campagne

Nog precies drie weken tot de gemeenteraadsverkiezingen. Niets wat op het Binnenhof in deze periode wordt gezegd, staat daar los van. Gisteren deed ChristenUnie-leider Arie Slob zijn duit in het zakje: de strafbaarstelling van illegaliteit moet van tafel, anders gaan wij als informele gedoogpartner dwarsliggen. De coalitie houdt zich op de vlakte, andere oppositiepartijen haken echter graag aan.

ChristenUnie-leider Arie Slob. Foto anp

'Als het kabinet dat wetsvoorstel doorzet, komt de uitvoering van eerder gemaakte afspraken in gevaar', zei Slob. Hij voegde er de omineuze woorden aan toe: 'Dat maken wij niet mee.' Zijn dreigement klonk gisteravond tegelijkertijd in actualiteitenrubriek Eén op Eén en op verschillende nieuwssites.

De Tweede Kamer behandelt het wetsvoorstel pas in juni, na de raadsverkiezingen én de Europese verkiezingen. Tegen die tijd kan weer worden gezocht naar het compromis. In de tussentijd wordt het vuur zo hoog mogelijk opgestookt.

'Zou Pechtold volgen?'
GroenLinks-leider Bram van Ojik valt Slob vanochtend meteen bij: 'Hulde voor Arie Slob: hij steunt het kabinet alleen als strafbaarstelling illegaliteit van tafel gaat. Zou Pechtold hem hierin volgen?', schrijft hij op Twitter. Ook SP-Kamerlid Sharon Gesthuizen is benieuwd naar het standpunt van D66. 'Ja, ik verwacht wel dat ze de kant van Slob kiezen. Dat zouden ze denk ik best willen.'

D66 was en is tegen de strafbaarstelling van illegaliteit, laat D66-Kamerlid Gerard Schouw weten. Hij sluit zich echter niet aan bij het dreigement van Slob. D66 sloot met het kabinet afspraken over de financiën, niet over het asielbeleid, zegt Schouw. De kwestie van strafbaarstelling lost zich vanzelf op, meent hij. 'Wij gaan er niet vanuit dat het een meerderheid zal halen, omdat PvdA-senatoren in het openbaar hebben verklaard tegen het voorstel te zullen stemmen.' Die andere gedoogpartner, de SGP, lijkt niet gelukkig met het mediaoffensief van de ChristenUnie, maar kiest op dit moment voor stilte.

SP'er Gesthuizen gaat aanstaande dinsdag, na het reces, meteen een debat aanvragen met staatssecretaris Teeven van Asiel. Ze is 'aangenaam verrast' door Slob. Vreest ze niet voor campagneretoriek? 'Zo ken ik de ChristenUnie niet, het is geen partij die zomaar iets roept. Honderden mensen wachten in angst op die wet.' Dat Slob in campagnetijd zijn opmerkingen maakt, snapt ze wel. 'Het is niet gek om voor de verkiezingen duidelijk je standpunten aan te geven. Een briljante zet van Slob. Ik vond het juist een beetje oneerlijk dat de coalitie het wetsvoorstel over de verkiezingen heen heeft getild.'

Ook de PvdA moet opnieuw de balans opmaken, meent Gesthuizen. Voorheen zat de partij alleen met de VVD om tafel, in de gedoogconstructie heeft de PvdA D66 en de ChristenUnie aan haar zijde. 'Drie partijen die een humaan asielbeleid willen. Nu is het drie tegen twee (VVD en SGP, red.), de verhoudingen zijn veranderd.'

'Menselijke dilemma's'
PvdA-Kamerlid Marit Maij, die het vraagstuk in haar portefeuille heeft, schetste gisteren, nog voor het nieuws van Slob, nog maar eens de worsteling van haar partij: 'Het vreemdelingen- en asielbeleid staat bol van de menselijke dilemma's', schreef ze op de PvdA-site. Ze voert het kinderpardon en een soepeler vreemdelingendetentiebeleid op als bereikte successen, maar rept niet over de strafbaarstelling. Ze was vanochtend niet bereikbaar voor commentaar.

VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra reageerde gisteren meteen op Slob en wel zo laconiek mogelijk: 'Wij gaan ervan uit dat de ChristenUnie de gemaakte afspraken gaat nakomen. Ze hebben alle vrijheid om tegen de strafbaarstelling van illegaliteit te stemmen.'

PvdA-Kamerlid Marit Maij: 'Asielbeleid staat bol van menselijke dilemma's' Foto ANP

Verzet binnen de PvdA
Ten tijde van het kabinet-Rutte I verzette de PvdA zich fel tegen de strafbaarstelling van illegaliteit. Volgens dat plan kunnen illegalen worden beboet of uiteindelijk in de cel worden gezet wegens het enkele feit dat zij zonder toestemming in Nederland zijn. PvdA-leider Diederik Samsom ging tijdens de formatie alsnog akkoord met de VVD-wens in ruil voor het kinderpardon voor gewortelde asielkinderen. VVD-bewindsman Teeven hoopt op een afschrikkend effect. 'Het gaat erom dat illegaal verblijf zo onaantrekkelijk mogelijk wordt. Dan krijg je een verdrijvingseffect.'

De PvdA-achterban heeft grote moeite met het voornemen bleek op het partijcongres in april vorig jaar. Veel leden vinden het principieel fout om mensen te straffen alleen omdat zij zich ergens zonder verblijfsvergunning bevinden. In mei vorig jaar ging Samsom langs lokale afdelingen om het compromis met de VVD te verdedigen. De leden gingen akkoord maar eisten wel een 'humaner asielbeleid'. Met die voorwaarden moest Samsom terug naar de VVD, in september werden de partijen het eens over een soepeler vreemdelingenbeleid. De afspraak over strafbaarstelling van illegaliteit bleef stevig overeind.

PvdA-leider Samsom met partijlid Sander Terphuis op het partijcongres. Terphuis voert het protest aan tegen de strafbaarstelling van illegaliteit. Foto anp
Meer over