Slaven

Dit was een drukke week voor de universitaire gemeenschap. Overal werd het academisch jaar geopend. En er verscheen ook nog een rapport van de Onderwijsraad over de bekostiging van het hoger onderwijs....

Al heel lang wordt het hoger onderwijs in ons land ondergefinancierd. Maar volksvertegenwoordigers en werkgevers zijn het er al vele jaren over eens dat zij de universiteiten geen cent meer gunnen. Integendeel, bezuinigingen zijn nog steeds aan de orde van de dag.

Ik heb weer veel kritiek gehoord op het personeel van de universiteiten: universitaire onderzoekers zouden in een ivoren toren leven en contacten met het bedrijfsleven frustreren. En die houding zou de voornaamste oorzaak zijn van het achterlopen van de Nederlandse economie.

Maar het gebrek aan contacten tussen universiteit en bedrijfsleven heeft niets te maken met onwil van universitaire onderzoekers. Het is geheel te wijten aan een arrogant bedrijfsleven en een domme overheid.

Als ondernemingen al contacten willen met de universiteit mag het niks kosten. Bedrijven wensen de universitaire onderzoekers te behandelen als een soort slaven.

De overheid zou een mededingingsautoriteit moeten oprichten voor universiteiten. Deze organisatie zou moeten uitzoeken in hoeverre er bij projectfinanciering door bedrijven sprake is van concurrentievervalsing. Hetzelfde geldt voor startende ondernemers in universitaire kring.

Het merendeel van de huidige projecten zou door die mededingingsautoriteit worden verboden. Alleen door te parasiteren op universitaire infrastructuur kunnen deze commerciële activiteiten blijven bestaan. Daarbij gesteund door een warme deken van universitaire bestuurders, regionale politici en provinciale ontwikkelingsmaatschappijen.

De Onderwijsraad, een club van onderwijsmanagers, heeft in haar advies de overheid flink geholpen bij het vinden van nog meer mogelijkheden om te bezuinigen op universiteiten. De studenten zullen meer moeten gaan betalen voor hun studie. En bij de financiering van universitaire studies door de overheid zou het enige criterium doelmatigheid moeten zijn.

Ik heb de eerste geluiden al gehoord: sterrenkunde, hét voorbeeld van een ondoelmatige studie, zal in nog minder universiteiten mogen worden gedoceerd.

Ik herinner me nog levendig hoe ik een paar jaar geleden iets meemaakte wat ik nooit meer zal vergeten. Ik kwam in de kantine van een natuurkundig laboratorium van de Universiteit van Amsterdam. Een kantine die, zoals elke kantine in elke universiteit van Nederland, het toppunt is van treurigheid.

De kantine zat voor de verandering helemaal vol, met zo'n vijftig luidruchtige middelbare scholieren. Jonge mensen die vreselijk enthousiast waren. Ze dromden allemaal om sterrenkundige Vincent Icke, die een pauze had ingelast in zijn masterclass. Degene die die bewondering en verwondering van onze jeugd wil afnemen, ook al is het uit naam van doelmatigheid, is een misdadiger.

Dit land is snel veranderd. Tot in de jaren zestig waren de burgers loyaal en onbaatzuchtig. Nu is er sprake van calculerende, egoïstische consumenten. Alles wordt uitgedrukt in geld, doelmatigheid en andere economische termen.

Zo langzamerhand raakt iedereen er van overtuigd dat hij alleen geslaagd is in het leven als hij de staat en zijn medeburgers voortdurend een poot kan uitdraaien. En van al zijn activiteiten rendement ziet.

Ik verwacht veel van de jeugd. Ik weet zeker dat zij zich niet zal laten leiden door misdadige adviezen van oude mannen. Voor de jeugd is rekenen veel leuker dan calculeren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden