'Sjeik is een wolf in schaapskleren'

Zijn preek op het Tahrirplein was vrijdag het toonbeeld van verzoening. Yusuf al Qaradawi dankte de Egyptische christenen omdat zij eendrachtig met de moslims de zo gehate president Mubarak hadden verdreven. Diens regime, zo zei de sjeik, had 'sektarisme gekweekt, maar hier, op het Tahrirplein, liepen moslims en kopten in hun verzet hand in hand'.


De preek van Al Qaradawi was vrijdag het hoogtepunt van de massale 'overwinningsbijeenkomst' in Caïro. De Egyptische geestelijke, de belangrijkste ideoloog van de Moslimbroederschap, had een paar uur eerder weer voet gezet op Egyptische bodem. Tientallen jaren was hij verbannen geweest.


Vanuit ballingsoord Qatar stuurt hij uit zijn 'fatwa empire' zijn islamitische boodschappen de wereld in. Dat doet de 84-jarige in zijn vele boeken en, de laatste jaren, via de site IslamOnline.net. Zijn televisieprogramma 'Sharia en leven', uitgezonden door Al Jazeera, wordt al vijftien jaar wekelijks door miljoenen moslims bekeken.


De geestelijke, die net zo oud is als paus Benedictus XVI, spreekt over alles. Van de 'genocide in Gaza' tot de gevaren van zelfbevrediging voor vrouwen. 'Pas op, het maagdenvlies is erg gevoelig en kan scheuren.'


Terugkerend thema tijdens zijn televisiepreken is de staat Israël. In een van zijn preken vroeg hij Allah 'de zionisten te doden, tot de laatste aan toe'.


Ook afgelopen vrijdag toen hij de jeugd prees en moslims en christenen in Egypte opriep 'de revolutie vooral niet uit handen te geven', klonken er boze woorden richting Israël. De blokkade van de Gazastrook moest worden opgeheven, zei hij. Op het Tahrirplein klonk gejuich. Een Israëlische columnist somberde een dag later: 'De haat tegen Israël kon weleens de enige gemeenschappelijke factor zijn waarin alle Egyptenaren zich kunnen vinden.'


Al Qaradawi zette vorige week na een jarenlang ballingschap weer voet op Egyptische aarde. Terug in het land waar hij ooit studeerde - als 9-jarige kende hij de Koran uit zijn hoofd - en waar hij al vroeg kennismaakte met het gedachtengoed van de Moslimbroederschap.


Het land ook waar hij tot driemaal toe door president Gamal Abdel Nasser achter de tralies werd gezet. In 1961 vertrok hij.


Het is verleidelijk om hem te vergelijken met ayatollah Khomeiny, die in 1979 in Teheran van de vliegtuigtrap afdaalde en vervolgens een islamitische staat stichtte. Maar Al Qaradawi ontkent dat hij uit is op de macht. In het verleden is hem al meermalen het leiderschap van de Moslimbroederschap aangeboden. Hij weigerde steeds.


Volgens sommigen is hij 'een wolf in schaapskleren'. Anderen zeggen dat hij Egypte wil veranderen in een democratie zoals Turkije - waar de islam belangrijk is, maar niet allesoverheersend.


Maar wat moet je dan met zijn vele preken die overal op internet zijn te vinden? Homo's verdienen, net als de man en vrouw die betrapt zijn op overspel, steniging. Opstandige vrouwen mogen - 'met mate' - worden gegeseld.


Zelfmoordacties binnen Israël zijn toegestaan, ook als je daarbij vrouwen en kinderen treft. Iedere burger in Israël is immers een potentiële soldaat.


Verwarrend is dan weer dat hij de aanslagen van Al Qaida veroordeelt. Hij bemiddelde bij de terreurbeweging toen die een westerse journaliste had gekidnapt. En een beetje alcohol mag ook, van de sjeik.


Hoopgevend? In 2009 zei hij dat God in het verleden steeds weer opnieuw mensen had gestuurd 'om joden voor hun corruptie te straffen.' De laatste straf was 'uitgevoerd door Adolf Hitler'. En dan, met een sneer naar de Holocaust: 'Door middel van alle dingen die hij hen aandeed - hoewel ze deze zaak hebben overdreven - slaagde hij er in ze op hun plaats te zetten.'


Oh ja, vrouwen mogen van hem werken. Als hun man dat tenminste goed vindt. Palestijnse vrouwen die zich in Israël wensen op te blazen, hoeven daarentegen geen toestemming van hun echtgenoot te vragen.


Kortom, de denkbeelden van Yusuf al Qaradawi schieten van de Middeleeuwen naar de Verlichting - en dan weer snel terug. Vrijdag predikte de geestelijke, die een inreisverbod heeft voor de Verenigde Staten en Groot-Brittannië, verzoening. Maar strooit hij het Westen zand in de ogen, is hier sprake van geoorloofd liegen (takiyya) tegen 'ongelovigen'?


Twee jaar terug zei Al Qaradawi: '(¿) het enige wat ik hoop is dat als mijn levenseinde nadert, Allah mij de gelegenheid zal geven om naar het land van jihad en verzet te reizen, desnoods in een rolstoel. Ik zal de vijanden van Allah doodschieten, de joden, en zij zullen een bom naar me gooien, en zo zal ik mijn leven bezegelen met het martelaarschap. Geprezen zij Allah.'


De komende maanden zal duidelijk worden welke richting de sjeik met Egypte inslaat. Nog interessanter is in hoeverre het volk, dat nu nog euforisch is, daarin met hem wil meegaan.


Rolf Bos


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden