'Sint Maarten kan miljoenenschade orkaan Irma nooit alleen betalen'

De eerste schadeclaims zijn al binnen. Maar Sint Maarten kan de miljoenenschade die het heeft geleden door orkaan Irma vermoedelijk nooit alleen opbrengen. De prioriteit ligt bij het herstellen van de haven, het vliegveld en de hotels, zodat het toerisme weer op gang kan komen - de voornaamste inkomstenbron van het eiland.

Nederlandse militairen verlenen ondersteuning tijdens een missie om het door orkaan Irma getroffen eiland te helpen Beeld anp
Nederlandse militairen verlenen ondersteuning tijdens een missie om het door orkaan Irma getroffen eiland te helpenBeeld anp

Dit zegt voorzitter Raymond Gradus van het College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten (Cft). Deze instantie houdt toezicht op de overheidsfinanciën van beide eilanden. Sint Maarten is voor 80 procent afhankelijk van het toerisme.

Herstelplan

Het beeld dat toezichthouder Gradus schetst over de financiële veerkracht van het eiland is somber. Sint Maarten heeft een jaarlijks overheidsbudget van ruim 200 miljoen euro. Als je bedenkt dat orkaan Luis in 1995 naar de huidige maatstaven 1,3 miljard euro schade heeft veroorzaakt (destijds 2 miljard gulden), dan is het geen gewaagde veronderstelling dat de huidige schade op Sint Maarten ook in de miljoenen gaat lopen.

'De totale schade moet natuurlijk nog opgenomen worden. Maar als je naar de begroting en omvang van de verwoestingen kijkt, dan denk ik eerlijk gezegd dat het moeilijk wordt', zegt Gradus. 'Net zoals in 1995 na orkaan Luis zal samen met Nederland gekeken moeten worden hoe tot een herstelplan te komen.'

Gradus, die tevens hoogleraar bestuur en economie van de publieke sector is aan de VU in Amsterdam, was tot afgelopen zondag nog op Sint Maarten voor zijn werk als financieel toezichthouder. De 'schrik is hem om het hart geslagen' na het zien van de beelden van de ravage nu op het eiland.

Haven en vliegvelden

'Het toerismeseizoen begint in november of december. De financiële schade wordt nog veel groter als dat seizoen verloren gaat en de inwoners hun inkomen verliezen', zegt Gradus. Bovendien: als de inwoners niks verdienen, komen er ook nauwelijks overheidsfinanciën binnen, zoals inkomstenbelasting, toeristenbelasting en havengelden. Dus is er nog minder geld voor de wederopbouw.

Ook waarnemend president-directeur Alberto Romero van de Centrale Bank van Curaçao en Sint Maarten voorziet een ramp ná de ramp. 'Als er geen cruiseschepen zijn, dan is de economie van Sint Maarten nul', benadrukte hij vrijdag in het Antilliaans Dagblad. Romero dringt aan op een spoedig 'herstel van havens, vliegvelden en hotels'. Alles om de economie draaiende te houden.

Opvallend is dat de Centrale Bankpresident ook lichtpuntjes ziet. Zo schat hij in dat de schade door orkaan Irma lager zal uitvallen dan die door orkaan Luis in 1995, mede omdat Sint Maarten sindsdien 'heeft geleerd om orkaanbestendiger te bouwen'. Als voorbeeld noemt hij het gebouw van de Centrale Bank op Sint Maarten, dat de orkaan redelijk goed heeft weerstaan. Afgezien van waterschade en gebroken ruiten staat het er nog.

Schadeclaims

De eerste schadeclaims van bedrijven op Sint Maarten zijn al binnengekomen, meldt president-directeur Romero ook. Uit de eerste stresstest onder verzekeraars blijkt dat er voldoende kapitaal is om de schadeclaims de komende tijd uit te keren.

Dat is wat anders dan de herstelkosten voor de publieke infrastructuur op het eiland. Daar is nog geen geldpotje voor. Ook de schade die polishouders nu ondervinden door plunderingen wordt niet gedekt door de verzekering voor natuurrampen. 'Sint Maarten zal begrotingssteun of steun om goedkoop kapitaal te kunnen lenen nodig hebben', denkt toezichthouder Gradus.

Tot nu toe ontwijkt het kabinet vragen over de Nederlandse rol bij de wederopbouw van Sint Maarten en de andere getroffen Caribische eilanden. 'De eerste prioriteit is noodhulp', herhaalt zowel premier Rutte als minister Plasterk van Koninkrijksrelaties al dagen.

Een toestel met hulpgoederen, voor de getroffen bewoners van orkaan Irma op Sint Maarten, wordt ingeladen op luchthaven Schiphol. De goederen zijn betaald met geld dat is binnengekomen op giro 5125 van het Rode Kruis Beeld anp
Een toestel met hulpgoederen, voor de getroffen bewoners van orkaan Irma op Sint Maarten, wordt ingeladen op luchthaven Schiphol. De goederen zijn betaald met geld dat is binnengekomen op giro 5125 van het Rode KruisBeeld anp

Solidariteit

De bereidheid om te helpen is er wel. 'Het is hoopvol dat ik hier en daar signalen krijg van solidariteit vanuit Nederland', zegt toezichthouder Gradus. Die solidariteit is er ook omgekeerd, benadrukt hij. 'Vergeet bijvoorbeeld niet dat de Antillen, waaronder Sint Maarten, in 1953 geld hebben ingezameld voor de slachtoffers van de watersnoodramp in Nederland.'

Hoe diep Nederland anno 2017 in de buidel zal tasten voor hulp aan Sint Maarten is afwachten. Om de mogelijke miljoenenhulp in perspectief te zetten: de PvdA heeft onlangs 270 miljoen euro geëist voor het verhogen van de lerarensalarissen. Over dat bedrag is al discussie in het kabinet, en bij de formerende partijen. Een paar honderd miljoen voor Sint Maarten - het zal de komende weken dan ook zeker een politiek debat in Den Haag opleveren.

Lees meer over de ravage op Sint Maarten

Na de storm komen de plunderaars, ziet correspondent Kees Broere ter plaatse (+). Het zijn bange mensen, wier leven is weggeblazen en die niet weten wat de toekomst brengt.

Waarom was het eiland zo kwetsbaar voor de storm? Had Nederland niet eerder in actie moeten komen? Waarom de autonome status van Sint Maarten de noodhulp vanuit Nederland bemoeilijkt.

Premier Mark Rutte vindt niet dat Nederland meer had kunnen doen om de schade van orkaan Irma op Sint Maarten te beperken, zei hij na ministerieel beraad in het Nationaal Crisis Centrum.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden