Sla, een nieuw houvast

Ik las laatst een artikel over jonge mannen en sla. Jonge mannen eten steeds meer sla, was de strekking. Jonge vrouwen eten ook steeds meer sla, maar dat werd door de journalist minder bijzonder geacht. Gelet op de hieruit sprekende vooroordelen, kwamen mannen er wat pover vanaf. Wat me echter het meest intrigeerde, was een uitspraak van een van de geïnterviewde jongens. Hij at sla, vertelde hij, 'omdat ik niet meer in powerfoods geloof'.

Met powerfoods doelde deze jonge man waarschijnlijk op het voedseltype dat Albert Heijn onder de merknaam 'Raw Super Food' verkoopt: gojibessen, quinoa, chiazaad, tarwegras; noten en zaden die uitzonderlijk gezond zouden zijn. Maar dat geloofde deze jongen dus niet meer, zei hij. Hiermee erkende hij dat het vertrouwen in powerfoods een kwestie van overtuiging is, misschien zelfs een keuze betreft. Zo kies ik er persoonlijk voor niet in powerfoods te geloven en voed ik mijn atheïsme actief, bijvoorbeeld door alléén onderzoeken te lezen die het gebrek aan wetenschappelijke onderbouwing aantonen. Vraag blijft: waarom zijn er ondanks die onderzoeken nog altijd mensen die ervoor kiezen wél in de superkrachten van gojibes & co te geloven?

Vanwege een hang naar authenticiteit, las ik ergens. Maar authenticiteit betekent 'oorspronkelijkheid'; een predicaat dat niet per se opgaat voor de consumptie van powerfoods. Mensen strooiden nooit eerder zó massaal chiazaad in hun kwark, er waren nooit meer quinoaplantages op aarde, we aten nog nooit zoveel gojibessen. Wie powerfoods nuttigt, keert dus niet terug naar een menselijke oorsprong, maar hooguit naar het jaar 2011: de tijd waarin de eerste salades met granaatappelpitjes op Hipstamatic verschenen.

Wat maakt geloven in powerfoods dan zo aantrekkelijk?

Misschien hangt de populariteit van het geloof samen met juist het feit dát het om een geloof gaat. Iedere geloofsovertuiging voorziet immers in twee menselijke basisbehoeften: regels en zekerheden.

Voor wie het leven ziet als een woeste zee (en wie doet dat niet?), zijn regels het wrakhout om aan vast te klampen, zekerheden de boeien om naartoe te trappelen. Een powerfooddieet kent zowel zekerheden - gojibessen zijn beter dan bramen, tarwegras is helend - als regels: gij zult koolhydraten mijden, gij zult geen rijst maar quinoa bereiden, gij zult dagelijks noten eten. Natuurlijk houdt niet iedereen zich aan de voorschriften. Zoals iemand die de tien geboden aanhangt ook wel eens zondigt 'omdat God mij nu eenmaal anders heeft gemaakt', zo wijkt de powerfoodadept soms van de regels af 'omdat het wel leuk moet blijven'. Hierbij is geluk het belangrijkste criterium, datgene waar we het allemaal voor doen, ja: geluk is de nieuwe God wanneer het op de gezondevoedingshype aankomt, en het streven ernaar doet ons de regels zowel navolgen als aanpassen.

Dat is geen dwaling. Het is een strategie. En niet eens zo'n hele slechte. Ons bestaan wordt nu eenmaal beheerst door onzekerheden, toeval en chaos. Om daarmee te kunnen leven, hangen we allemaal persoonlijke regels aan: van moreel besef tot de vaste de route die we afleggen naar ons werk. Het kan bevrijdend zijn wanneer iets of iemand anders wat regels voorschrijft. Ouders, de staat, de kerk. Of de fabrikant van de gojibes.

Al lijkt die laatste in gevaar. 'Ik geloof niet meer in powerfoods' - het zou best voor meer mensen kunnen opgaan. Ik zie nog zelden een tarweshake op Facebook voorbijkomen. Misschien ligt dat aan de partijen die het powerfoodgebed op dit moment het hardst opzeggen: Kruidvat, Albert Heijn, Etos - ketens die de superbessen en krachtnoten in handzame meeneemverpakkingen verkopen, opdat iedereen het geloof op zijn eigen manier kan belijden. Dit druist echter in tegen een ander, cruciaal aspect van religie: zij die haar aanhangen, voelen graag dat zij uitverkoren zijn. Massaal geproduceerde meeneemverpakkingen zitten dat gevoel in de weg. En zo zullen afvalligen op zoek moeten naar een nieuw houvast. Sla, bijvoorbeeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.