Slalom tussen erotiek en pornografie

Het lijkt verdacht veel op een onbeschaamde poging om de bezoekerscijfers op te krikken. Tate Britain - de voormalige Tate Gallery die vorig jaar na de opening van de imposante Tate Modern vergeten dreigde te raken - timmert aan de weg met een expositie over bloot in de Victoriaanse tijd....

Peter de Waard

Tate Britain wil zichzelf graag opnieuw op de kaart zetten als Super Tate. Het in 1897 geopende museum aan de noordoever van de Theems heeft daartoe de meest intensieve verbouwing uit zijn geschiedenis ondergaan. Er zijn vier compleet nieuwe galerieën gecreëerd, waardoor de expositieruimte met 35 procent is toegenomen. Ook is er nu een nieuwe majestueuze ingang en is deel van het interieur gemoderniseerd.

Vooralsnog is Tate Britain een plek voor de echte kunstkenner, die wordt aangetrokken door het klassieke werk van Hogarth, Blake, Constable en Turner of door het moderne werk - met name de inzendingen voor de Turner Prize die hier jaarlijk worden tentoongesteld. Het museum wil nu ook het grote publiek binnenhalen. 'Kunst moet niet elitair zijn. Kunst moet relevant zijn voor iedereen die in deze moderne tijd leeft', zei prins Charles tijdens de opening twee weken geleden.

Exposed: The Victorian Nude, die toen werd geopend, moet aan dat nieuwe concept vorm geven. In het hart van de expositie staat zelfs een heuse peepshow waarin de eerste softporno-films uit het einde van de Victoriaanse tijd te zien zijn. In een van deze filmpjes is een artiest bezig een naakte vrouw te tekenen. Als de camera zich naar het werk keert, blijkt dat hij een koe met enorme uiers heeft getekend.

Er zijn ook mooie, klassieke naakten te zien: half ontklede vrouwen rond een Romeins bad van de kunstenaar Alma-Tadema, een lezende naakte vrouw in een ligstoel van Theodore Roussel en mythologische taferelen. Het zijn de foto's die soms neigen naar pornografie of zich soms zelfs bevinden op het gevaarlijk hellende vlak van kinderporno.

Je merkt dat de Victorianen net zo door het menselijk lichaam waren geobsedeerd als de huidige generatie, en dat de preutsheid van de Victoriaanse tijd mogelijk net zo overdreven is als de seksuele vrijheid van de moderne tijd.

Ook de dubbele moraal is van alle tijden. Toen werden de genitaliën overgeschilderd met kledingstukken en handdoeken, nu beschuldigen actievoerders sommige galerieën - zoals dit jaar de Saatchi - ervan zich te laten misbruiken voor porno-uitingen.

De slalom tussen erotiek en pornografie is in de 21ste eeuw soms nog net zo moeilijk als in de 19de eeuw. Gezien de heksenjacht op pedofielen die nu in Groot-Brittannië gaande is, zouden sommige Victoriaanse taferelen die in Tate Britain te zien zijn, de eigenaar van zo'n kunstwerk een jarenlange gevangenisstraf kunnen opleveren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden