Slappe zaak

Hoe ontdoet een omroep zich van een vrouwelijk boegbeeld zonder van seksisme te worden beschuldigd?

Dus mannen hoeven géén erectie te krijgen van het kijken naar het tv-nieuws. Goed om te weten, dankzij een open brief van deskundige Catherine Keyl aan Harm Taselaar, baas van RTL Nieuws. Hij had het gewaagd nieuwslezeres Margreet Spijker na zestien jaar trouwe dienst de wacht aan te zeggen. Er verscheen een wollig persbericht, met de cruciale, uitvergaderde frase: 'Deze snelle wereld van de journalistiek stelt nieuwe eisen aan onze journalisten. Dat vraagt om een bepaalde stijl van presenteren. Zodoende kwamen we erachter dat we niet verder konden met Margreet Spijker.'


Ze zou 'urgentie' missen, het toverdrankje van de hedendaagse journalistiek. Ze is te oud bevonden, vrezen de vele verontwaardigden.


De beweging past in een stoelendans bij RTL: eerder vertrok Suzanne Bosman (voor zover bekend uit eigen wil), Daphne Lammers (1972) wordt de nieuwe 'anchor'; Merel Westerik (1979) en Jetske Schrijver (1977) nemen plaats op de stoelen.


Het ontslag van een televisievrouw staat nooit op zichzelf. In de beleving althans, want het raakt een open zenuw bij minimaal de helft van de bevolking: de vrouwen. Had RTL Nieuws zich ontdaan van jaargenoten Rick Nieman of Roelof Hemmen, dan was de ophef minder groot geweest en was het woord 'leeftijd' vermoedelijk niet gevallen.


In haar open brief in De Telegraaf waste Keyl (1946) Taselaar (1956) de oren, op een klassiek-seksistische wijze die mannen zich allang niet meer mogen permitteren: 'Ik snap natuurlijk dat jij als oudere man veel opgewondener raakt van Jetske en van Merel. Biologisch is nu eenmaal bewezen, dat mannen zich meer aangetrokken voelen tot vrouwen die hen nog een nageslacht kunnen bezorgen.'


En is het trouwens ook niet zo dat mannen almaar ouder mogen worden op tv?


Er zijn legio voorbeelden, tot aan het onlangs gerenoveerde presentatieteam van Hart van Nederland (SBS), maar de kwestie-Spijker past naadloos op een affaire uit 1996. Toen ontsloeg Gerard van der Wulp, hoofdredacteur van het NOS-Journaal, nieuwslezeres Elleke van Doorn. Vanwege de 'kwaliteit', maar het heette al snel dat zij, met haar 50 jaar, te oud zou zijn.


Zowel de verdediging als de reacties verliepen langs hetzelfde patroon als nu.


Margreet Spijker is een degelijke, zeer ervaren nieuwslezeres aan wie geen smetje valt te ontwaren. Misschien was dat het probleem, want een 'anchor' is steeds meer een mens met uitstraling, emoties en persoonlijkheid, die de kijker bij de hand neemt door de wereld van het nieuws.


Als vrouwelijke solidariteit nog bestaat, dan heeft die zich verlegd naar de oudere vrouw van boven de 49 - de leeftijd van Spijker en toevallig precies de bovengrens van de doelgroep '20-49', de 'boodschappers' waarop commerciële televisie zich eeuwig richt.


Daartegenover staat het recht van een baas te beschikken over het lot van zijn ondergeschikten, hoe subjectief en omstreden dat ook kan zijn. Dat is nu eenmaal de afspraak waarmee elke werknemer instemt bij zijn of haar intrede.


De solidariteitsgedachte ten spijt: de geschokte reacties rond het vertrek van een tv-vrouw vergroten ongewild de ongelijkheid tussen man en vrouw. De emancipatie is pas echt voltooid wanneer het ontslag van een vrouw net als bij mannen los kan worden gezien van hun sekse. Wie Spijkers vertrek koppelt aan haar leeftijd, reduceert haar hele professionaliteit tot een leeftijdskwestie.


Zijn oudere vrouwen uitgerangeerd op tv? Ze doen het juist prima. Sonja Barend, Martine Bijl, Anita Witzier, Gerdie Verbeet als tafeldame in DWDD - een genot om de oude(re) besjes te zien glanzen. Bij de commerciëlen zijn 'Linda', 'Patricia', 'Patty', 'Natasja' en 'Angela' ook de piepste niet meer.


Niet elke personele ingreep is een schande, er kunnen redenen voor zijn die een buitenstaander niet kan beoordelen. In de kwestie-Spijker wordt zij bovendien vervangen door andere vrouwen. De 'vrouwenzaak' is dus niet geschaad.


Dat ontslaat Taselaar niet van een morele plicht: laten zien dat Nederland sinds de kwestie Elleke van Doorn vooruit is gekomen, en dat hij niet past in het rijtje oudere mannen die hun vrouw dumpen voor een jonger exemplaar.


Nu de zaak een Nationale Kwestie is geworden, zou het Taselaar sieren openheid te betrachten. Zijn adjunct twittert zich dagelijks de vingers blauw over alle wob-verzoeken waarmee RTL-Nieuws overheidsinstanties wil dwingen tot inzage in besluitvorming. Zodra het om eigen besluiten gaat, gaan de luiken dicht. 'Bij alles wat ik er verder over zeg, loop ik de kans dat ik Margreet verder kwets. En dat is oprecht het laatste waar ik op uit ben', zei Taselaar.


Dodelijker kan niet. Om een slappe van te krijgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.