Slagvaardig

Zelden zal iemand met zo'n grafstem hebben verkondigd dat alles goed ging als eerder deze week informateur Leijnse. Een maand na de Kamerverkiezingen concludeerden Leijnse en mede-informateur Donner dat bij CDA en PvdA 'de politieke wil' en een 'gemeenschappelijke basis' aanwezig was om te komen tot een kabinet dat een...

Men kan zich afvragen in hoeverre het begrip 'slagvaardig' van toepassing is op een formatie die na vier weken nog niet veel verder is gevorderd dan de vaststelling dat beide partijen 'mogelijkheden zien om bruggen te slaan'.

Zowel CDA-leider Balkenende als PvdA-leider Bos onderstreepte donderdag dat ze klaar zijn om vanaf volgende week, als beide partijen verder praten op basis van een tussentijds verslag van de informateurs, knopen door te hakken. Het feit dat zij voor het eerst samen de pers te woord stonden, tekende de sfeer waarin de formatie zich tot dusverre voltrok. Vol wantrouwen cirkelden CDA en PvdA wekenlang om elkaar heen, terwijl de kiezer ondertussen mocht raden naar wat er in de vertrouwde achterkamertjes werd besproken.

Het Nederlandse bestel, dat nu eenmaal dwingt tot het smeden van coalities, maakt het moeilijk de regeringsvorming in het openbaar te laten plaatsvinden. Dat neemt niet weg dat de huidige gang van zaken wel erg ver af staat van alle beloftes over politieke vernieuwing en openheid die de 'gevestigde' partijen na het kiezersprotest van mei 2002 deden.

De afgelopen weken heeft vooral CDA-leider Balkenende keer op keer de indruk gewekt zeer tegen zijn zin aan de onderhandelingen te zijn begonnen. PvdA-leider Bos loopt ondertussen op eieren, zich bewust van het feit dat het herwonnen vertrouwen in de PvdA zo weer weg kan zijn. Dat beide onderhandelaars deze week lieten weten overeenstemming te hebben bereikt over een levensloopregeling, wekt niet de indruk dat de belangrijkste problemen het eerst worden aangepakt. Juist hier liggen nog belangrijke meningsverschillen, zoals de kwestie-Irak en de fixatie van het CDA op de aflossing van de staatsschuld hebben laten zien. Dat de PvdA het CDA op dit punt enigszins tegemoet lijkt te willen komen, neemt niet weg dat de bezuinigingen de gedoodverfde coalitiepartners nog veel hoofdbrekens zullen kosten.

Toch is het vooral om deze reden van belang dat een centrum-linkse coalitie de voorkeur verdient boven voortzetting van de huidige regeringscombinatie. Juist nu er op veel terreinen offers zullen moeten worden gebracht, is van belang dat deze niet eenzijdig op de zwakste groepen worden afgewenteld of ten koste gaan van de broodnodige versterking van de collectieve sector.

Voor het geval Balkenende nog steeds mogelijkheden over rechts ziet, is hij er hopelijk deze week alsnog van overtuigd geraakt dat doorregeren met de LPF slechts vragen om nieuwe moeilijkheden is. Dat beperkt alvast het aantal alternatieven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.