Sleutelrol voor leger

President Mubarak leunt meer dan ooit op de militairen. Het lijkt erop dat hij de regie grotendeels kwijt is.


Bij alle onzekerheden over de uitkomst van het massaprotest in Egypte staat één ding vast: het wordt nooit meer als vroeger. Ook als president Mubarak de huidige eruptie van volkswoede weet te doorstaan, zal er toch iets geknakt zijn in zijn bewind. Het is nu al de vraag of de 82-jarige president de touwtjes nog wel volledig in handen heeft.


Zaterdag benoemde hij zijn naaste adviseur Omar Suleiman, oud-generaal en hoofd van de inlichtingendiensten, tot vicepresident en Ahmed Shafiq, een voormalige luchtmachtchef, tot premier. De twee benoemingen geven aan dat het veiligheidsapparaat en de strijdkrachten, die toch al een grote vinger in de pap hadden, in nog sterkere mate de toekomst van Egypte zullen bepalen.


Dat kan een omineus teken zijn, en het is duidelijk dat met name de naam van Suleiman geen vertrouwen inboezemt bij de protestbeweging. Er staat tegenover dat het leger misschien wel de enige nationale institutie is die in brede kring gezag geniet. En de militaire top zou wel eens een pragmatische kijk kunnen hebben op wat er moet gebeuren om rust en orde enigszins te herstellen in het land. Het zijn uiteindelijk gewone soldaten die de klus moeten klaren. Zelf zijn ze redelijk af, maar er staan ongetwijfeld vrienden en bekenden aan de andere kant. Dat maakt dat het leger als instrument van pure repressie niet onbeperkt kan worden ingezet. Bovendien hebben de hoogste militairen nauwe banden met de Verenigde Staten, en het lijdt geen twijfel dat Washington, hoewel het Mubarak niet pontificaal wil laten vallen, achter de schermen aanstuurt op hervormingen die een einde maken aan diens autocratische bewind.


Is dit scenario ingegeven door wishful thinking? Een beetje wel. Maar gezien de toenemende wanorde op straat en het gevaar van een machtsvacuum lijkt militair pragmatisme de beste kans te bieden op een beheersbaar afscheid van het verkalkte bewind-Mubarak en een overgang naar een democratischer Egypte.


Paul Brill


Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden