Slechts 1 van de 72.000 bomen overleefde tsunami

Een pijnboom van 28 meter is het enige dat overeind bleef in Rikuzentakata na de alles verwoestende tsunami in maart vorig jaar. De boom stond in een van de zwaarst getroffen dorpen van Japan. Dat melden lokale media.

De ravage na de tsunami. Beeld reuters

De boom werd ongeveer 260 jaar geleden samen met 72.000 andere pijnbomen langs het strand van Takata Matsubara geplant. De boom moest schaduw en verkoeling bieden. Aan de wortels van de bomen lag een twee kilometer lang gouden zandstrand, waar elk jaar duizenden toeristen hun vakantie doorbrachten. Idyllische foto's van vroegere zomers tonen een massa badende toeristen die afkoeling zoeken in het kristalheldere water van de Stille Oceaan.

18 meter hoge golven
De bomen waren de enige bescherming tegen de watervloed, aangezien op het strand geen dijken waren aangelegd. Maar bij een van de krachtigste aardbevingen in de recente geschiedenis van Japan, bleek de bescherming van de bomen waardeloos. De gigantische golven ontwortelden de pijnbomen meteen. Slechts eentje bleef overeind staan. Een vlek op de stam toont de hoogte die het water bereikte: 18 meter.

Wonder
'Het is een wonder dat de boom het overleefde. Daar moet een reden voor zijn. Het is alsof de boom ons wilde zeggen dat er nog hoop was voor Rikuzentakata als hij hier bleef staan', zegt Yoshihisa Suzuki, voorzitter van een milieuorganisatie die een actie gestart is om de pijnboom te redden. De gepensioneerde leraar heeft 40 jaar ervaring in het onderwijs en volgde de voormalige voorzitter op toen die omkwam in de tsunami. De man liet het leven nadat hij geprobeerd had zijn buurtbewoners te evacueren naar een hoger gelegen plaats.

Gedenksteen
'Hier zal ik rusten. Als ik sterf, hak me dan niet om. Ik zal herstellen en in een nieuwe vorm terugkeren', staat te lezen op een gedenksteen die voor de boom geplaatst werd. Ernaast staat een beeldje van beschermengel Jizo en een bonsaiplant.

Ziek
Hoewel de boom voorlopig nog in leven is, is zijn toestand terminaal. Dat stelden plantkundigen vast. Zoals zijn rode bladeren doen vermoeden, is de boom ziek geworden en zijn z'n wortels begonnen met rotten door het zoute water dat het land overstroomde en in de grond doorsijpelde. De deskundigen hebben geprobeerd om het zoute water uit de bodem te filteren, maar dat bleek onmogelijk. Alles wijst erop dat de boom niet lang meer te leven heeft.

Overplanten
'We zijn er gelukkig in geslaagd om een aantal ontkiemde zaden te recupereren. Ze werden in twee botanische tuinen geplant en zijn uitgegroeid tot 10 centimeter', vertelt Yoshihisa Suzuki. Hij hoopt dat de bomen kunnen worden overgeplant naar Rikuzentakata. Het zoute water heeft de grond van de pijnbomen echter aangetast en er kan pas ten vroegste in 2020 opnieuw geplant worden.

Herinneringen
In de late namiddag, ten midden van de ruïnes van Rikuzentakata, trekken de inwoners naar het strand om afscheid te nemen van hun laatste boom. 'Mijn grootmoeder nam me hier vroeger toen ik nog klein was mee naartoe. Het was een prachtige plaats. We maakten 'onigiris' (Japans rijstgerecht gevuld met vis) en bleven de hele dag op het strand', herinnert Hatsumi Sasaki zich met tranen in de ogen. 'Het zand dat nog aan je natte huid kleefde toen je op de trein naar huis zat', is opgenomen in zijn jeugdherinneringen.

Slachtoffers
De tsunami veegde Rikuzentakata letterlijk van de kaart. Er stierven 1.569 van de 24.000 inwoners. Een jaar later zijn nog altijd 169 lichamen vermist. Meer dan 800 woningen werden door het water meegesleurd. Alleen de wijken in het binnenland konden door hun ligging tussen de heuvels aan de nachtmerrie ontsnappen. Hier werd in schoolgebouwen onderdak geboden aan de geëvacueerde slachtoffers.

Beeld epa
Beeld reuters
Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden