Sint Jacobskerk, Vlissingen

Het mag eigenlijk een mirakel heten dat aan de Branderijstraat in Vlissingen nog een kerk staat. Terecht spreekt rondleider Jaap van Luijk van 'allerlei rampspoeden' wanneer hij het verleden van de Grote of Sint Jacobskerk doorloopt....

In 1906 loopt het gebouw vanwege een overstroming onder water. Voorspelbaar want de Branderijstraat is het laagste punt van Vlissingen.

In 1911 brandt de kerk nagenoeg volledig af door toedoen van - vrijwel zeker - een onvoorzichtige loodgieter.

In 1940-'45 doorboren granaten het dak.

In 1953 loopt de kerk bij de watersnoodramp opnieuw vol, tot een hoogte van 1,90 meter (later bijgesteld tot 1,75 omdat de vloer inmiddels is verhoogd). Tot op de dag van vandaag kruipen de zoutkristallen uit de stenen.

Vooral die brand van 5 september 1911 had desastreuze gevolgen. Om half twee 's middags luidde de brandklok van de kerk het doodvonnis. Op het nippertje werd een aantal kostbaarheden gered.

Ruim anderhalf uur later stortte de toren in en sleurde omliggende woningen mee in zijn val.

Nog datzelfde najaar werd de 62-jarige Vlissingse loodgieter A.J.V. tot veertien dagen hechtenis veroordeeld wegens 'veroorzaken van brand door schuld, waardoor gemeen gevaar voor goederen ontstond'. Na de droogste zomer sinds 1849 was hij met een vervaarlijk brandende benzinelamp in een loden goot aan het solderen geslagen.

Vierenveertig maanden na de rampdag stond aan de Branderijstraat een nieuwe kerk. Kosten: 183.343,76 gulden.

Wie nu door de kerk loopt, kan er maar moeilijk van doordrongen raken dat nagenoeg al het houtwerk nog geen honderd jaar oud is. Niet de groene plafonds, die alles weg hebben van omgekeerde scheepshuiden, en ook niet de stemmig-rode ombouw van het Flentrop-orgel.

Wél op leeftijd zijn de acht rouwborden van de Zeeuwse redersfamilie Lampsins, die toevallig in 1911 in bruikleen waren afgestaan en zodoende gespaard bleven.

Oud - uit 1619 - is ook het epitaaf van burgemeester Jan Lambrechtsen Coole, een der oprichters van de VOC. Maar dit stenen rouwbord moet snel onderhanden worden genomen; de tekst is nauwelijks nog te lezen.

Betrekkelijk nieuw daarentegen - uit 1966 - is het fraaie glas-in-loodraam (12,5 bij 4 meter) waarmee Vlissingen zijn beroemdste zoon, Michiel Adriaensz. de Ruyter, eert. Hij werd in deze kerk gedoopt, hij trouwde er, maar of hij inderdaad tegen de toren is opgeklommen, zoals het verhaal wil, valt te betwijfelen.

Sinds de grote restauratie van 1997-'98 heeft de kerk er naast een religieuze (Nederlands-hervormd) ook een wereldse functie bijgekregen, die van evenementenzaal. Emmy Verhey trad er op, Kamal, de Mahalia Jackson Singers, en in september 2002 hield Boudewijn Büch er nog een lezing.

Het aanleggen van vloerverwarming ging ten koste van een reeks grafzerken, maar Vlissingen heeft nu een verwarmd 'theater' dat 850 bezoekers kan bergen. Een team van rond de honderd vrijwilligers houdt de zaak draaiende; de extra inkomsten zorgen dat de kerkleden geen cent hoeven te betalen voor het kostbare onderhoud van het gebouw.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden