Slechte weer, te weinig vliegtuigen en nare 'missers' spelen NAVO steeds meer parten

'He is finished, just watch us', zei een grimmige Wesley Clark twee maanden terug toen een Joegoslavische journalist tijdens een NAVO-bijeenkomst in Den Haag Milosevic' naam noemde....

Van onze verslaggever Stieven Ramdharie

In een week waarin Clark zich excuseerde voor de aanval op een burgertrein in Zuid-Servië ziet NAVO's hoogste militaire commandant zich gedwongen om zijn luchtvloot flink te versterken. Voor de derde keer alweer. De NAVO, dat zich veertig jaar voorbereidde op een grote oorlog in Europa, heeft zichtbaar moeite met de brandhaard Kosovo.

Twee weken terug was Clark al genoodzaakt om Apache-helikopters te vragen, die overigens nog altijd niet in Albanië zijn. Later waren vijf B-1-bommenwerpers en dertien extra Stealth F-117's hard nodig. Deze week vroeg hij eerst 82 en later nog eens driehonderd extra Amerikaanse F-16's, A-10's en F-15's om de luchtoorlog te intensiveren.

Voor al deze vliegtuigen echter ter plekke zijn, zal weer een kostbare week voorbij zijn. Voor Clark is er in deze moeilijke dagen één schrale troost: de 24 Apaches zijn tegen die tijd eindelijk op hun basis in Albanië. De vraag is of de helikopters dan volledig operationeel zijn.

Het slechte weer, te weinig vliegtuigen, de Joegoslavische hardnekkigheid en nare 'missers' als het bombardement op een konvooi in Kosovo, waarin zich vluchtelingen leken te bevinden, en de aanval op de trein in Zuid-Servië, spelen de NAVO steeds meer parten. Na 5900 missies, waarvan slechts een derde bombardementen waren, kan worden afgevraagd of de NAVO en in het bijzonder de VS zich goed hebben voorbereid op de militaire krachtmeting met Belgrado.

Ondanks het feit dat de NAVO het afgelopen jaar tot twee keer toe afkoerste op een oorlog met Milosevic, waren er afgelopen weken immers genoeg pijnlijke verrassingen. De afwezigheid van een afschrikwekkend luchtarmada is er slechts één. Opvallend is dat de NAVO geheel vertrouwde op de luchtvloot op de Italiaanse bases.

Hoe risicovol dat was, bleek toen al na een week duidelijk werd dat de Joegoslavische luchtverdediging lastig was uit te schakelen. Snel werd besloten het aantal Stealths te vermeerderen tot 25. Voor zware bombardementen in Kosovo moesten vijf B-1's uit de VS worden overgevlogen.

Allied Force werd gestart met 430 vliegtuigen. Op dat moment was er geen vliegdekschip van de Amerikaanse Zesde Vloot aanwezig in de Middenlandse Zee. Clark beschikt pas sinds vorige week over de carrier Theodore Roosevelt met haar 75 F-14 en F-18-bommenwerpers, de belangrijke EA-6-radarstoringsvliegtuigen en de schepen met de Tomahawks.

In Washington wordt, gezien het moeizame verloop van de luchtoorlog, nu zelfs gedacht aan de inzet van een tweede vliegdekschip. Extra vliegtuigen, zoals F-16's, zijn overigens ook overgebracht van de basis Incirlik in Turkije. Met de nieuwe versterkingen waarom Clark nu heeft gevraagd, zal de NAVO beschikken over zo'n duizend vliegtuigen. Ter vergelijking: tijdens de Golfoorlog waren 2700 vliegtuigen beschikbaar. Op de eerste dag werden alleen al duizend missies gevlogen boven Irak.

Maar tijdens Desert Storm was het weer prima, hoefden vliegtuigen niet terug te keren met hun bommen en vormde de Iraakse luchtverdediging al snel geen bedreiging voor de geallieerde vliegtuigen. Op slechts zeven van de 21 dagen van Allied Force hadden de piloten 'gunstig weer'. Tien dagen lang kwamen ze met de helft van hun bommen terug.

Onder de 382 extra vliegtuigen bevinden zich daarom F-15-bommenwerpers die onder alle weersomstandigheden kunnen opereren. Ook heeft Clark dringend verzocht om F-16's die HARM-anti-radarraketten kunnen afvuren en EA-6 Prowlers om radars te storen. Clark bevestigt hiermee dat de NAVO, ondanks drie weken bombarderen, er niet in is geslaagd het geduchte Joegoslavische luchtafweer uit te schakelen.

De luchtverdediging is volgens de NAVO voor de helft vernietigd. Maar zelfs op halve kracht boezemt dit netwerk van SAM-raketten en luchtafweerkanonnen de piloten angst in. Clark hoopt nu dat de F-16's en Prowlers de weg vrijmaken voor de extra A-10's en de Apaches om de Joegoslavische troepen en tanks aan te vallen. Maar de NAVO zal er een harde dobber aan hebben. Dinsdag bevestigde Clark dat Belgrado het leger in Kosovo heeft versterkt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden