SJU-festival scheert langs uitersten

Het Utrechtse SJU Jazz Festival had niet contrastrijker gekund. Onderdelen verhielden zich tot elkaar als een warmbloedig tuinfeest tot een druilerig middagje in een bowlingcentrum....

Misschien was de eerste avond wel heel anders gelopen als Simon Nabatov niet had afgezegd. De pianist heeft een ontsteking in zijn arm en moet rust houden, wil hij ooit nog kunnen spelen. In zijn plaats werd het festival geopend door Jasper van 't Hof. Knap dat de organisatie een vervanger van kaliber kon regelen, maar een spetterende aftrap werd het niet.

Van 't Hof en zijn vibrafonist David Friedman leken verwikkeld in een continue wedstrijd wie het verst serpentines kon gooien. De ene na de andere lange notensliert werd doelloos de zaal in geslingerd. Van 't Hofs muziek heeft dramatische en melancholische kanten, en zit vol zorgvuldig uitgezette spanningsbogen. Maar de composities leken erg op elkaar. Gelijkvormige invulling van de solo's leidde tot nog meer saaiheid.

De violist Oene van Geel had de compositieopdracht van de VPRO gekregen die traditioneel op het SJU Festival in première gaat. Zijn Zapp! strijkkwartet was voor de gelegenheid uitgebreid met de pianist Josef Dumoulin en de klarinettist David Kweksilber. Van Geel zelf speelde af en toe percussie, en zelfs klassieke snare-met-brushes om het groove-element van zijn project Chamber Grooves te versterken.

Het gevaar van een groovend kamerensemble is dat het een gimmick wordt. Wil je dat voorkomen, dan moet je zo retegoed swingen dat alle twijfel verdwijnt. Van Geel bevindt zich in de gevarenzone. Zijn ensemble roept sympathie op, maar mist als geheel iets dat de solo's van Kweksilber wel hadden: onbetwijfelbare duidelijkheid.

De trekker van de vrijdag was Don Byron, de man die volgens velen de klarinet een nieuwe plek heeft gegeven in de Amerikaanse jazz. Het concert van zijn sextet draaide uit op een diepe teleurstelling. Behalve Byrons klarinetgeluid was er niets aantrekkelijk aan deze band. Zoals je bij een goed concert achteraf verhit kunt discussiëren over welke muzikant het beste speelde, en dan uiteindelijk concludeert dat ze allemaal goed waren, zo kon je hier praten over wie er het lelijkst speelde. Nou, allemaal.

De zaterdag maakte veel goed. Het begon al sterk, met de ongebruikelijk gestructureerde muziek van Ellery Eskelin, Jim Black en Andrea Parkins. Het trio bewoog zich van wispelturige geluidslandschappen naar intens beukende erupties. Eskelin haalde alles uit zijn sappig klinkende tenor, Parkins legde rijke voedingsbodems met orgelgeluiden of een hevig versterkt accordeon, en Black speelde breakbeats zoals ze eigenlijk bedoeld zijn. Deze drummer stal vorig jaar al de show met zijn eigen band Alasnoaxis, en het was heerlijk om hem weer te horen.

Het pianotrio van D.D. Jackson vormde hierna een perfecte afwisseling. Jackson heeft een duizelingwekkende techniek, en een aanslag waar de gemiddelde cafépiano onmiddellijk onder ineen zou zijgen. Zijn composities bestaan vooral uit lekker in het gehoor liggende akkoordprogressies, waar hij als een achtbaan doorheen vliegt. Net als bij een achtbaan lijkt het heel gevaarlijk, maar hij komt altijd weer netjes beneden tot stilstand. Dat neemt niet weg dat er af en toe flink wat adrenaline door de aderen stroomt.

Het beloofde al leuk te worden, en het werd onvergetelijk: Marc Ribot y Los Cubanos Postizos. Het ongure gitaargeluid van Ribot, gecombineerd met een Cubaanse ritmesectie en een uitgesproken smerig en kermisachtig Hammondorgel, zorgde voor een euforie-opwekkende sfeer van broeierig samenzijn en goedkoop destillaat. Stoïcijns speelden de mannen de ene geniaal geplaatste inzet na de andere. Hier kreeg je alleen maar energie van. Was de avond nu al afgelopen?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden