Sleutelen aan de achterdeur

Hoe valt de drugsmaffia de pas af te snijden? Boris Dittrich heeft het antwoord: een ruimer gedoogbeleid waarbij telers onder streng toezicht aan koffieshops mogen leveren, moet worden gecombineerd met een strenger beleid als het gaat om buitenlandse softdrugs....

DE regeringsnotitie over het softdrugsbeleid maakt geen einde aan de ongerijmdheid dat een koffieshop via de voordeur cannabis producten mag verkopen, maar diezelfde cannabis niet aan de achterdeur mag inkopen.

In zijn notitie 'Het pad naar de achterdeur' beijvert minister van justitie Korthals zich in het opsommen van bezwaren tegen nieuwe stappen. Angst voor kritiek uit het buitenland vormt de leidraad. Het buitenland zou geen begrip hebben voor een eigen Nederlands beleid. Internationale verdragen zouden aanpassing onmogelijk maken. Op het pad naar de achterdeur van de koffieshop ziet de minister te veel beren lopen. Het beleid blijft daarom in hoofdzaak zoals het was.

Het gevolg daarvan is dat de georganiseerde misdaad de toevoer van nederwiet en buitenlandse softdrugs in handen houdt. Dit soort organisaties blijft honderden miljoenen verdienen en hun verdiensten worden in het zwarte circuit gepompt. Met alle gevaar voor ontwrichting en corruptie van dien. Ik vind het teleurstellend dat het pad naar de achterdeur van de koffieshop niet geëffend wordt om de georganiseerde misdaad de pas af te snijden.

Is het echt waar dat internationale verdragen een eigen Nederlandse oplossing verbieden?

In de verdragen wordt het verboden om vergunningen te verlenen voor de teelt van cannabis. Ter bestrijding van drugs heeft de Europese Unie een aantal afspraken gemaakt. Een daarvan is dat de lidstaten zich verbonden hebben de meest passende maatregelen te nemen om de illegale teelt te voorkomen. Maar welke maatregelen zijn dat?

Legaliseren van de teelt van nederwiet zit er inderdaad niet in, zolang Nederland partij blijft bij de verdragen. Maar het gedoogbeleid biedt ruimte. Al sinds jaar en dag staat Nederland toe dat er in koffieshops cannabis wordt verkocht. In wezen is dat in strijd met diezelfde verdragen waar de minister zich nu op beroept. Goed gedogen komt niet voort uit gemakzucht, maar is een doelbewuste keuze waar voorwaarden aan kunnen worden verbonden. Gedogen is de uitlaatklep van de rechtsstaat.

Om aan het buitenland te laten zien dat het ons ernst is met de bestrijding van de internationale gevolgen van ons softdrugsbeleid kunnen we het huidige beleid strenger maken. Anderzijds kunnen we het gedoogbeleid verruimen door tegemoet te komen aan onze eigen overtuiging dat het met mate gebruiken van cannabis voor de gezondheid niet slechter is dan het gebruik van alcohol of tabak en dat er een scheiding tussen de markt voor softdrugs en harddrugs moet blijven bestaan.

Strenger kan Nederland worden door te besluiten geen buitenlandse cannabisproducten meer te gedogen, maar die consequent in beslag te nemen. Zo heeft het buitenland minder last van ons beleid. Wie nu in Marokko komt, hoort daar het verhaal dat in Nederland Marokkaanse hasj verkocht mag worden. Geen wonder dat er een bloeiende handel is ontstaan waar Nederlandse vrachtwagenchauffeurs geregeld de dupe van zijn. Door geen Marokkaanse hasj meer in Nederlandse koffieshops te gedogen bieden we het buitenland de noodzakelijke duidelijkheid: Nederland wordt strenger.

Naast een verbod op buitenlandse softdrugs moeten we ook de bedrijfsmatige teelt van nederwiet in woningen grondig tegengaan. Vaak worden goedkope huurwoningen in oude stadswijken hiervoor misbruikt. Daarbij wordt vaak illegaal stroom afgetapt, hebben de buren last van stank en vocht, en worden de wachtlijsten voor een goedkope huurwoning langer. Het komt voor dat de georganiseerde criminaliteit bewoners onder druk zet in hun woning bedrijfsmatig nederwiet te telen. Hier moet de politie streng tegen optreden. Ook dat zijn noodzakelijke passende maatregelen, die eveneens in het buitenland op waardering kunnen rekenen.

Daarnaast kan het gedoogbeleid worden verruimd. Gemeenten die dat willen, moeten in staat worden gesteld met politie en justitie afspraken te maken een aantal telers van nederwiet te gedogen, die bereid zijn zich aan streng toezicht te onderwerpen. Hun bedrijfsvoering moet goed gecontroleerd worden. Eisen kunnen worden gesteld aan onder meer de kwaliteit van de nederwiet en het aantal te telen en te verkopen planten.

Bovendien moeten deze telers premies en belastinggeld afdragen. Aan nederwiet, die zo geteeld wordt, kan het kwaliteitskeurmerk 'zuivere nederwiet' worden verleend. Deze geregistreerde nederwiet moet alleen aan die coffeeshops verkocht worden die bereid zijn zich streng te laten controleren. Zij mogen geen andere softdrugs verkopen. Doen ze dat toch, dan wordt hun zaak door de gemeente gesloten net als alle andere koffieshops die niet meedoen aan dit systeem.

De politie moet ook alle andere verkooppunten sluiten. Daar bestaat immers het gevaar dat ook harddrugs worden verkocht. De toegelaten koffieshops moeten een vaste afdracht van hun winst in een fonds storten, van waaruit de overheid voorlichtingscampagnes over het gebruik van genotmiddelen, zoals cannabis en alcohol, kan financieren. Dit gesloten systeem van teelt en verkoop ontneemt de georganiseerde misdaad de afzetmarkt van de koffieshops.

Nederland kan laten zien dat het zijn best doet op te treden tegen de uitwassen van het gedoogbeleid, terwijl de consument die nederwiet wil kopen, dat in betrouwbare koffieshops kan doen. Waarom zouden we niet met een paar experimenten beginnen in gemeenten zoals Tilburg en Nijmegen, die de bereidheid daartoe hebben uitgesproken? Het valt te betreuren dat de minister in zijn notitie blijft pappen en nathouden; de schizofrene situatie van het wel mogen verkopen, maar niet mogen inkopen van cannabis blijft in stand. Hoe denkt de minister van justitie een einde te maken aan de macht van de georganiseerde criminaliteit die de koffieshops bevoorraadt? Helaas is dat antwoord in de notitie van de regering niet terug te vinden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden