Sky High

Sam Mendes is de eerste sterregisseur die zich aan James Bond waagt. De Britse pers rekent de 23ste Bond alvast tot het beste in het genre.

Toch voelt het gek, merkt een journalist op. Dat uitgerekend Sam Mendes, erkend maker van verzorgd en gelaagd drama voor toneel en bioscoop, de regie overneemt van 's werelds populairste actiespektakel. 'Alsof ze vijftig jaar geleden Ingmar Bergman zouden hebben gevraagd de eerste Bond te regisseren.'


Dat vindt Mendes een goeie grap. 'Allereerst: ik ben niet van het kaliber Ingmar Bergman. Maar ik stel me zo voor dat hij Bond twee uur in een kamer zou opsluiten met M, en dat ze veel aan zelfanalyse doen. Dat zou ik best willen zien, overigens.'


Ian Fleming had Hitchcock op het oog voor de allereerste Bond-film. Zo bleek uit een eerder dit jaar teruggevonden telegram uit 1959, waarin de schrijver van de spionnenserie voorstelde de meester van suspense te polsen. Maar Hitchcock was druk met Psycho en zei nee. Sindsdien kende de 007-cyclus een lange lijst filmers (22 delen, 10 regisseurs). Vaklui waren dat, veelal, maar geen vermaarde regisseurs. En in Hollywood hooguit beschouwd als tweede of derde garnituur. Tot nu.


Mendes (47) gold al sinds zijn 24ste als het wonderkind van het Britse toneel en vestigde tien jaar later zijn naam met zijn eerste speelfilm; American Beauty, vijf Oscars, waaronder die voor beste regie en beste film. De regisseur ontvangt vandaag, twee dagen voor de wereldpremière van de 23ste Bond Skyfall, de Europese filmpers in een hotelsuite aan Hyde park. Hij oogt ontspannen en zelfverzekerd, zoals altijd. Vóór Bond regisseerde hij nooit eerder een echte actiescène, bekent Mendes met een lachje. 'Aanvankelijk waren de reacties ook negatief: wát? Dat sterkt me juist. Kijk, ik ben geen auteur. Ik schrijf geen eigen materiaal zoals, noem ze maar op, Paul Thomas Andersson, Wes Anderson, of Michel Houellebecq. Ik reageer op het werk van anderen, en dit aanbod wond me op.


'Het idee waarmee we speelden was: wat als James Bond zou sterven, of in elk geval een poosje zou verdwijnen? En wat als hij dan terugkeert om op vertrouwd heroïsche wijze orde op zaken te stellen, maar ontdekt dat alles veranderd is? Dat MI6 op een andere plaats staat, dat er andere mensen werken. Dat hij niet meer past, niet voldoet. Dat is grofweg de mal van Skyfall.'


Hoe vrij is een regisseur van een James Bond film?

'Alles wat ik erin wilde, zit er ook in. Ik dacht dat er bij de studio wel wat geklaagd zou worden over de lengte (143 minuten), maar ze vonden het prima zo. Dus dit is mijn directors cut, ja. En natuurlijk hadden de producenten opmerkingen, maar die waren nuttig: ze bezitten na al die jaren een fijn ontwikkeld gevoel voor wat wel en niet Bond is.'


Doet u, met uw achtergrond als regisseur van drama's, meer aan karakterontwikkeling?

'Als je de boeken van Ian Fleming leest, en niet enkel let op de plot of de gadgets, dan zal je opvallen dat ik niks verzin. Bond bezit een zeer donkere ziel, het is een complexe en verwarde man. Boos ook. Dat zit allemaal al in de boeken, vooral de latere. Maar bij de films ligt het anders. Ja, daar is het inderdaad uitzonderlijk om hem zo donker te portretteren, daar was hij meestal gevat, grootstedelijk, sexy en relaxed. Ik ben wat dat betreft schatplichtig aan Casino Royale, van Martin Campbell. Hij elimineerde de pastiche uit Bond, en dat was nodig ook. Q, Moneypenny en al die flauwe grapjes die eindeloos werden herhaald - ze waren over tijd. Casino Royale gaf ons weer een Bond die echt was, waar we om konden geven. Zonder die film had ik Skyfall nooit kunnen maken.'


Sommige klassieke perso­nages, zoals bijvoorbeeld Q, keren nu terug in een nieuwe, jongere gedaante.

'We hadden een oudere Q kunnen nemen, maar dan krijg je weer dat: pay attention Bond - dat hebben we al twintig keer gezien. Dit is anders. Bond ziet hem en denkt: who the fuck is die knul? Bond voelt zich oud.'


Skyfall omlijst de 50ste verjaardag van Bond-cinema. Hoe moeilijk is het om de veteranen onder de kijkers bedienen en tegelijk een nieuwe doelgroep aan te boren?

'Nu praat je over een formule, maar zo'n film gaat over een centraal personage. Mensen moeten om hem geven. Hij moet zich ergens doorheenworstelen. De rest: mooie meiden, locaties, dat is het meubilair. Als je rekening houdt met welk effect de film op het publiek zal hebben, verlam je jezelf. Ik denk alleen: vind ík dit leuk? En: zou ik dit leuk hebben gevonden toen ik 13 jaar was? Om een echt grootse Bond te maken, moet ik ook dat jongetje in mezelf tevreden stellen. Dus dan maar wel dat gevecht met een Komodovaraan erin. Ik heb de film ook aan mijn zoon van 8 laten zien. Als het zijn aandacht vasthoudt, hoewel er in Skyfall ook veel gepraat wordt, weet je dat de film goed voortstuwt.' (Mendes deelt zijn zoon met actrice Kate Winslet, van wie hij gescheiden is).


U regisseerde Daniel Craig tien jaar geleden al eens voor het gangsterepos 'Road to Perdition'. Is hij veel veranderd?

'Ja. Destijds was hij jong, onzeker, geen idee hoe dat moest: filmster zijn, wat er van je verwacht wordt. Nu heeft hij veel meer zelfvertrouwen. Daniel leerde het op de harde manier: eerst viel iedereen over hem heen, toen bekend werd dat hij Bond werd, en toen de eerste film er was vonden ze hem ineens geweldig. Volgens mij is hij daarvan nog steeds aan het herstellen. Daniel heeft een dunne huid. Je hebt het over een mens, niet over een constructie.'


Het is binnen het actiegenre gebruikelijk hoog op te geven van acteurs die zelf hun stunts doen. Zegt u het maar.

'Voor mij is die wereld nieuw, maar Daniel doet écht allemaal dingen die hij helemaal niet hoeft te doen, waarvoor we stuntmannen hebben. In de openingsscène loopt en vecht hij bovenop een trein, die met 80 kilometer per uur over een brug rijdt, met daaronder een diepte van 150 meter. Zo'n veiligheidslijn is dun hoor. Ik zei tegen hem: je weet dat je dit niet hoeft te doen, we kunnen ook rustiger rijden, en dan versnel ik de beelden gewoon in de montage. Wil hij niet, omdat fysieke actie er dan klungelig uit kan gaan zien - wat ook wel zo is. Daniel traint als een waanzinnige voor zijn rol. Soms moet ik hem waarschuwen: neem het niet te serieus, en adem. Het is een film.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden