Sjalènzje

Et shoulders knees and toes. Et shoulders knees and to-o-o-es, galmt het bij ons door het huis.Jazeker, dochter leert Engels!...

Eigenlijk moet ik zeggen: dochter leerde Engels. Het liedje dankt ze aan een meester op de kleuterschool, die er plezier in had wat aan Engels te doen en haar ook van one tot twenty leerde tellen. Nu, op de lagere school, is het Engels weer verdwenen. De juf heeft geen bevoegdheid, en voor het inhuren van een specialist ontbreekt het geld.

Dat staat haaks op het beleid dat aan het eind van de middelbare school perfect tweetalige leerlingen wil afleveren. Een doel dat tot in de hoogste regionen nog ver weg is. Zodra tijdens een bijeenkomst iemand in het Engels begint, grijpt een Franse minister naar de koptelefoon met vertaling.

Fransen die Engels spreken, het heeft iets ontroerends. Op slag krijgen die nazaten van Molière iets kwetsbaars. Ze zeggen sjalènzje als ze challenge bedoelen, hebben het over lidersjiép in plaats van leadership en noemen Spiderman Spiedermáán.

Aan hun ogen zie je dat ze weten dat ze niet helemaal goed zitten. En toch, ze moeten wel. Wie in de wereld vooruit wil komen, kan maar beter Engels spreken. Parijzenaars worden daar dagelijks aan herinnerd. In de metro hangen affiches met de tekst Do you speak English? Yes, Wall Street English. Onder die tekst een gelukkig lachende jongedame in ambitieus mantelpakje. Niet dat ze op Wall Street het mooiste Engels van de wereld spreken. De naam verwijst naar een taleninstituut, dat belooft je binnen de kortste keren bij te spijkeren. Honderd jaar geleden sprak de halve wereld nog Frans. Het was de taal van de elite en van de rechtspraak. Op scholen in Afrika en Azië kregen de kinderen eerder Franse les dan dat ze hun moerstaal leerden.

In veel opzichten heeft Frankrijk nog steeds genoeg aan zichzelf. Er zijn hier bergen, zeeën, dagelijkse protesten, kerncentrales, heerlijke kazen en snelle treinen. Er is eigen rapmuziek, een filmindustrie, een enorme boekenproductie – wie wil kan zijn dagen slijten zonder een woord Engels te horen.

Daar helpt de televisie een handje aan mee. George Clooney, Barack Obama, Meryl Streep – geen Fransman weet hoe hun stem klinkt. Alles wordt nagesynchroniseerd, tot aan de lachjes en versprekingen toe.

Laatst werden de resultaten van een onderzoek bekend dat het er weer eens inpeperde. Angelsaksische universiteiten laten jaarlijks onder 20 duizend studenten een Test of English as a Foreign language uitvoeren om te kijken wat zij zoal aan taal moeten bijspijkeren. Frankrijk kwam als nummer 69 uit de bus, op een lijst van 109 landen. Dat was ex aequo met Bulgarije, Wit-Rusland en Letland. Schaf dat nasynchroniseren af, stap over op ondertiteling en je zult eens zien hoe snel de Fransen stijgen op de wereldranglijst.

Het inprenten van autoriteit, daar is het Franse onderwijs behoorlijk goed in. Mijn pogingen om het ‘et’ in head te veranderen liepen op niks uit. De meester heeft het zo gezegd. Klaar. Misschien toch maar goed dat ze op de lagere school nog even wachten met Engelse les.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.